ماده ۴۳۸ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
اگر پس از اجرای قصاص نفس، قاتل زنده بماند، حق قصاص برای ولی دم محفوظ است لکن اگر وی را به گونه ای که جایز نیست، قصاص کرده باشد، در صورتی که قاتل آسیب ببیند مشروط به شرایط قصاص عضو از جمله عدم خوف تلف ولی دم، قاتل حق قصاص عضو او را دارد و حق قصاص نفس نیز برای ولی دم باقی است ولی قبل از اجرای قصاص نفس، قاتل باید حق خود را استیفاء، مصالحه یا گذشت کند لکن اگر ولی دم نخواهد دوباره قصاص کند، قاتل حق قصاص او را ندارد. اگر قاتل برای فرار از قصاص نفس حاضر به گذشت، مصالحه و استیفای حق خود نشود با شکایت ولی دم از این امر، دادگاه مدت مناسبی را مشخص و به قاتل اعلام می کند تا ظرف مهلت مقرر به گذشت، مصالحه یا مطالبه قصاص عضو اقدام کند. در صورت عدم اقدام او در این مدت، ولی دم به تعزیر مقرر در قانون محکوم می شود و با مطالبه او قصاص نفس اجراء می گردد و حق قصاص عضو برای ورثه جانی، محفوظ است.
در یک نگاه
این ماده به وضعیت زنده ماندن قاتل پس از اجرای قصاص نفس میپردازد و حقوق متقابل ولیدم و قاتل را در صورت آسیب دیدن غیرمجاز قاتل در حین اجرای قصاص تبیین میکند.
به زبان ساده: اگر قاتل بعد از اعدام زنده بماند، دوباره باید قصاص شود. اما اگر در بار اول به شکلی غیرقانونی قصاص شده و آسیب دیده باشد، میتواند اول قصاص عضو کند یا دیه بگیرد و بعد اعدام شود.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: قصاص، حقوق کیفری، اجرای احکام
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- قاتل، ولی دم، دادگاه، ورثه جانی
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- قصاص نفس، قصاص عضو، تعزیر مقرر در قانون
- مهلتها و مدتها
- ظرف مهلت مقرر
- اقدامها و تشریفات
- استیفاء، مصالحه، گذشت، شکایت ولی دم
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۴۳۸ قانون مجازات اسلامی
اگر اعدامی زنده بماند دوباره اعدام میشود؟
اگر قاتل بعد از اعدام زنده بماند، دوباره باید قصاص شود. اما اگر در بار اول به شکلی غیرقانونی قصاص شده و آسیب دیده باشد، میتواند اول قصاص عضو کند یا دیه بگیرد و بعد اعدام شود. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
اگر قاتل پس از اجرای قصاص نفس زنده بماند تکلیف چیست؟
حق قصاص برای ولی دم محفوظ است (ماده ۴۳۸)
در صورتی که قاتل برای فرار از قصاص نفس حاضر به گذشت یا استیفای حق قصاص عضو خود نشود دادگاه چه اقدامی میکند؟
دادگاه مدت مناسبی را مشخص و به قاتل اعلام می کند تا ظرف مهلت مقرر به گذشت، مصالحه یا مطالبه قصاص عضو اقدام کند (ماده ۴۳۸)
اگر ولی دم نخواهد برای بار دوم قصاص نفس را انجام دهد، آیا قاتل حق قصاص عضو او را دارد؟
اگر ولی دم نخواهد دوباره قصاص کند، قاتل حق قصاص او را ندارد (ماده ۴۳۸)