ماده ۳۰۸ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
اگر پس از تحقیق و بررسی به وسیله مقام قضایی، در بالغ یا عاقل بودن مرتکب، هنگام ارتکاب جنایت، تردید وجود داشته باشد و ولی دم یا مجنیٌ علیه ادعاء کند که جنایت عمدی در حال بلوغ وی یا افاقه او از جنون سابقش انجام گرفته است لکن مرتکب خلاف آن را ادعاء کند، ولی دم یا مجنیٌ علیه باید برای ادعای خود بینه اقامه کند. در صورت عدم اقامه بینه، قصاص منتفی است. اگر حالت سابق بر زمان جنایت، افاقه مرتکب بوده است، مرتکب باید جنون خود در حال ارتکاب جرم را اثبات کند تا قصاص ساقط شود؛ در غیر این صورت با سوگند ولی دم یا مجنیٌ علیه یا ولی او قصاص ثابت می شود.
در یک نگاه
تعیین بار اثبات دعوا در موارد تردید در بلوغ یا عقل مرتکب هنگام جنایت؛ در صورت عدم اثبات بلوغ یا افاقه توسط شاکی، قصاص منتفی است مگر آنکه حالت سابق بر جنایت افاقه باشد.
به زبان ساده: اگر معلوم نباشد قاتل موقع جرم عاقل و بالغ بوده یا نه، شاکی باید ثابت کند که او عاقل و بالغ بوده تا بتواند حکم قصاص بگیرد. اما اگر قاتل قبلاً عاقل بوده و حالا ادعای دیوانگی میکند، خودش باید ثابت کند.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: قصاص، شرایط عمومی قصاص، اثبات جرم، جنون، بلوغ
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- مقام قضایی، مرتکب، ولی دم، مجنیٌ علیه، ولی
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- قصاص
- اقدامها و تشریفات
- تحقیق و بررسی به وسیله مقام قضایی، اقامه بینه، سوگند
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۳۰۸ قانون مجازات اسلامی
قاتل میگه موقع قتل دیوونه بودم تکلیف چیه؟
اگر معلوم نباشد قاتل موقع جرم عاقل و بالغ بوده یا نه، شاکی باید ثابت کند که او عاقل و بالغ بوده تا بتواند حکم قصاص بگیرد. اما اگر قاتل قبلاً عاقل بوده و حالا ادعای دیوانگی میکند، خودش باید ثابت کند. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
در صورت تردید در بلوغ مرتکب و عدم اقامه بینه توسط ولی دم، حکم چیست؟
در صورت عدم اقامه بینه، قصاص منتفی است. (ماده ۳۰۸)
اگر حالت سابق بر زمان جنایت افاقه مرتکب باشد، بار اثبات جنون بر عهده کیست؟
مرتکب باید جنون خود در حال ارتکاب جرم را اثبات کند تا قصاص ساقط شود (ماده ۳۰۸)
در صورتی که حالت سابق مرتکب افاقه باشد و او نتواند جنون خود را اثبات کند، قصاص چگونه ثابت میشود؟
با سوگند ولی دم یا مجنیٌ علیه یا ولی او قصاص ثابت می شود. (ماده ۳۰۸)