مصوبه در خصوص نسخه اصلاحی دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار با اصلاحات و الحاقات بعدی

مرجع رسمی — 1399/09/25

مصوبه در خصوص نسخه اصلاحی دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار مصوب 1399,09,25 با اصلاحات و الحاقات بعدی با سلام؛ احتراما، پیرو بخشنامه شماره 215427 /98 مورخ 30 /6 /1398 موضوع ابلاغ اصلاحیه «دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار» به استحضار می رساند، الحاق یک تبصره به شرح ذیل به ماده (2) دستورالعمل مذکور، در یکهزار و سیصد و ششمین جلسه مورخ 25 /9 /1399 شورای محترم پول و اعتبار مورد تصویب قرار گرفت: «تبصره – تملک واحدهای سرمایه گذاری یک صندوق سرمایه گذاری «اختصاصی بازارگردانی» و همچنین تملک سهام یک شرکت تأمین سرمایه توسط بانک ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی در چارچوب قوانین و مقررات موضوعه و با رعایت حدود مقرر این دستورالعمل و در چارچوب ضوابط اجرایی این تبصره که توسط هیئت عامل بانک مرکزی تعیین می گردد، خواهد بود.» ضمن ایفاد نسخه اصلاحی «دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار»، خواهشمند است دستور فرمایند مراتب به قید تسریع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 149153 /96 مورخ 16 /5 /1396 به تمامی واحدهای ذی ربط آن بانک /مؤسسه اعتباری غیربانکی ابلاغ شده و بر حسن اجرای آن نظارت دقیق به عمل آید. /5064075/ر مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی اداره مطالعات و مقررات بانکی حمیدرضا غنی آبادی 02-3215 الهام چیت سازان 3816 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی اداره مطالعات و مقررات بانکی دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار نسخه اصلاحی (دی 1399) با اصلاحات و الحاقات بعدی بسمه تعالی» شورای پول و اعتبار به استناد بند «3» از ماده (34) قانون پولی و بانکی کشور، بند «ب» ماده (16) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و مواد (23) الی (27) آیین نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره) و به منظور کنترل گستره بنگاه داری مؤسسات اعتباری و هدایت آن ها به ایفای نقش واسـطه گری وجوه به عنوان کارکرد اصـلی آن مؤسـسـات،«دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار» که از این پس به اختصار دستورالعمل نامیده می شود را به شرح ذیل تصویب نمود. فصل اول : تعاریف و کلیات ماده 1 - در این دستورالعمل عناوین ذیل به جای عبارت های مربوط بکار می روند: 1-1- بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ 1-2- مؤسسه اعتباری: بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون و یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی قرار دارد؛ 1-3- فعالیت بانکی: تمامی فعالیت هایی که به منظور پشـتیبانی و سـهولت در انجام عملیات بانکی و گسترش و تنوع آن و همچنین حفظ اسرار حرفه ای مؤسسه اعتباری انجام می شود نظیر عملیات قرض الحسنه، عملیات فروش اموال مازاد بانک ها، اعتبارسـنجی ، صـدور، پذیرش و پردازش انواع کارت های الکترونیکی (کارت های خرید، کارت اعتباری کیف پول الکترونیکی و غیره)، انجام عملیات صــرافی، عملیات لیزینگ، فن آوری اطلاعات، امور چاپ و ســایر فعالیت های مشابه به تشخیص بانک مرکزی؛ 1-4- شرکت تابعه: شخص حقوقی که بیش از ٥٠ درصد سهام آن به طور مستقیم ویا غیرمستقیم تا دو سطح متعلق به مؤسسه اعتباری است یا اکثریت اعضای هیأت مدیره آن را مؤسسه اعتباری تعیین می نماید؛ 1-5- مؤسسه اعتباری خارجی : بانک یا مؤســســه اعتباری غیربانکی که در خارج از ایران تأسیس شده و تحت نظارت مرجع نظارت بانکی کشور متبوع خویش به عملیات بانکی اشتغال دارد؛ 1-6- اوراق بهادار [پاورقی] : سهام، اوراق مشارکت، اسناد خزانه اسلامی، صکوک، گواهی سپرده و سایر موارد مشابه به تشخیص بانک مرکزی که متضمن حقوق مالی قابل معامله برای دارنده آن باشد؛ تعریف اوراق بهادار، طی مصــوبه یکهزار و دویســت و هفتاد و هفتمین جلســه مورخ 12/ 06/ 1398 شــورای پول و اعتبار اصلاح گردید. همچنین با توجه به این اصلاح، در بند 1-7، تحصیل اوراق بهادار قابل تبدیل به سهام توسط مؤسسه اعتباری، از مصادیق سرمایه گذاری حذف گردید. 1-7- سرمایه گذاری: عبارت است از: 1-7-1. مشارکت حقوقی مؤسسه اعتباری در تأ سیس شرکت های جدید و خرید سهام شرکت های موجود؛ 1-7-2. تحصیل سایر اوراق بهادار (ارزی و ریالی) توسط مؤسسه اعتباری؛ 1-8- سرمایه پایه: موضــوع مصــوبه شــماره یکهزار و ســیزدهمین جلســه مورخ 27/ 10 / 1382 شورای پول و اعتبار و اصلاحات بعدی آن. ماده 2 - مؤســســه اعتباری و شــرکت های تابعه آن در چارچوب مفاد این دســتورالعمل، مجاز به مشـارکت حقوقی در تأسـیس شـرکت های جدید و خرید سـهام شـرکت های موجودی هستند که صرفاً فعالیت بانکی انجام می دهند. تبصره 1 ـــ تحصـیل اوراق بهادار قابل تبدیل به ســهام توســط مؤســســه اعتباری و شرکت های تابعه آن نیز، مشمول مفاد این ماده می گردد. تبصره 2 - تملک واحدهای سرمایه گذاری یک صندوق سرمایه گذاری «اختصا صی بازارگردانی» و همچنین تملک ســهام یک شــرکت تأمین ســرمایه توســط بانک ها و مؤسـسـات اعتباری غیربانکی در چارچوب قوانین و مقررات موضـوعه و با رعایت حدود مقرر این دستورالعمل و در چارچوب ضوابط اجرایی این تبصره که توسط هیئت عامل بانک مرکزی تعیین می گردد، خواهد بود. [پاورقی]. طی مصوبه یکهزار و سیصد و ششمین جلسه مورخ 25/ 9/ 1399 شورای پول و اعتبار اضافه گردید. ماده 3 - مؤسسه اعتباری موظف است حداکثر ظرف مدت سه سال از زمان لازم الاجرا شدن قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، سهام تحت تملک خود و شرکت های تابعه در بنگاه هایی که فعالیت های غیربانکی انجام می دهند را واگذار نماید. تبصره 1 – طرح های نیمه تمام غیربانکی تحت تملک شرکت های تابعه مؤسسه اعتباری از شــمول مفاد این ماده مســتثنی بوده و باید حداکثر ظرف مدت ســه ســال از زمان بهره برداری واگذار گردد. تبصره 2 - در مواردی که مؤسسه اعتباری اقدامات لازم برای واگذاری بنگاه های موضوع این ماده را به انجام رســاند ولی بنا به دلایلی خارج از اراده، واگذاری آن ممکن نشــده باشد منوط به تأیید مراتب توسط بانک مرکزی، از مجازات های مقرر در ماده (17) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشــور و همچنین مفاد ماده (15) این دستورالعمل مستثنی می باشد . ماده 4 – مؤسسه اعتباری صرفاً مجاز به مشارکت حقوقی در شرکت های سهامی موضوع ماده (۲) می باشد. ماده 5 - مؤسـسـه اعتباری در صـورتی می تواند در تأسـیس شـرکت های جدید و خرید سـهام شــرکت های موجود مشــارکت حقوقی نماید که بررسـی و ارزیابی به عمل آمده حاکی از سودآوربودن موضوع مشارکت باشد. ماده 6 - مشارکت حقوقی چند مؤسسه اعتباری با یکدیگر در تحصیل سهام شرکت های موضوع این دستورالعمل با رعایت حدود مقرر بلامانع است. فصل دوم : حدود سرمایه گذاری ماده 7 - مجموع سرمایه گذاری های مؤسسه اعتباری نباید از 20 درصد سرمایه پایه مؤسسه اعتباری تجاوز نماید. ماده 8 – سرمایه گذاری مؤسسه اعتباری در هر شخص حقوقی حداکثر 5 درصد سرمایه پایه مؤسسه اعتباری می باشد. ماده 9 - مؤسسه اعتباری مجاز نیست در هیچ زمان بیش از یک درصد سهام مؤسسه اعتباری دیگر را به طور مستقیم و یا غیرمستقیم تا دو سطح دارا باشد. تبصره ــ سرمایه گذاری مؤسسه اعتباری در مؤسسات اعتباری ثبت شده در مناطق آزاد تجاری صنعتی جمهوری اسلامی ایران و مؤسسات اعتباری خارجی از شمول مفاد این ماده مستثنی است. ماده 10 – سرمایه گذاری در اوراق بهادار (به استثنای سهام) منتشره و یا تضمین شده توسط دولت یا بانک مرکزی از شمول حدود این دستورالعمل مستثنی بوده و تابع سیاست های بانک مرکزی است[پاورقی]. طی مصوبه یکهزار و دویست و هفتاد و هفتمین جلسه مورخ 12/ 06/ 1398 شورای پول و اعتبار، اصلاح گردید. فصل سوم : سایر موارد ماده 11 - نحوه حسابداری سرمایه گذاری های مؤسسه اعتباری طبق مفاد استانداردهای حسابداری مصوب سازمان حسابرسی و الزامات بانک مرکزی انجام می شود. ماده 12 - هیأت مدیره مؤسسه اعتباری موظف است به منظور حسن اجرای این دستورالعمل، نسبت به تدوین و تصویب رویه های اجرایی داخلی مشتمل بر واحد سازمانی مسئول انجام کار، شرح وظایف آن، روش های انجام کار، نحوه ارتباط، تبادل و گردش اطلاعات مابین واحدهای سازمانی و غیره اقدام نماید. ماده 13 – سرمایه گذاری های مو ضوع این دستورالعمل باید به تصویب هیأت مدیره مؤسسه اعتباری برسد. ماده 14 - مشارکت حقوقی مؤسسه اعتباری در شرکت ها و مؤسسات اعتباری خارجی و مشارکت حقوقی در بیش از ۵۰ درصــد سـهام شـرکت های ایرانی، پس از کسـب مجوز از بانک مرکزی، در چارچوب حدود مقرر در مواد (7) و (۸) این دستورالعمل بلامانع است. تبصره ـ مشارکت حقوقی مؤسسه اعتباری در شرکت هایی که فعالیت آنها صدور، پذیرش و پردازش انواع کارت های الکترونیکی (کارت های خرید، کارت اعتباری کیف پول الکترونیکی و غیره) است، در چارچوب حدود مقرر در مواد (7) و (8) این دستورالعمل، تابع مقررات خاص ناظر بر آن ها می باشد. ماده 15 - در صورت تخطی مؤسسه اعتباری از حدود فردی و یا جمعی مقرر در این دستورالعمل، مجموع مازاد سرمایه گذاری تا زمان واگذاری آن، از سرمایه پایه مؤسسه اعتباری جهت محاسبه سایر نسبت های احتیاطی کسر می شود. ماده 16 - در مواردی که به دلیل عوامل قهری و یا به منظور استیفای حقوق و مطالبات ، مؤسسه اعتباری و یا شرکت های تابعه آن، سهام و اوراق بهادار قابل تبدیل به سهام اشخاص حقوقی دارای فعالیت غیربانکی را تملیک نمایند و یا مؤسسات اعتباری از حدود مقرر دراین دستورالعمل را نقض کنند، موظفند ظرف مدت یک سال از تاریخ نقض حدود وضعیت خود را با مفاد این دستورالعمل منطبق نمایند. مؤسسه اعتباری موظف است ظرف مدت یک ماه، مراتب فوق را طی گزارشی با ذکر دلایل به بانک مرکزی اطلاع دهد. تبصره ـ تمدید مهلت مذکور در این ماده در خصوص انطباق با حدود مقرر، با ارایه دلایل مستند و تأیید بانک مرکزی حداکثر تا یک سال دیگر امکان پذیر می باشد. ماده 17 - مؤسسه اعتباری مکلف است فهرست سرمایه گذاری های موضوع این دستورالعمل را در مقاطع زمانی ماهانه و حداکثر ظرف مدت یک هفته پس از پایان هر ماه، در چارچوبی که بانک مرکزی تعیین می نماید، به این بانک گزارش کند. ماده 18 - تخطی از مفاد این دســتورالعمل موجب اعمال مجازات های مقرر در ماده (۴۴) قانون پولی و بانکی کشور و سایر قوانین و مقررات ذی ربط می شود. «دستورالعمل سرمایه گذاری در اوراق بهادار» در (18) ماده و (6) تبصره در یکهزار و دویست و سی و یکمین جلسه مورخ 12/ 02/ 1396 شورای پول و اعتبار به تصویب رسید و یک ماه پس از ابلاغ لازم الاجرا می باشد. از تاریخ لازم الاجرا شدن این دستورالعمل تمامی ضوابط مغایر با آن، از جمله مصوبات جلسات پانصد و بیست و پنجمین جلسه شورای پول و اعتبار مورخ 19/ 1/ 1363 در خصوص «دستورالعمل اجرایی مشارکت حقوقی» و یک هزار و هشتاد و یکمین جلسه شورای پول و اعتبار مورخ 18/ 1/ 1386 در خصــوص «دستورالعمل سرمایه گذاری مؤسسات اعتباری»، ملغی می گردد.