آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها با اصلاحات و الحاقات بعدی

هیئت وزیران — 1391/02/10

هیئت وزیران در جلسه مورخ 10 /2 /1391 بنا به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و به استناد ماده (8‏) قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن - مصوب 1353 -، آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها را به شرح زیر تصویب نمود: آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها مصوب 1391,02,10 با اصلاحات و الحاقات بعدی ماده 1 - در این آیین نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: الف - شهرک: محلی که در خارج از حریم شهرها برای احداث واحدهای مسکونی قابل تملک شخصی به همراه کلیه بناها و تأسیسات مورد نیاز عمومی و اجتماعی سکنه به صورت مجتمع برای سکونت دایم و تأمین نیازهای عمومی و اجتماعی و رفاهی شاغلین بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی یک منطقه و یا به منظور استفاده گردشگری، تفریحی، زیارتی، تجارتی، تحقیقات و فناوری و سایر شهرکهای تخصصی (به استثنای شهرکهای صنعتی که تابع ضوابط خاص خود می باشد) ایجاد و توسط هیات امنا اداره می گردد. ب - محدوده شهر : تعریف موضوع ماده (1) قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها - مصوب 1384 - ج- حریم شهر : تعریف موضوع ماده (2‏) قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها - مصوب 1384 - ‏د – روستا : تعریف موضوع ماده (2‏) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری - مصوب 1362 – هـ - محدوده روستا : تعریف موضوع ماده (3) قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها - مصوب 1384 - ماده 2 ‏- حداقل جمعیت جهت سکونت در شهرکهای مسکونی (2000‏) نفر در حداقل (500‏) قطعه مسکونی می باشد. ماده 3 ‏- هرگونه ساخت و ساز در شهرکها تابع ضوابط و طرح مصوب قانونی و طبق دستورالعمل مورخ 27 /12 /1386‏ ترویج شهرک سازی در کشور مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران می باشد. ماده 4 - ایجاد هرگونه بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها پس از رعایت مفاد طرحهای توسعه و عمران (جامع) ناحیه ای و مجموعه شهری (در صورت وجود) با رعایت شرایط زیر مجاز است: الف - حریم قانونی نسبت به راهها و راه آهن، معادن، دریا، رودخانه، جنگلها، دریاچه ها، تالابها، نهرهای عمومی، قنوات و چاهها، مسیلها، خطوط و پایه های انتقال نیروی برق، خطوط ارتباطی و فیبر نوری و پایه های تأسیسات مخابراتی، پلها و تونلهای واقع در مسیر راهها یا تأسیسات عمومی و عمرانی، لوله های انتقال نفت و گاز، سدها و کانالها و شبکه های آبیاری، خطوط و لوله های آبرسانی، تأسیسات نظامی و انتظامی و امنیتی و مرزی، تصفیه خانه های آب و فاضلاب، سیل بندها، سیل گیرها، ابنیه و آثار تاریخی و طبیعی و تأسیسات هسته ای. ب - ضوابط بهداشت عمومی و بهسازی و حفاظت محیط زیست. ج - قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها - مصوب 1374 - و اصلاحیه های بعدی آن. د – اصول، ضوابط و معیارهای پدافند غیرعامل. ه(اصلاحی 25ˏ04ˏ1399)ـ - ضوابط و مقررات سازمان حفاظت محیط زیست در مناطق چهارگانه تحت مدیریت و مقررات و ضوابط استقرار واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی موضوع ابلاغیه شماره 26869 /100 /97 مورخ 9 /7 /1397 سازمان حفاظت محیط زیست. و - آیین نامه نصاب اراضی قابل واگذاری به فعالیتهای مختلف در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 79259 /ت42849هـ مورخ 15 /4 /1390‏. تبصره 1 - تعیین کاربری و ضوابط ساخت و ساز برای هر یک از انواع کاربریها و فعالیتها اعم از عرض گذر، نحوه استقرار بنا، سطح اشغال و تراکم ساختمانی باید به تصویب شورای برنامه ریزی و توسعه استان برسد. تبصره 2 ‏- محدوده مراکز سکونتی دارای جمعیت کمتر از 20 ‏خانوار (آبادیها) و روستاهای فاقد دهیار از لحاظ احداث بنا و تأسیسات مشمول ضوابط این آیین نامه می باشند. تبصره 3 ‏- در خصوص روستاهای فاقد طرح هادی، ضوابط موقت با رعایت طرح توسعه و عمران (جامع) ناحیه ای مربوط و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی تهیه و ملاک صدور پروانه ساختمانی قرار می گیرد. رأی شماره 1316487 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در مواردی که در اراضی روستایی دارای کد آبادی و شورای اسلامی روستا و دهیاری که فاقد طرح هادی مصوب است، بدون اخذ پروانه ساختمانی و بدون اخذ استعلام از وزارت جهاد کشاورزی و کمیسیون تبصره 1 ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها در خصوص نوع کاربری زمین ساخت و ساز صورت گیرد، آرای صادره توسط کمیسیون های موضوع تبصره 2 ذیل بند 3 ماده 99 قانون شهرداری مبنی بر قلع و تخریب بنا صحیح بوده و لذا دادنامه صادره از شعبه 8 تجدید نظر دیوان عدالت اداری در این حد صحیح و منطبق با موازین قانونی است رأی شماره 982340 هیأت تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری با موضوع عدم ابطال عبارت «به استثنای محدوده روستاهای دارای دهیاری» مورد تصریح در بند یک، بند 3، بند 4 و بند 10 از بخشنامه شماره 239021ـ 1402/11/14 با عنوان بخشنامه انتظام بخشی به فرآیند ها و عملکرد کمیسیون های ماده 100 قانون شهرداری به جهت مغایرت با قانون از تاریخ تصویب تبصره 4 (الحاقی 25ˏ04ˏ1399)- ایجاد و توسعه کشت های گلخانه ای در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها، بهینه کردن تولیدات بخش کشاورزی است و احداث بنا و تأسیسات محسوب نمی ‌شود. دستورالعمل ضوابط فنی ایجاد ابنیه و تأسیسات جانبی به طور مشترک توسط وزارتخانه‌ های جهاد کشاورزی، کشور و راه و شهرسازی و سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب ‌نامه تهیه و به دستگاه ‌های اجرایی ذی ربط ابلاغ خواهد شد. ماده 5 - بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مکلف است پس از مطالعه امکان سنجی و مکان یابی ایجاد روستاهای جدید که به منظور اسکان عشایر، جنگل نشینان و همچنین اجرای طرح های جابجایی روستاها به تأیید شورای برنامه ریزی و توسعه استان رسیده اند، را با رعایت طرح توسعه و عمران (جامع) ناحیه ای مربوط طرح هادی روستایی را تهیه و به تصویب مراجع ذی ربط برساند. ماده 6 - تعیین دقیق مکان احداث نواحی و شهرک های صنعتی با رعایت ضوابط اعلام شده توسط وزارت راه و شهرسازی انجام می شود. ماده 7 ‏- تأسیس هر نوع شهرک، مطابق با مفاد دستورالعمل ترویج شهرک سازی در کشور و نحوه صدور پروانه تأسیس شهرک و پروانه بهره برداری از آن (مصوب 27 /12 /1386 ‏شورای عالی شهرسازی و معماری ایران) و با رعایت ضوابط دستگاه های اجرایی ذی ربط پس از تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مجاز می باشد. تبصره- مراکز و مجتمع های سکونتی و اقامتی احداث شده تا تاریخ ابلاغ این تصویب نامه در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها با طی مراحل قانونی و رعایت این آیین نامه می توانند به شهرک تبدیل شوند. ماده 8 ‏- احداث هرگونه بنا یا صدور مجوز برای احداث آن به منظور سکونت دائم در اراضی موضوع این آیین نامه، خارج از محدوده شهرهای جدید، شهرکهای مسکونی و روستاهای موجود ممنوع است. ماده 9 ‏- در شهرکهای موضوع ماده (1‏) این آیین نامه دستگاه متولی مربوط موظف است پس از تصویب مکانیابی در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، ضوابط و مقررات ساخت و ساز را ظرف شش ماه به تصویب شورای یاد شده برساند. ماده 10 - دستگاههای اجرایی موضوع ماده (5‏) قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی مکلفند قبل از احداث هرگونه بنا در اراضی موضوع این آیین نامه پروانه ساختمانی دریافت نمایند. مرجع صدور پروانه ساختمانی و نظارت بر ساخت و ساز موضوع این ماده توسط معاون امور عمرانی استانداری تعیین می گردد. تبصره 1 - مرجع تعیین شده برای صدور پروانه موظف است مطابق کاربری مصوب با رعایت قوانین و مقررات مربوط و استفاده از خدمات مهندسان دارای پروانه اشتغال نسبت به صدور پروانه ساختمانی و نظارت بر ساخت و ساز اقدام نماید. تبصره 2 - مرجع صدور پروانه مکلف است قبل از هرگونه اقدام نظریه کمیسیون تبصره (1‏) ماده (1) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها - مصوب 1374 - را اخذ نماید. رأی شماره 1316487 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع اعلام تعارض در مواردی که در اراضی روستایی دارای کد آبادی و شورای اسلامی روستا و دهیاری که فاقد طرح هادی مصوب است، بدون اخذ پروانه ساختمانی و بدون اخذ استعلام از وزارت جهاد کشاورزی و کمیسیون تبصره 1 ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها در خصوص نوع کاربری زمین ساخت و ساز صورت گیرد، آرای صادره توسط کمیسیون های موضوع تبصره 2 ذیل بند 3 ماده 99 قانون شهرداری مبنی بر قلع و تخریب بنا صحیح بوده و لذا دادنامه صادره از شعبه 8 تجدید نظر دیوان عدالت اداری در این حد صحیح و منطبق با موازین قانونی است تبصره 3 (اصلاحی 25ˏ04ˏ1399)– ایجاد ‏هر گونه حصار از جمله دیوار یا فنس مستلزم اخذ مجوز از مرجع صدور پروانه موضوع این ماده ‏می باشد. وزارت نیرو در خصوص دکل های انتقال برق از شمول این تبصره مستثنی است.حصارکشی (فنس کشی) باغ ها مشروط به اینکه موجب تفکیک و قطعه ‌بندی اراضی نشود، اقدام تکمیلی مورد نیاز کشاورزی محسوب و از شمول این تبصره مستثنی و تابع ضوابط مربوط است. ماده 11 - آیین نامه مربوط به استفاده ‏از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از محدوده ‏قانونی و حریم شهرها موضوع تصویب نامه شماره 4940 مورخ 27 /2 /1355 لغو می شود. رأی شماره 2479791 هیأت تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری با موضوع عدم ابطال ماده 11 آیین ‌نامه شماره 31636/ت47097 مورخه 91/2/20 در حدی که نسبت به لغو آئین‌نامه شماره 4940 مورخه 1355/2/27 منجر شده است.رأی شماره 2479791 هیأت تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری با موضوع عدم ابطال ماده 11 آیین ‌نامه شماره 31636/ت47097 مورخه 91/2/20 در حدی که نسبت به لغو آئین‌نامه شماره 4940 مورخه 1355/2/27 منجر شده است. معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا رحیمی × وضعیت های تنقیحی