ماده ۳۹۲ قانون مجازات اسلامی
⚠️ فاصلهگذاری متن این ماده آسیب دیده است — واژهها در پایگاه به هم چسبیدهاند و متن ممکن است ناخوانا باشد. تا تصحیح از منبع رسمی، متن کامل را از منبع رسمی ماده ببینید و به این نسخه استناد نکنید.
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
هرگاه کسی جنایت عمدی بر اعضای چند نفر وارد کند، اگر امکان قصاص همه آنها باشد، قصاص می شود و اگر امکان قصاص برای همه جنایات نباشد مجنیٌ علیه اول که جنایت بر او پیش از دیگری واقع شده است، در استیفای قصاص مقدم است و در صورت انجام قصاص، مرتکب برای جنایاتی که محلی برای قصاص آن نیست به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می شود. اگر وقوع دو جنایت، در یک زمان باشد، هریک از دو مجنیٌ علیه می توانند مبادرت به قصاص کنند و پس ازاستیفای قصاص، برای دیگر جنایت هایی که قصاص ممکن نیست، مرتکب به پرداخت دیه و تعزیر مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می شود. در صورتی که پس از قصاص اول، محل قصاص برای مجنیٌ علیه دوم باقی باشد لکن کمتر از عضو مورد جنایت از او باشد، می تواند مقدار موجود را قصاص کند و مابه التفاوت را دیه بگیرد مانند اینکه مرتکب، نخست انگشت دست راست کسی و آنگاه دست راست شخص دیگری را قطع کرده باشد که در این صورت، مجنیٌ علیه اول در اجرای قصاص مقدم است و با اجرای قصاص او، مجنیٌ علیه دوم می تواند دست راست مرتکب را قصاص کند و دیه انگشت خود را نیز از او بگیرد.
در یک نگاه
تعیین تکلیف اولویت استیفای قصاص در مواردی که مرتکب بر اعضای چند نفر جنایت عمدی وارد کرده و امکان قصاص همه آنها وجود ندارد.
به زبان ساده: اگر کسی به چند نفر آسیب بدنی عمدی بزند و نشود از او به نفع همه قصاص گرفت، اولویت با کسی است که زودتر آسیب دیده است. بقیه افراد میتوانند دیه بگیرند یا اگر بخشی از عضو باقی مانده باشد، آن را قصاص کنند و مابهالتفاوت را دیه بگیرند.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: قصاص، تعدد مجنیعلیه، دیات
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- مرتکب، مجنیٌ علیه اول، مجنیٌ علیه دوم
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- قصاص، پرداخت دیه
- اقدامها و تشریفات
- استیفای قصاص، اجرای قصاص، پرداخت دیه
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۳۹۲ قانون مجازات اسلامی
اگر امکان قصاص برای همه جنایات ارتکابی بر اعضای چند نفر نباشد، چه کسی اولویت دارد؟
مجنیٌ علیه اول که جنایت بر او پیش از دیگری واقع شده است، در استیفای قصاص مقدم است (ماده ۳۹۲)
در صورتی که وقوع دو جنایت بر دو نفر در یک زمان باشد، تکلیف قصاص چیست؟
هریک از دو مجنیٌ علیه می توانند مبادرت به قصاص کنند (ماده ۳۹۲)
اگر پس از قصاص اول، محل قصاص برای نفر دوم کمتر از عضو مورد جنایت باشد چه حکمی دارد؟
می تواند مقدار موجود را قصاص کند و مابه التفاوت را دیه بگیرد (ماده ۳۹۲)