ماده ۲۱۵ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
بازپرس یا دادستان در صورت صدور قرار منع یا موقوفی تعقیب باید تکلیف اشیاء و اموال کشف شده را که دلیل یا وسیله ارتکاب جرم بوده و یا از جرم تحصیل شده یا حین ارتکاب، استعمال و یا برای استعمال اختصاص داده شده است تعیین کند تا حسب مورد، مسترد، ضبط یا معدوم شود. در مورد ضبط، دادگاه تکلیف اموال و اشیاء را تعیین می کند. همچنین بازپرس و یا دادستان مکلف است مادام که پرونده نزد وی جریان دارد به تقاضای ذینفع و با رعایت شرایط زیر دستور رد اموال و اشیاء مذکور را صادر نماید:
- بند الف — وجود تمام یا قسمتی از آن اشیاء و اموال در بازپرسی یا دادرسی لازم نباشد.
- بند ب — اشیاء و اموال، بلامعارض باشد.
- بند پ — جزء اشیاء و اموالی نباشد که باید ضبط یا معدوم گردد. در کلیه امور جزایی دادگاه نیز باید ضمن صدور حکم یا قرار یا پس از آن اعم از اینکه مبنی بر محکومیت یا برائت یا موقوفی تعقیب متهم باشد، در مورد اشیاء و اموالی که وسیله ارتکاب جرم بوده یا در اثر جرم تحصیل شده یا حین ارتکاب، استعمال و یا برای استعمال اختصاص یافته است، باید رأی مبنی بر استرداد، ضبط یا معدوم شدن آن صادر نماید.
تبصره ۱: متضرر از قرار بازپرس یا دادستان یا قرار یا حکم دادگاه می تواند از تصمیم آنان راجع به اشیاء و اموال مذکور در این ماده شکایت کند و طبق مقررات در دادگاه های جزایی شکایت خود را تعقیب و درخواست تجدیدنظر نماید هر چند قرار یا حکم دادگاه نسبت به امر جزائی قابل شکایت نباشد.
تبصره ۲: مالی که نگهداری آن مستلزم هزینه نامتناسب برای دولت است یا موجب خرابی یا کسر فاحش قیمت آن می گردد و حفظ مال هم برای دادرسی لازم نیست وهمچنین اموال ضایع شدنی و سریعالفساد حسب مورد به دستور دادستان یا دادگاه به قیمت روز فروخته می شود و وجه حاصل تا تعیین تکلیف نهایی در صندوق دادگستری به عنوان امانت نگهداری می گردد.
در یک نگاه
بازپرس یا دادستان هنگام صدور قرار منع یا موقوفی تعقیب باید تکلیف اشیاء و اموال کشفشده را به استرداد، ضبط یا معدوم شدن تعیین کند و تا زمانی که پرونده نزد اوست، به تقاضای ذینفع و با سه شرط، دستور رد اموال بدهد؛ دادگاه نیز باید ضمن رأی تکلیف این اموال را روشن کند.
به زبان ساده: وقتی پرونده مختومه میشود یا حکم صادر میگردد، مرجع رسیدگی باید تکلیف وسایل و اموالی را که در جریان پرونده ضبط شده روشن کند: پس دادن، ضبط یا از بین بردن. صاحب مال هم میتواند در جریان پرونده تقاضای پس گرفتن آن را بدهد.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: اشیاء و اموال، ضبط اموال، استرداد اموال
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- بازپرس، دادستان، دادگاه، ذینفع
- اقدامها و تشریفات
- صدور قرار منع یا موقوفی تعقیب، دستور رد اموال
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۲۱۵ قانون مجازات اسلامی
چطور وسایل توقیفشدهمو پس بگیرم؟
وقتی پرونده مختومه میشود یا حکم صادر میگردد، مرجع رسیدگی باید تکلیف وسایل و اموالی را که در جریان پرونده ضبط شده روشن کند: پس دادن، ضبط یا از بین بردن. صاحب مال هم میتواند در جریان پرونده تقاضای پس گرفتن آن را بدهد. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
پس از قرار منع تعقیب، تکلیف اموال کشفشده با کیست؟
بازپرس یا دادستان در صورت صدور قرار منع یا موقوفی تعقیب باید تکلیف اشیاء و اموال کشف شده را (ماده ۲۱۵)
شرایط صدور دستور رد اموال به ذینفع چیست؟
الف- وجود تمام یا قسمتی از آن اشیاء و اموال در بازپرسی یا دادرسی لازم نباشد. ب- اشیاء و اموال، بلامعارض باشد (ماده ۲۱۵)
آیا متضرر میتواند از تصمیم دادستان درباره اموال مربوط به جرم شکایت کند؟
متضرر از قرار بازپرس یا دادستان یا قرار یا حکم دادگاه می تواند از تصمیم آنان راجع به اشیاء و اموال مذکور در این ماده شکایت کند (تبصره ۱ ماده ۲۱۵)
آیا در صورتی که حکم اصلی دادگاه غیرقابل اعتراض باشد، باز هم میتوان به تصمیم مالی آن اعتراض کرد؟
هر چند قرار یا حکم دادگاه نسبت به امر جزائی قابل شکایت نباشد. (تبصره ۱ ماده ۲۱۵)
در چه صورتی اموال توقیفی پیش از حکم نهایی فروخته میشوند؟
مالی که نگهداری آن مستلزم هزینه نامتناسب برای دولت است یا موجب خرابی یا کسر فاحش قیمت آن می گردد و حفظ مال هم برای دادرسی لازم نیست وهمچنین اموال ضایع شدنی و سریعالفساد (تبصره ۲ ماده ۲۱۵)
پول حاصل از فروش اموال ضایع شدنی کجا نگهداری میشود؟
وجه حاصل تا تعیین تکلیف نهایی در صندوق دادگستری به عنوان امانت نگهداری می گردد (تبصره ۲ ماده ۲۱۵)
مواد مرتبط
- ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی — تبصره 5 — به این ماده ارجاع داده است «ماده (215) این قانون»