ماده ۱۶ قرارداد نفت بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت موبیل اویل کورپوریشن شرکت نفت هرمز ( هوپکو)

‌ماده ۱۶ - پایان مرحله اکتشاف - رسیدن به تولید تجاری ‌پایان عملیات اکتشافی ۱ - پایان عملیات اکتشافی برای هر میدان تاریخی خواهد بود که طرف دوم گزارشی حاکی از تکمیل یک چاه تجارتی تسلیم کند. این گزارش باید‌تاریخچه مشروحی از وضع چاه از جمله اطلاعات و نتیجه آزمایشهای مربوط به زمین‌شناسی، حفاری، مهندسی نفت و ذخائر نفتی و تولید آن را در بر‌داشته باشد. تفاهم بر این است که آزمایشهای مربوط به کشف و تکمیل چاه تجاری مزبور باید با حضور نماینده طرف اول انجام شود. برای این منظور‌همین که نشانه‌ای از وجود نفت مشاهده شود باید به طرف اول اطلاع داده شود. ‌چاه حفاری ۲ - چاه وقتی تجاری شناخته می‌شود که یا: ‌الف - قابلیت بهره‌دهی فرضی آن که بر مبنای ضخامت طبقه بهره‌ده - خصوصیات پتروفیزیکی سنگهای مخزن - اطلاعات حاصله از تجزیه و آزمایش‌عوامل فشار و حجم و درجه حرارت سیالات موجود در مخزن (P,V,T) ضریب‌های بهره‌دهی در میزانهای مختلف تولید و در صورت فرض حریمی به‌شعاع نیم میل در اطراف حلقه چاه حاکی از این باشد که چاه در ظرف یک مدت شش‌ساله می‌تواند با فشار طبیعی مقادیر کافی نفت خام تولید کند به‌طوری که ارزش تنزیل شده آن در تاریخ ارزیابی و با نرخ تنزیل ده درصد بر اساس بهای اعلان شده مربوطه که می‌توان تصور کرد معادل دو برابر هزینه‌حفر و تکمیل چاه مزبور باشد یا: ب - ثابت شود که می‌تواند با فشار طبیعی به مدت سی روز متوالی به میزان روزی دو هزار بشکه نفت خام چنانچه عمق طبقه نفت ده از ۲۵۰۰ متر‌بیشتر نباشد و روزی سه هزار بشکه در صورتی که عمق زیادتر باشد تولید کند. کشف یک چاه تجاری به طوری که در این بند مقرر شده به تنهایی برای‌احراز این که طبقه نفت ده یا منبع مربوطه یک میدان تجاری است کافی تلقی نخواهد شد. ‌مقررات مذکور در این ماده همچنین در مورد نخستین چاه یا چاههای تجاری که بعداً در سایر قسمتهای ناحیه کشف شود نیز مصداق خواهد داشت. ‌میدان تجاری ۳ - به محض این که طرف دوم باین نتیجه رسید که عملیات وی به مرحله کشف میدان قابل تولید به میزان تجاری رسیده است گزارش تفصیلی استنباط‌خود را به طرف اول تسلیم خواهد نمود. ۴ - گزارشی که طرف دوم به موجب بند ۳ بالا به طرف اول تسلیم می‌نماید باید به طور وضوح حاوی کلیه اطلاعات مربوطه منجمله مراتب زیر باشد‌ولی محدود باین موارد نخواهد بود. ‌الف - اطلاعات زمین‌شناسی و ژئوفیزیکی - ضخامت طبقه بهره ده - فاصله یا فواصل بین سطوح مختلف تماس سیالات - آزمایش مغزه‌ها -‌خصوصیات پتروفیزیکی سنگهای مخزن - تجزیه و آزمایش عوامل فشار و حجم و درجه حرارت سیالات موجود در مخزن (P.V.T) قابلیت بالقوه‌بهره‌دهی مخزن - قابلیت بالقوه بهره‌دهی روزانه هر چاه خصوصیات و ترکیبات مربوطه نفت خام کشف شده - عمق - فشار و سایر خصوصیات مخزن‌و سیالات موجود در آن. ب - فاصله و میزان دسترس بودن مخزن از کنار دریا و بازارهای عمده - فراهم بودن وسائل حمل و نقل تا بازارهای مزبور با میزان مخارجی که برای‌ایجاد یا تکمیل وسائل مزبور مورد نیاز باشد. ج - هر گونه عوامل فنی و اقتصادی مربوطه دیگر که مورد استناد طرف دوم قرار گرفته و استنباطات وی مبتنی بر آن بوده باشد. ‌د - نظریاتی که به وسیله کارشناس یا کارشناسانی که تصدی عملیات را بر عهده داشتند ابراز گردیده باشد. ۵ - طرف اول گزارش طرف دوم را ظرف مدت معقول مورد بررسی قرار خواهد داد تا تشخیص دهد که آیا میدان تجاری بدان معنی که در بند ۶ این ماده‌تعریف گردیده کشف شده است یا نه. ۶ - طرفین موافقت دارند که از نظر این قرارداد میدان فقط وقتی تجاری تلقی می‌شود که مقدار نفتی که استخراج آن از میدان مزبور بنا بر معقول‌ترین‌برنامه توسعه قابل پیش‌بینی طوری باشد که تحویل نفت خام در کنار دریا بر مبنای زیر امکان‌پذیر باشد: هرگاه از "‌ارزش کنونی" بهای کلیه نفت خامی که‌انتظار می‌رود در بیست سال اول طبق بند بالا تولید و صادر شود بر اساس بهای اعلان شده مربوطه که می‌توان تصور کرد و ذیلاً به عنوان "‌ ارزش تنزیل‌شده" به آن اشاره خواهد شد اقلام زیر کسر شود: ‌الف - "‌ارزش کنونی" کلیه هزینه‌های جاری مربوط به مقدار نفت خامی که انتظار می‌رود ظرف بیست سال اول تولید و صادر شود از جمله هزینه‌های‌برداشت عمل آوردن، انبار کردن، حمل و نقل، بارگیری و هزینه‌های دیگر. ب - کلیه هزینه‌های اکتشافی که به موجب این قرارداد تا کشف میدان تجاری به عمل آمده به اضافه هزینه‌های اکتشافی برآوردی که در مدت باقیمانده از‌دوره اکتشاف باید انجام شود. ج - هزینه‌های توسعه‌ای که پیش‌بینی می‌شود به اضافه ارزش کنونی بهره‌ای که طرف اول باید روی سرمایه لازم برای توسعه میدان مربوطه بپردازد. ‌د - مبلغی معادل با ۱۲.۵% - ۱۴% و ۱۶% "‌ارزش تنزیل شده" مذکور در بالا که نسبت مزبور بستگی به نرخ مربوطه پرداخت مشخص به ترتیب مقرر‌در بند ۱ ماده ۲۵ این قرارداد دارد. ه - هر هزینه دیگری که با عملیات مورد بحث بستگی داشته باشد. سود باقیمانده از ۴۵% "‌ارزش تنزیل شده" کمتر نباشد. ‌برای محاسبه "‌ارزش کنونی" در کلیه موارد مذکور در این ماده نرخ تنزیل ۱۰% برای مدت بیست سال در نظر گرفته خواهد شد. علاوه بر این از نظر این‌قرارداد چنانچه مجموع مقدار نفت خامی که به طور معقول پیش‌بینی می‌شود از دو یا چند میدان در ناحیه واگذاری رویهمرفته با ضابطه تجاری بودن که‌در این بند ۶ مقرر شده تطبیق نماید دو یا چند میدان مزبور روی هم رفته تشکیل یک میدان تجاری را خواهند داد. ۷ - الف - هرگاه طرف اول استنباط طرف دوم را دائر بر کشف میدان تجاری موجه تشخیص دهد مراتب را به طرف دوم اطلاع خواهد داد کلیه‌مخارجی که از تاریخ تکمیل چاه تجاری کشف شده تا تاریخ شروع تولید تجاری به معنی مشروح در بند ۲ ماده ۲۹ این قرارداد انجام شده به عنوان‌مخارج توسعه و تولید تلقی خواهد شد. ‌هرگاه طرف اول معتقد باشد که استنباط طرف دوم دائر بر کشف میدان تجاری ناموجه است نظریات و دلائل خود را به طرف دوم اطلاع خواهد داد. در‌این صورت طرف دوم می‌تواند عملیات حفاری بیشتری را انجام دهد و هرگاه از نتیجه این حفاریهای اضافی وجود میدان قابل تولید به میزان تجاری‌ثابت شود کلیه مخارجی که از تاریخ تکمیل نخستین چاه تجاری کشف شده و تاریخ شروع تولید تجاری صورت گرفته باشد به عنوان مخارج توسعه و‌تولید تلقی خواهد شد. ب - همین که میدانی طبق مقررات این ماده تجاری شناخته شد طرفهای اول و دوم ملزم خواهند بود با توجه به ذخایر قابل برداشت آن شروع به کار‌توسعه نموده و بدین ترتیب ظرفیت تولید میدان را که "‌ظرفیت تولید پس از توسعه" نامیده می‌شود معین کنند. در ظرفیت مزبور گاه به گاه توسط دو‌طرف تجدید نظر خواهد شد. "‌ظرفیت تولید پس از توسعه" که به ترتیب فوق معین می‌شود هرگز نباید از حداکثر کارآیی MER میدان مربوطه طبق روشهای صحیح صنعت تجاوز‌کند. طرفهای اول و دوم در برنامه "‌ظرفیت تولید پس از توسعه" مزبور مشترکاً برنامه‌ها و بودجه‌های مربوط به این ظرفیت را با در نظر گرفتن کلیه عوامل‌فنی و اقتصادی مربوطه معین خواهند کرد. ۸ - مقررات این ماده در مورد هر میدانی که پس از نخستین میدان کشف شود نیز باید رعایت شود. ‌تأمین سرمایه توسعه و بهره‌برداری میدانهای تجاری ۹ - طرف دوم تقبل می‌نماید که به محض کشف هر میدان تجاری در صورتی که طرف اول درخواست بنماید علاوه بر سهم خود، سهم پنجاه درصد‌طرف اول بابت کلیه هزینه‌های لازم برای توسعه کامل و بهره‌برداری از چنین میدانهایی را (‌به شرح مذکور در بند ۷ این ماده) طبق برنامه توسعه اولیه که‌به توافق دو طرف رسیده است با شرایط زیر تأمین کند: ‌الف - پرداخت بهره توسط طرف اول به میزان نرخ تنزیل فدرال رزرو بانک نیویورک به اضافه یک درصد یا به نرخ ۷% هرکدام کمتر باشد به بهره وجوه‌مقرر در این بند مالیات تعلق نخواهد گرفت. ب - بازپرداخت هزینه‌های فوق توسط طرف اول به طرف دوم ظرف ده سال در بیست قسط مساوی شش‌ماهه صورت خواهد گرفت که نخستین‌پرداخت آن شش ماه پس از تاریخ شروع تولید تجاری و اقساط بعدی آن به فواصل شش‌ماهه پس از آن قابل پرداخت خواهد بود. ج - طرف اول وجوهی را که طرف دوم به موجب این بند تأمین می‌کند با همان ارز اصلی که تأمین شده بود مسترد خواهد کرد. ۱۰ - از تاریخ شروع بهره‌برداری تجاری در مورد هر میدان طرفین قرارداد توأماً مسئولیت پرداخت کلیه هزینه‌هایی را که بعد از تاریخ مزبور برای کلیه‌عملیات نفتی میدان مورد بحث لازم باشد بر عهده خواهند گرفت. معذالک تفاهم حاصل است که مقررات این بند شامل هزینه‌هایی که جزو اجرای‌برنامه توسعه اولیه مذکور در بند ۹ بالا تلقی می‌شوند نخواهد بود. ۱۱ - به محض تحقق یک میدان تجاری کلیه هزینه‌هایی که تا تاریخ تکمیل نخستین چاه تجاری در هر قسمت از ناحیه واگذاری به عمل آمده باشد جزء‌هزینه‌های اکتشافی تلقی خواهد شد و باید توسط دستگاه مختلط به ترتیب مقرر در بند ۱۳ این ماده به طرف دوم مسترد شود. ۱۲ - پس از تکمیل نخستین چاه تجاری به ترتیب مذکور در بند ۱ این ماده طرف دوم باید هزینه‌های اکتشافی لازم را برای هر میدان برای کار در سایر‌قسمتهای ناحیه واگذاری به طور مساعده از طریق هوپکو بپردازد. هزینه‌های مذکور پس از آغاز تولید تجاری از میدان جدید و چنانچه تولید تجاری در‌چنین میدانی شروع نشود پس از پایان دوره شش‌ساله اکتشاف به طرف دوم مسترد خواهد شد. ۱۳ - به منظور اجرای تعهدات بازپرداخت هزینه‌های اکتشافی هوپکو مبلغی معادل هزینه‌های اکتشافی به بستانکار حساب طرف دوم منظور خواهد‌کرد. مبالغی که طبق این ماده به بستانکار حساب طرف دوم منظور شده از تاریخ شروع بهره‌برداری تجاری توسط هوپکو از قرار سالی یک دهم‌هزینه‌های اکتشافی که طرف دوم برای هر میدان مساعد داده است به او پرداخت خواهد شد. ۱۴ - پنجاه درصد مبالغی که به عنوان استرداد هزینه‌های اکتشافی به طرف دوم پرداخت می‌شود باید توسط طرف دوم به طرف اول پرداخت شود.‌طرف دوم مجاز نخواهد بود این پرداخت را از درآمد ناویژه خود برای منظور مالیات مذکور در بند ۶ ماده ۲۶ کسر نماید. ۱۵ - چنانچه در پایان سال ششم از تاریخ اجراء تولید تجاری تحقق نیافته باشد قرارداد خاتمه خواهد یافت و برای هزینه‌هایی که قبل از خاتمه مزبور‌انجام شده تعهد بازپرداخت وجود نخواهد داشت.