ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی

منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمه‌به‌کلمه در نوبتِ برنامهٔ راستی‌آزمایی چیستارا است.

در مواردی که محکوم به قصاص، در زندان است و صاحب حق قصاص، بدون عذر موجه یا به علت ناتوانی در پرداخت فاضل دیه یا به جهت انتظار برای بلوغ یا افاقه ولی دم یا مجنیٌ علیه، مرتکب را در وضعیت نامعین رها نماید، با شکایت محکومٌ علیه از این امر، دادگاه صادرکننده حکم، مدت مناسبی را مشخص و به صاحب حق قصاص اعلام می کند تا ظرف مهلت مقرر نسبت به گذشت، مصالحه یا اجرای قصاص اقدام کند. در صورت عدم اقدام او در این مدت، دادگاه می تواند پس از تعیین تعزیر بر اساس کتاب پنجم «تعزیرات» و گذشتن مدت زمان آن با أخذ وثیقه مناسب و تأیید رئیس حوزه قضایی و رئیس کل دادگستری استان تا تعیین تکلیف از سوی صاحب حق قصاص، مرتکب را آزاد کند.

در یک نگاه

تعیین تکلیف محکوم به قصاص در صورت تعلل ولی‌دم در اجرای حکم یا گذشت، از طریق تعیین مهلت توسط دادگاه و امکان آزادی موقت با وثیقه پس از تحمل تعزیر.

به زبان ساده: اگر کسی به قصاص محکوم شده و در زندان بماند اما صاحب خون (ولی‌دم) برای اعدام یا بخشش اقدام نکند، زندانی می‌تواند شکایت کند تا دادگاه برای ولی‌دم مهلت تعیین کند. اگر مهلت تمام شود، زندانی بعد از گذراندن مجازات عمومی و با سند گذاشتن آزاد می‌شود.

خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.

موضوعات: اجرای قصاص، حقوق زندانیان، بلاتکلیفی محکوم

در این ماده چه آمده است

طرف‌های این ماده: محکوم به قصاص، صاحب حق قصاص، ولی دم، مجنیٌ علیه، رئیس حوزه قضایی، رئیس کل دادگستری استان
مجازات‌ها و ضمانت اجراها: قصاص، تعزیر بر اساس کتاب پنجم
مهلت‌ها و مدت‌ها: مدت مناسبی را مشخص و به صاحب حق قصاص اعلام می کند
اقدام‌ها و تشریفات: شکایت محکومٌ علیه، أخذ وثیقه مناسب

پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۴۲۹ قانون مجازات اسلامی

در چه صورتی محکوم به قصاص می‌تواند از وضعیت نامعین خود به دادگاه شکایت کند؟

اگر صاحب حق قصاص در مهلت تعیین شده توسط دادگاه اقدام نکند، سرنوشت زندانی چیست؟

دادگاه می تواند پس از تعیین تعزیر بر اساس کتاب پنجم «تعزیرات» و گذشتن مدت زمان آن با أخذ وثیقه مناسب و تأیید رئیس حوزه قضایی و رئیس کل دادگستری استان تا تعیین تکلیف از سوی صاحب حق قصاص، مرتکب را آزاد کند. (ماده ۴۲۹)