ماده ۳۷۴ قانون مجازات اسلامی

⚠️ فاصله‌گذاری متن این ماده آسیب دیده است — واژه‌ها در پایگاه به هم چسبیده‌اند و متن ممکن است ناخوانا باشد. تا تصحیح از منبع رسمی، متن کامل را از منبع رسمی ماده ببینید و به این نسخه استناد نکنید.

منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمه‌به‌کلمه در نوبتِ برنامهٔ راستی‌آزمایی چیستارا است.

هرگاه دیه جنایت، بیش از دیه مقابل آن جنایت در مرتکب باشد مانند اینکه زنی، مردی را یا غیرمسلمانی، مسلمانی را عمداً به قتل برساند یا دست وی را قطع کند، اگر مرتکب یک نفر باشد، صاحب حق قصاص افزون بر قصاص، حق گرفتن فاضل دیه را ندارد و اگر مرتکبان متعدد باشند، صاحب حق قصاص می تواند پس از پرداخت مازاد دیه قصاص شوندگان بر دیه جنایت به آنان، همگی را قصاص کند. همچنین می تواند به اندازه دیه جنایت، از شرکا در جنایت، قصاص کند و چیزی نپردازد، که در این صورت، شرکایی که قصاص نمی شوند، سهم دیه خود از جنایت را به قصاص شوندگان می پردازند. افزون بر این، صاحب حق قصاص می تواند یکی از آنان را که دیه اش کمتر از دیه جنایت است، قصاص کند و فاضل دیه را از دیگر شرکا بگیرد لکن صاحب حق قصاص نمی تواند بیش از این مقدار را از هریک مطالبه کند، مگر در صورتی که برمقدار بیشتر مصالحه نماید. همچنین اگر صاحب حق قصاص خواهان قصاص همه آنان که دیه مجموعشان بیش از دیه جنایت است باشد، نخست باید فاضل دیه قصاص شونده نسبت به سهمش از جنایت را به او بپردازد و سپس قصاص نماید.

در یک نگاه

تعیین تکلیف نحوه قصاص و پرداخت فاضل دیه در مواردی که دیه مرتکب یا مرتکبان بیش از دیه جنایت واقع شده باشد.

به زبان ساده: اگر کسی که مرتکب قتل یا جرح شده دیه‌اش از مقتول بیشتر باشد (مثل قتل مرد توسط زن)، در صورت قصاص، پولی به خانواده مقتول داده نمی‌شود. اما اگر چند نفر با هم جنایت کنند، خانواده مقتول برای قصاص همه آن‌ها باید مابه‌تفاوت دیه را بپردازند یا فقط برخی را قصاص کنند.

خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.

موضوعات: قصاص، شرکت در جنایت، دیه

در این ماده چه آمده است

طرف‌های این ماده
مرد، غیرمسلمان، مسلمان، صاحب حق قصاص، شرکا در جنایت
مجازات‌ها و ضمانت اجراها
قصاص
اقدام‌ها و تشریفات
پرداخت مازاد دیه، مصالحه

پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۳۷۴ قانون مجازات اسلامی

اگر زن مردی را بکشد تفاضل دیه پرداخت می‌شود؟

اگر کسی که مرتکب قتل یا جرح شده دیه‌اش از مقتول بیشتر باشد (مثل قتل مرد توسط زن)، در صورت قصاص، پولی به خانواده مقتول داده نمی‌شود. اما اگر چند نفر با هم جنایت کنند، خانواده مقتول برای قصاص همه آن‌ها باید مابه‌تفاوت دیه را بپردازند یا فقط برخی را قصاص کنند. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)

آیا در صورتی که یک زن، مردی را عمداً به قتل برساند، صاحب حق قصاص می‌تواند علاوه بر قصاص، فاضل دیه هم بگیرد؟

اگر مرتکب یک نفر باشد، صاحب حق قصاص افزون بر قصاص، حق گرفتن فاضل دیه را ندارد (ماده ۳۷۴)

در صورت شرکت چند نفر در جنایت، اگر صاحب حق قصاص بخواهد همگی را قصاص کند چه شرطی دارد؟

صاحب حق قصاص می تواند پس از پرداخت مازاد دیه قصاص شوندگان بر دیه جنایت به آنان، همگی را قصاص کند (ماده ۳۷۴)

پرسش حقوقی دارید؟ از دستیار هوشمند چیستارا بپرسید — رایگان و بدون ثبت‌نام، با استناد به مواد قانونی.