ماده ۱۵۲ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
هر کس هنگام بروز خطر شدید فعلی یا قریب الوقوع از قبیل آتش سوزی، سیل، طوفان، زلزله یا بیماری به منظور حفظ نفس یا مال خود یا دیگری مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب می شود قابل مجازات نیست مشروط بر اینکه خطر را عمداً ایجاد نکند و رفتار ارتکابی با خطر موجود متناسب و برای دفع آن ضرورت داشته باشد.
تبصره : کسانی که حسب وظیفه یا قانون مکلف به مقابله با خطر می باشند نمی توانند با تمسک به این ماده از ایفای وظایف قانونی خود امتناع نمایند.
در یک نگاه
ارتکاب جرم در وضعیت اضطرار برای حفظ جان یا مال خود یا دیگری، در صورت تناسب رفتار با خطر و عدم ایجاد عمدی آن، موجب معافیت از مجازات است.
به زبان ساده: اگر در شرایط خطرناکی مثل سیل یا آتشسوزی، برای نجات جان یا مال مجبور شوید کاری کنید که در حالت عادی جرم است، مجازات نمیشوید؛ به شرطی که خودتان عمداً آن خطر را درست نکرده باشید.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: موانع مسئولیت کیفری، اضطرار، دفاع مشروع
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- مرتکب، دیگری
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- قابل مجازات نیست
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۱۵۲ قانون مجازات اسلامی
شرط معافیت از مجازات در هنگام بروز خطر چیست؟
مشروط بر اینکه خطر را عمداً ایجاد نکند و رفتار ارتکابی با خطر موجود متناسب و برای دفع آن ضرورت داشته باشد. (ماده ۱۵۲)
چه خطراتی میتواند موجب معافیت از مجازات شود؟
خطر شدید فعلی یا قریب الوقوع از قبیل آتش سوزی، سیل، طوفان، زلزله یا بیماری (ماده ۱۵۲)
آیا اشخاص مکلف به مقابله با خطر میتوانند به استناد حالت اضطرار وظیفه خود را انجام ندهند؟
نمی توانند با تمسک به این ماده از ایفای وظایف قانونی خود امتناع نمایند. (تبصره ماده ۱۵۲)