ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
هرگاه در جنایت عمدی، به علت مرگ یا فرار، دسترسی به مرتکب ممکن نباشد با درخواست صاحب حق، دیه جنایت از اموال مرتکب پرداخت می شود و درصورتی که مرتکب مالی نداشته باشد در خصوص قتل عمد، ولی دم می تواند دیه را از عاقله بگیرد و درصورت نبود عاقله یا عدم دسترسی به آنها یا عدم تمکن آنها ، دیه از بیت المال پرداخت می شود و در غیر قتل، دیه بر بیت المال خواهد بود. چنانچه پس از أخذ دیه، دسترسی به مرتکب جنایت اعم از قتل و غیر قتل، ممکن شود در صورتی که أخذ دیه به جهت گذشت از قصاص نباشد، حق قصاص حسب مورد برای ولی دم یا مجنیٌ علیه محفوظ است، لکن باید قبل از قصاص، دیه گرفته شده را برگرداند.
در یک نگاه
در جنایات عمدی، اگر به دلیل مرگ یا فرار به مرتکب دسترسی نباشد، دیه به ترتیب از اموال او، عاقله (در قتل) یا بیتالمال پرداخت میشود، اما حق قصاص با بازگرداندن دیه محفوظ میماند.
به زبان ساده: اگر کسی که عمداً به دیگری آسیب زده یا او را کشته، فرار کند یا بمیرد، خانواده مقتول یا فرد آسیبدیده میتوانند دیه را از اموال او یا دولت بگیرند. اگر بعداً قاتل پیدا شد، هنوز حق قصاص دارند به شرطی که پول دیه را پس بدهند.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: قصاص، دیه، قتل عمد، فرار متهم
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- مرتکب، صاحب حق، ولی دم، عاقله، بیت المال، مجنیٌ علیه
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- قصاص، دیه
- اقدامها و تشریفات
- درخواست صاحب حق
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی
اگر قاتل بمیرد تکلیف دیه چیست؟
اگر کسی که عمداً به دیگری آسیب زده یا او را کشته، فرار کند یا بمیرد، خانواده مقتول یا فرد آسیبدیده میتوانند دیه را از اموال او یا دولت بگیرند. اگر بعداً قاتل پیدا شد، هنوز حق قصاص دارند به شرطی که پول دیه را پس بدهند. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
اگر مرتکب قتل عمد فرار کند و مالی نداشته باشد، دیه از چه کسی گرفته میشود؟
ولی دم می تواند دیه را از عاقله بگیرد و درصورت نبود عاقله یا عدم دسترسی به آنها یا عدم تمکن آنها ، دیه از بیت المال پرداخت می شود (ماده ۴۳۵)
آیا پس از دریافت دیه در صورت پیدا شدن مرتکب، امکان قصاص وجود دارد؟
حق قصاص حسب مورد برای ولی دم یا مجنیٌ علیه محفوظ است، لکن باید قبل از قصاص، دیه گرفته شده را برگرداند. (ماده ۴۳۵)
در جنایات عمدی غیر از قتل، اگر دسترسی به مرتکب ممکن نباشد دیه بر عهده کیست؟
در غیر قتل، دیه بر بیت المال خواهد بود. (ماده ۴۳۵)