ماده ۳۱۱ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
اگر پس از تحقیق و بررسی به وسیله مقام قضایی، در مسلمان بودن مجنیٌ علیه، هنگام ارتکاب جنایت، تردید وجود داشته و حالت او پیش از جنایت، عدم اسلام باشد و ولی دم یا مجنیٌ علیه ادعاء کند که جنایت عمدی در حال اسلام او انجام شده است و مرتکب ادعاء کند که ارتکاب جنایت، پیش از اسلام آوردن وی بوده است، ادعای ولی دم یا مجنیٌ علیه باید ثابت شود و در صورت عدم اثبات، قصاص منتفی است و مرتکب به پرداخت دیه و مجازات تعزیری مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می شود. اگر حالت پیش از زمان جنایت، اسلام او بوده است، وقوع جنایت در حالت عدم اسلام مجنیٌ علیه باید اثبات شود تا قصاص ساقط گردد و در صورت عدم اثبات، حسب مورد با سوگند ولی دم یا مجنیٌ علیه یا ولی او قصاص ثابت می شود. حکم این ماده در صورتی که در مجنون بودن مجنیٌ علیه تردید وجود داشته باشد نیز جاری است.
در یک نگاه
این ماده به تعیین تکلیف قصاص در صورت تردید در اسلام یا جنون مجنیعلیه هنگام جنایت میپردازد و بار اثبات را بر اساس حالت سابق فرد (استصحاب) تعیین میکند.
به زبان ساده: اگر معلوم نباشد مقتول یا فرد آسیبدیده موقع حادثه مسلمان بوده یا نه، ملاک سابقه قبلی اوست. اگر قبلاً غیرمسلمان بوده، شاکی باید مسلمان شدنش را ثابت کند تا بتواند قصاص کند، وگرنه فقط دیه میگیرد.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: قصاص، اثبات جرم، حقوق کیفری
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- مقام قضایی، مجنیٌ علیه، ولی دم، مرتکب، ولی
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- قصاص، دیه
- اقدامها و تشریفات
- تحقیق و بررسی به وسیله مقام قضایی، سوگند
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۳۱۱ قانون مجازات اسلامی
اگر مقتول تازه مسلمان شده باشد تکلیف قصاص چیست؟
اگر معلوم نباشد مقتول یا فرد آسیبدیده موقع حادثه مسلمان بوده یا نه، ملاک سابقه قبلی اوست. اگر قبلاً غیرمسلمان بوده، شاکی باید مسلمان شدنش را ثابت کند تا بتواند قصاص کند، وگرنه فقط دیه میگیرد. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
در صورت عدم اثبات اسلام مجنیعلیه که سابقاً غیرمسلمان بوده، چه مجازاتی برای مرتکب تعیین میشود؟
قصاص منتفی است و مرتکب به پرداخت دیه و مجازات تعزیری مقرر در کتاب پنجم «تعزیرات» محکوم می شود. (ماده ۳۱۱)
اگر حالت پیش از جنایتِ مجنیعلیه اسلام باشد، برای سقوط قصاص چه چیزی باید ثابت شود؟
وقوع جنایت در حالت عدم اسلام مجنیٌ علیه باید اثبات شود تا قصاص ساقط گردد (ماده ۳۱۱)
آیا حکم تردید در اسلام شامل تردید در جنون مجنیعلیه نیز میشود؟
حکم این ماده در صورتی که در مجنون بودن مجنیٌ علیه تردید وجود داشته باشد نیز جاری است. (ماده ۳۱۱)