ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
هرگاه پزشک در معالجاتی که انجام می دهد موجب تلف یا صدمه بدنی گردد، ضامن دیه است مگر آنکه عمل او مطابق مقررات پزشکی و موازین فنی باشد یا این که قبل از معالجه برائت گرفته باشد و مرتکب تقصیری هم نشود و چنانچه أخذ برائت از مریض به دلیل نابالغ یا مجنون بودن او، معتبر نباشد و یا تحصیل برائت از او به دلیل بیهوشی و مانند آن ممکن نگردد، برائت از ولی مریض تحصیل می شود.
تبصره ۱: در صورت عدم قصور یا تقصیر پزشک در علم و عمل برای وی ضمان وجود ندارد هر چند برائت أخذ نکرده باشد.
تبصره ۲: ولیّ بیمار اعم از ولی خاص است مانند پدر و ولی عام که مقام رهبری است. در موارد فقدان یا عدم دسترسی به ولی خاص، رئیس قوه قضاییه با استیذان از مقام رهبری و تفویض اختیار به دادستان های مربوطه به اعطای برائت به طبیب اقدام می نماید.
در یک نگاه
پزشک در صورت بروز تلف یا صدمه بدنی در معالجه ضامن دیه است، مگر آنکه موازین فنی را رعایت کرده یا پیش از درمان برائت گرفته باشد و مرتکب تقصیر نشود.
به زبان ساده: اگر پزشک هنگام درمان باعث آسیب یا فوت بیمار شود باید دیه بدهد، مگر اینکه طبق اصول علمی عمل کرده باشد یا قبلاً از بیمار یا ولی او رضایتنامه (برائت) گرفته باشد.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: دیات، مسئولیت مدنی پزشک، جرایم پزشکی
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- پزشک، مریض، نابالغ، مجنون، ولی مریض
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- دیه
- اقدامها و تشریفات
- معالجه، تحصیل برائت
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی
در چه صورتی پزشک ضامن دیه ناشی از معالجه نیست؟
عمل او مطابق مقررات پزشکی و موازین فنی باشد یا این که قبل از معالجه برائت گرفته باشد و مرتکب تقصیری هم نشود (ماده ۴۹۵)
اگر مریض به دلیل بیهوشی قادر به دادن برائت نباشد، تکلیف چیست؟
برائت از ولی مریض تحصیل می شود (ماده ۴۹۵)
آیا در صورت عدم تقصیر پزشک و عدم اخذ برائت، پزشک ضامن است؟
در صورت عدم قصور یا تقصیر پزشک در علم و عمل برای وی ضمان وجود ندارد هر چند برائت أخذ نکرده باشد. (تبصره ۱ ماده ۴۹۵)
در صورت عدم دسترسی به ولی خاص بیمار، چه کسی اختیار اعطای برائت به پزشک را دارد؟
رئیس قوه قضاییه با استیذان از مقام رهبری و تفویض اختیار به دادستان های مربوطه به اعطای برائت به طبیب اقدام می نماید. (تبصره ۲ ماده ۴۹۵)
ولی عام بیمار در قانون کیست؟
ولی عام که مقام رهبری است. (تبصره ۲ ماده ۴۹۵)