ماده ۲۶ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
حقوق اجتماعی موضوع این قانون به شرح زیر است:
- بند الف — داوطلب شدن در انتخابات ریاست جمهوری، مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا
- بند ب — عضویت در شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام یا هیأت دولت و تصدی معاونت رئیس جمهور
- بند پ — تصدی ریاست قوه قضاییه، دادستانی کل کشور، ریاست دیوان عالی کشور و ریاست دیوان عدالت اداری
- بند ت — انتخاب شدن یا عضویت در انجمن ها، شوراها، احزاب و جمعیت ها به موجب قانون یا با رأی مردم
- بند ث — عضویت در هیأت های منصفه و امناء و شوراهای حل اختلاف
- بند ج — اشتغال به عنوان مدیر مسؤول یا سردبیر رسانه های گروهی
- بند چ — استخدام و یا اشتغال در کلیه دستگاه های حکومتی اعم از قوای سه گانه و سازمان ها و شرکت های وابسته به آنها، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، نیروهای مسلح و سایر نهادهای تحت نظر رهبری، شهرداری ها و مؤسسات مأمور به خدمات عمومی و دستگاه های مستلزم تصریح یا ذکر نام برای شمول قانون بر آنها
- بند ح — اشتغال به عنوان وکیل دادگستری و تصدی دفاتر ثبت اسناد رسمی و ازدواج و طلاق و دفتریاری
- بند خ — انتخاب شدن به سمت قیم، امین، متولی، ناظر یا متصدی موقوفات عام
- بند د — انتخاب شدن به سمت داوری یا کارشناسی در مراجع رسمی
- بند ذ — استفاده از نشان های دولتی و عناوین افتخاری
- بند ر — تأسیس، اداره یا عضویت در هیأت مدیره شرکت های دولتی، تعاونی و خصوصی یا ثبت نام تجارتی یا مؤسسه آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و علمی
تبصره ۱: مستخدمان دستگاه های حکومتی در صورت محرومیت از حقوق اجتماعی، خواه به عنوان مجازات اصلی و خواه مجازات تکمیلی یا تبعی، حسب مورد در مدت مقرر در حکم یا قانون، از خدمت منفصل می شوند.
تبصره ۲: هر کس به عنوان مجازات تبعی از حقوق اجتماعی محروم گردد پس از گذشت مواعد مقرر در ماده(25) این قانون اعاده حیثیت می شود و آثار تبعی محکومیت وی زائل می گردد مگر در مورد بندهای (الف)، (ب) و(پ) این ماده که از حقوق مزبور به طور دائمی محروم می شود.
در یک نگاه
این ماده مصادیق حقوق اجتماعی را که فرد در صورت محکومیت کیفری از آنها محروم میشود، از جمله کاندیداتوری در انتخابات، مناصب دولتی، اشتغال در دستگاههای حکومتی، وکالت و داوری احصا میکند.
به زبان ساده: این ماده لیست کارهایی را که اگر کسی محکومیت سنگین داشته باشد دیگر اجازه انجامشان را ندارد (مثل کارمند دولت شدن، کاندیدای مجلس شدن، وکیل شدن یا مدیر شرکت شدن) مشخص کرده است.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: حقوق اجتماعی، مجازات های تبعی، محرومیت از حقوق اجتماعی
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- رئیس جمهور، مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام، هیأت دولت، قوه قضاییه، دادستانی کل کشور، دیوان عالی کشور، دیوان عدالت اداری، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، نیروهای مسلح، شهرداری ها
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- محرومیت از حقوق اجتماعی
- اقدامها و تشریفات
- داوطلب شدن در انتخابات، عضویت در هیأت های منصفه، تصدی دفاتر ثبت اسناد رسمی، داوری یا کارشناسی در مراجع رسمی
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۲۶ قانون مجازات اسلامی
چه کارهایی بعد از زندان ممنوع است؟
این ماده لیست کارهایی را که اگر کسی محکومیت سنگین داشته باشد دیگر اجازه انجامشان را ندارد (مثل کارمند دولت شدن، کاندیدای مجلس شدن، وکیل شدن یا مدیر شرکت شدن) مشخص کرده است. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
حقوق اجتماعی شامل چه مواردی در حوزه اشتغال قضایی و ثبتی است؟
اشتغال به عنوان وکیل دادگستری و تصدی دفاتر ثبت اسناد رسمی و ازدواج و طلاق و دفتریاری (ماده ۲۶)
آیا محرومیت از حقوق اجتماعی شامل فعالیت در شرکتهای خصوصی هم میشود؟
تأسیس، اداره یا عضویت در هیأت مدیره شرکت های دولتی، تعاونی و خصوصی یا ثبت نام تجارتی (ماده ۲۶)
کدام مناصب عالی حکومتی جزو حقوق اجتماعی محسوب میشوند؟
عضویت در شورای نگهبان، مجمع تشخیص مصلحت نظام یا هیأت دولت و تصدی معاونت رئیس جمهور (ماده ۲۶)
سرنوشت شغلی کارمندان حکومتی در صورت محرومیت از حقوق اجتماعی چیست؟
از خدمت منفصل می شوند (تبصره ۱ ماده ۲۶)
محرومیت از حقوق اجتماعی در چه قالبهایی منجر به انفصال از خدمت میشود؟
خواه به عنوان مجازات اصلی و خواه مجازات تکمیلی یا تبعی (تبصره ۱ ماده ۲۶)
در چه مواردی محرومیت از حقوق اجتماعی دائمی است؟
در مورد بندهای (الف)، (ب) و(پ) این ماده که از حقوق مزبور به طور دائمی محروم می شود. (تبصره ۲ ماده ۲۶)
چه زمانی آثار تبعی محکومیت زائل میگردد؟
پس از گذشت مواعد مقرر در ماده(25) این قانون اعاده حیثیت می شود و آثار تبعی محکومیت وی زائل می گردد (تبصره ۲ ماده ۲۶)