ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی
منبع رسمی این ماده پیوند شده است؛ بازخوانی انسانیِ کلمهبهکلمه در نوبتِ برنامهٔ راستیآزمایی چیستارا است.
هرگاه مرتکب جرم در حین ارتکاب، مجنون باشد یا در جرائم موجب تعزیر پس از وقوع جرم مبتلا به جنون شود چنانچه جنون و حالت خطرناک مجنون با جلب نظر متخصص، ثابت و آزاد بودن وی مخل نظم و امنیت عمومی باشد به دستور دادستان تا رفع حالت خطرناک در محل مناسب نگهداری می شود. شخص نگهداری شده یا خویشاوندان او میتوانند در دادگاه به این دستور اعتراض کنند که در این صورت، دادگاه با حضور معترض، موضوع را با جلب نظر کارشناس در جلسه اداری رسیدگی می کند و با تشخیص رفع حالت خطرناک در مورد خاتمه اقدام تأمینی و در غیراین صورت در تأیید دستور دادستان، حکم صادر می کند. این حکم قطعی است ولی شخص نگهداری شده یا خویشاوندان وی، هرگاه علائم بهبود را مشاهده کردند حق اعتراض به این حکم را دارند. این امر مانع از آن نیست که هرگاه بنا به تشخیص متخصص بیماری های روانی، مرتکب، درمان شده باشد برحسب پیشنهاد مدیر محل نگهداری او دادستان دستور خاتمه اقدام تأمینی را صادر کند.
تبصره ۱: هرگاه مرتکب یکی از جرائم موجب حد پس از صدور حکم قطعی دچار جنون شود حد ساقط نمی شود. در صورت عارض شدن جنون قبل از صدور حکم قطعی در حدودی که جنبه حق اللهی دارد تعقیب و محاکمه تا زمان افاقه به تأخیر میافتد. نسبت به مجازات هایی که جنبه حق الناسی دارد مانند قصاص و دیه و همچنین ضرر و زیان ناشی از جرم، جنون مانع از تعقیب و رسیدگی نیست.
تبصره ۲: قوه قضاییه موظف است مراکز اقدام تأمینی را در هر حوزه قضایی برای نگهداری افراد موضوع این ماده تدارک ببیند. تا زمان شروع به کار این اماکن، قسمتی از مراکز روان درمانی بهزیستی یا بیمارستانی موجود به این افراد اختصاص داده می شود.
در یک نگاه
تعیین تکلیف نگهداری مرتکبان مجنون در جرایم تعزیری و نحوه اعتراض به دستور نگهداری آنها در مراکز اقدامات تأمینی.
به زبان ساده: اگر فردی هنگام جرم یا بعد از آن دچار جنون شود و برای جامعه خطرناک باشد، به دستور دادستان در محل مناسب نگهداری میشود. خود فرد یا خانوادهاش میتوانند به این تصمیم در دادگاه اعتراض کنند.
خلاصهٔ زیر توضیح ماشینی و کمکی است و متن قانون نیست؛ ملاک، متن مادهٔ بالا است.
موضوعات: مسؤولیت کیفری، موانع مسؤولیت کیفری، جنون
در این ماده چه آمده است
- طرفهای این ماده
- مرتکب جرم، مجنون، متخصص، دادستان، خویشاوندان، کارشناس، مدیر محل نگهداری
- مجازاتها و ضمانت اجراها
- اقدام تأمینی
- اقدامها و تشریفات
- جلب نظر متخصص، دستور دادستان، جلسه اداری، جلب نظر کارشناس
پرسش و پاسخ دربارهٔ ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی
اگر دیوانه جرم کند چه میشود؟
اگر فردی هنگام جرم یا بعد از آن دچار جنون شود و برای جامعه خطرناک باشد، به دستور دادستان در محل مناسب نگهداری میشود. خود فرد یا خانوادهاش میتوانند به این تصمیم در دادگاه اعتراض کنند. (توضیح ماشینی، نه متن قانون)
در چه صورتی مرتکب مجنون به دستور دادستان نگهداری میشود؟
چنانچه جنون و حالت خطرناک مجنون با جلب نظر متخصص، ثابت و آزاد بودن وی مخل نظم و امنیت عمومی باشد به دستور دادستان تا رفع حالت خطرناک در محل مناسب نگهداری می شود. (ماده ۱۵۰)
چه کسانی حق اعتراض به دستور نگهداری را دارند؟
شخص نگهداری شده یا خویشاوندان او میتوانند در دادگاه به این دستور اعتراض کنند (ماده ۱۵۰)
آیا جنون بعد از صدور حکم قطعی باعث لغو مجازات حد میشود؟
هرگاه مرتکب یکی از جرائم موجب حد پس از صدور حکم قطعی دچار جنون شود حد ساقط نمی شود. (تبصره ۱ ماده ۱۵۰)
در صورت جنون قبل از حکم قطعی، تکلیف جرایم حقاللهی چیست؟
در حدودی که جنبه حق اللهی دارد تعقیب و محاکمه تا زمان افاقه به تأخیر میافتد. (تبصره ۱ ماده ۱۵۰)
آیا جنون مانع رسیدگی به خسارات مالی ناشی از جرم است؟
نسبت به مجازات هایی که جنبه حق الناسی دارد مانند قصاص و دیه و همچنین ضرر و زیان ناشی از جرم، جنون مانع از تعقیب و رسیدگی نیست. (تبصره ۱ ماده ۱۵۰)
در صورت نبود مراکز اقدام تأمینی، افراد مجنون در کجا نگهداری میشوند؟
قسمتی از مراکز روان درمانی بهزیستی یا بیمارستانی موجود به این افراد اختصاص داده می شود. (تبصره ۲ ماده ۱۵۰)
چه نهادی موظف به تدارک مراکز اقدام تأمینی برای مجانین است؟
قوه قضاییه موظف است مراکز اقدام تأمینی را در هر حوزه قضایی برای نگهداری افراد موضوع این ماده تدارک ببیند. (تبصره ۲ ماده ۱۵۰)