بخشنامه بانک مرکزی درخصوص ابلاغ "دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی با اصلاحات و الحاقات بعدی

بانک مرکزی — 1404/11/12

بخشنامه بانک مرکزی در خصوص ابلاغ دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی مصوب 1404,11,12 با اصلاحات و الحاقات بعدی با سلام و احترام؛ در راستای اجرای بند (ح) ماده 44 قانون بانک مرکزی، به پیوست "دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی" مصوب 1404/10/09 کمیسیون ارز و مصوب 1404/10/20 هیأت عالی بانک مرکزی ارسال می گردد. با عنایت به مراتب فوق، خواهشمند است دستور فرمایید مراتب را به کلیه واحدها و شعب ارزی ذیربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نظارت نمایند. مدیریت کل دارایی های ارزی اداره تامین مالی ارزی هادی مجیدی - سید آرش شهرآئینی دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی» با استناد به بند (پ) ماده (۲) مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/03 با اصلاحات و الحاقات بعدی، جزء (۳) بند (ن) تبصره (۱) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور مصوب 1403/11/08 با اصلاحات و الحاقات بعدی و بند (ح) ماده (۴۴) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402/03/30 با اصلاحات و الحاقات بعدی، «دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی » به شرح زیر تصویب شد: فصل اول - تعاریف و کلیات ماده ۱) اصطلاحات مندرج در این دستورالعمل در معانی مشروح زیر است: 1- 1 ) قوانین و مقررات ارزی: مجموعه قوانین و مقررات و بخشنامه های بانک مرکزی در حوزه ارزی است؛ 1- 2 ) بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ 1- 3 ) سازمان: سازمان بورس و اوراق بهادار؛ 1- 4 ) کمیسیون تسهیلات: کمیسیون تسهیلات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ 1- 5 ) کمیسیون ارز: کمیسیون ارز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ 1- 6 ) مرکز مبادله: شرکت مرکز مبادله ارز و طلای ایران؛ 1- 7) دستورالعمل: دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی؛ 1- 8 ) صندوق ارزی: صندوق سرمایه گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی است. این صندوق از جمله مصادیق صندوق های سرمایه گذاری موضوع بند (۲۰) ماده (۱) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384/09/01 با اصلاحات و الحاقات بعدی و بند (هـ) ماده (۱) قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور تسهیل اجراء سیاست های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی مصوب 1388/09/25 با اصلاحات و الحاقات بعدی؛ 1- 9 ) اساسنامه: اساسنامه صندوق ارزی است؛ 1- 10 ) امیدنامه: امیدنامه صندوق ارزی که مفاد آن بر اساس مقررات و موارد مندرج در اساسنامه تعیین شده و جزء جدایی ناپذیر اساسنامه محسوب می شود؛ 1- 11 ) سرمایه گذار: شخص حقیقی یا حقوقی که مطابق گواهی سرمایه گذاری صادرشده طبق اساسنامه، مالک تعداد معینی از واحدهای سرمایه گذاری صندوق ارزی هستند؛ 1- 12 ) موسسه اعتباری: شخص حقوقی که با مجوز بانک مرکزی یا به موجب قانون، تحت عنوان «بانک» یا «مؤسسه اعتباری غیربانکی» به انجام عملیات بانکی مبادرت می نمایند و دارای اجازه نامه عملیات ارزی از بانک مرکزی است؛ 1- 13 ) دارایی ارزی: سپرده های سرمایه گذاری ارزی، گواهی سپرده مدت دار ویژه سرمایه گذاری (خاص) ارزی، اوراق ارزی و اعتبارات اسنادی ارزی؛ 1- 14 ) اوراق ارزی: اوراق بهادار ارزی که در چهارچوب قوانین و مقررات عرضه می شود؛ 1- 15 ) ارز منتخب: واحد ارزی که دارایی ارزی صندوق ارزی بر اساس آن نگهداری و واحد سرمایه گذاری بر اساس آن صدور و ابطال می شود. هر صندوق می تواند براساس چند ارز منتخب تاسیس شود؛ 1- 16 ) ارزش خالص روز هر واحد سرمایه گذاری: ارزشی است بر اساس ارز منتخب برای هر واحد سرمایه گذاری صندوق ارزی در پایان هر روز محاسبه و با سرمایه گذار قابل تسویه است. ماده ۲) صندوق ارزی، با هدف جمع آوری منابع ارزی از سرمایه گذار جهت سرمایه گذاری در دارایی ارزی به منظور تامین مالی طرح های صادرات محور و مدیریت خطر (ریسک) سرمایه گذاری ارزی، و استفاده از صرفه جویی ناشی از مقیاس، تحت نظارت سازمان، در چهارچوب قوانین و منطبق بر مقررات ارزی فعالیت می نماید. ماده ۳) سرمایه گذاری در صندوق ارزی، انتقال مالکیت واحدهای سرمایه گذاری شده و تسویه وجوه ناشی از ابطال واحدهای سرمایه گذاری در صندوق ارزی در چهارچوب این دستورالعمل و بر اساس مقررات ارزی صرفاً به صورت ارزی و بر مبنای ارز منتخب است و هرگونه تسویه وجه ریالی ممنوع است. ماده ۴) سقف قابل صدور واحدهای سرمایه گذاری در تمامی صندوق های ارزی تا اسفند هر سال برای سال بعد توسط بانک مرکزی به سازمان اعلام و هرگونه تغییر در سقف فوق در دوره های کمتر از یک سال صرفاً با تایید کمیسیون ارز انجام می شود. ماده ۵) صندوق ارزی می تواند در اوراق ارزی و گواهی سپرده مدت دار ویژه سرمایه گذاری (خاص) ارزی ایفای تعهد پذیره نویسی و تعهد خرید نماید. ماده ۶) سرمایه گذاران می توانند از طریق تحویل ارز اسکناس یا حواله ارزی به مدیر عملیات ارزی، مطابق با مفاد مندرج در اساسنامه و امیدنامه، در صندوق ارزی سرمایه گذاری نمایند. ماده ۷) سرمایه گذاران می توانند از محل اسکناس ارزی مطابق ماده (۶) و همچنین از محل درآمدهای ارزی غیرصادراتی، منابع ارزی مازاد بر تعهدات ارزی صادراتی و یا ارزهای با منشاء خارجی در صندوق ارزی سرمایه گذاری نمایند. خرید واحدهای سرمایه گذاری صندوق ارزی از محل منابع ارزی مشمول تعهد ارزی صادراتی ممنوع است. ماده ۸) مرکز مبادله در چارچوب دستورالعمل نسبت به انجام امور اجرایی محوله مرتبط با صندوق ارزی به شرح زیر اقدام می نماید: ۱) ثبت اطلاعات دارندگان اوراق ارزی که در مرکز مبادله ثبت می شوند؛ ۲) اخذ تاییدیه و استعلام قبولی سمت ضامن نقدشوندگی، مدیر عملیات ارزی و مدیر ثبت از بانک مرکزی و ارائه به موسسه اعتباری پیشنهادی مدیر صندوق؛ ۳) اخذ گزارش فعالیت از ضامن نقدشوندگی، مدیر عملیات ارزی و مدیر ثبت جهت ارائه به بانک مرکزی؛ ۴) دریافت آخرین اطلاعات دارندگان واحدهای سرمایه گذاری ممتاز و عادی صندوق ارزی جهت گزارش به کمیسیون تسهیلات؛ ۵) بررسی و ارسال گزارش های مرتبط با تخلفات ضامن نقدشوندگی، مدیر عملیات ارزی و مدیر ثبت به کمیسیون ارز؛ فصل دوم - الزامات ارکان صندوق ارزی ماده ۹) مدیر عملیات ارزی و ضامن نقدشوندگی از حیث رعایت مقررات ارزی در عملیات خود، تحت نظارت بانک مرکزی فعالیت می کنند. ماده ۱۰) مجوز ضامن نقدشوندگی برای موسسه اعتباری، به پیشنهاد مدیر صندوق ارزی، با تایید بانک مرکزی و توسط آن مرجع صادر می شود. ماده ۱۱) مدیر عملیات ارزی صرفاً موسسه اعتباری دارای اجازه نامه عملیات ارزی از بانک مرکزی است که به پیشنهاد مدیر صندوق ارزی و با تایید بانک مرکزی تعیین می شود. مدیر عملیات ارزی در چهارچوب مقررات ارزی تابع دستورات مدیر صندوق است. ماده ۱۲) تخلفات ضامن نقدشوندگی و مدیر عملیات ارزی از مقررات ارزی، در چهارچوب ماده (۲۳) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402/03/30 با اصلاحات و الحاقات بعدی رسیدگی می شود. ماده ۱۳) وظایف مدیر عملیات ارزی به شرح زیر است: ۱) صدور تاییدیه دریافت ارز واریزشده توسط موسسان صندوق ارزی و سرمایه گذار در دوره پذیره نویسی؛ ۲) کارسازی، نقل و انتقال و تبدیل دارایی ارزی صندوق ارزی به منظور کسب بازدهی متناسب به درخواست مدیر صندوق؛ ۳) بررسی منابع ارزی سرمایه گذار در صندوق ارزی مطابق با قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/03 با اصلاحات و الحاقات بعدی و مقررات ارزی و تایید دریافت وجوه حواله ارزی؛ ماده 14) مدیر عملیات ارزی مجاز به تبدیل ارز مورد درخواست سرمایه گذار، موسسه اعتباری، دارنده اوراق ارزی و ارکان صندوق ارزی یا تغییر کیفیت ارز در اختیار صندوق ارزی نیست. ماده ۱۵) ابطال واحد سرمایه گذاری شده از طریق ارز اسکناس یا حواله ارزی صرفاً با ارز منتخب صندوق ارزی مجاز است. ماده ۱۶) مدیر عملیات ارزی مجاز به تنزیل اعتبارات اسنادی ارزی در چهارچوب مقررات ارزی است. ماده ۱۷) وظایف ضامن نقدشوندگی به شرح زیر است: ۱) تأمین وجوه نقد مورد نیاز صندوق ارزی در مقطع ابطال واحدهای سرمایه گذاری از طریق پرداخت مبالغ ارز منتخب تعیین شده در قبال دریافت واحدهای سرمایه گذاری صندوق؛ ۲) تأمین کسری وجوه نقد صندوق ارزی در مقطع انحلال صندوق ارزی در ازای بستانکارشدن در حساب های صندوق؛ ۳) دریافت تمامی دارایی های ارزی نقدنشده صندوق ارزی (از جمله مطالبات صندوق ارزی از دیگران) در پایان دوره تصفیه در قبال کلیه مطالبات خود از صندوق و سرمایه گذاری های خود در صندوق؛ ۴) اعلام موافقت یا عدم موافقت خود با انعقاد قرارداد پیشنهادی مدیر صندوق در خصوص مشارکت صندوق در تعهد پذیره نویسی یا خرید اوراق ارزی؛ تبصره- ضامن نقدشوندگی مجاز است منابع ارزی موردنیاز برای انجام وظایف موضوع این ماده را از محل منابع ارزی در اختیار خود تأمین نماید. ماده ۱۸) چهارچوب تعهدات موردنظر بانک مرکزی مرتبط با عملیات ارزی در خصوص قراردادهای فیمابین صندوق ارزی با ضامن نقدشوندگی، مدیریت عملیات ارزی و مدیر ثبت پس از تصویب توسط هیأت عالی بانک مرکزی برای سازمان ارسال می شود. فصل سوم - دارایی ارزی ماده ۱۹) تسعیر دارایی ارزی صندوق ارزی صرفاً جهت تامین وجوه ریالی موضوع ماده (۲۵) این دستورالعمل مجاز است. ماده 20) بانک مرکزی تمهیدات لازم به منظور تبدیل حواله ارزی قابل نقل و انتقال به ارز اسکناس صندوق ارزی و تبدیل ارز اسکناس به حواله ارزی قابل نقل وانتقال صندوق ارزی را بدون دریافت هزینه فراهم می نماید. ماده ۲۱) موسسان، مدیر صندوق، مدیر عملیات ارزی و ضامن نقدشوندگی برای تملک واحدهای ممتاز صندوق ارزی می توانند از محل مورد تایید کمیسیون ارز در بستر مرکز مبادله ارز خریداری نمایند. تبصره - مدیر صندوق ارزی مجاز است تا سقف معین در اساسنامه برای تملک واحدهای عادی صندوق ارزی از محل مورد تایید کمیسیون ارز در بستر مرکز مبادله ارز خریداری نماید. فصل چهارم - ابطال و پرداخت سود واحدهای سرمایه گذاری صندوق ارزی ماده ۲۲) مستندات مبنی بر دریافت اصل و سود از محل ابطال واحدهای سرمایه گذاری صندوق ارزی برای سرمایه گذار، به عنوان صورتحساب معتبر موضوع ماده (۲) مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392/10/03 با اصلاحات و الحاقات بعدی و نیز سند مثبته موضوع ماده (۲) قانون مبارزه با پولشویی مصوب 1386/11/02 با اصلاحات و الحاقات بعدی محسوب می شود. ماده ۲۳) پرداخت مبلغ حاصل از ابطال واحدهای سرمایه گذاری صندوق ارزی به دارنده واحد سرمایه گذاری در قالب ارز منتخب است. ماده ۲۴) مبالغ مانده کم تر از ۵۰ واحد ارز منتخب در هنگام ابطال واحدها به صورت ارزی در حساب ارزی سرمایه گذار واریز می شود. تبصره- مدیر عملیات ارزی می تواند در صورت درخواست سرمایه گذار، مانده ارزی کم تر از 50 واحد ارز منتخب را با نرخ ارز اسکناس بازار ارز مسافری مرکز مبادله خریداری نماید. فصل پنجم - هزینه ها و کارمزدها ماده ۲۵) کارمزد مدیر صندوق، ضامن نقدشوندگی، مدیر عملیات ارزی و مدیر ثبت به صورت ارزی و کارمزد متولی و حسابرس به صورت ریالی پرداخت می شود. ماده ۲۶) پرداخت هزینه ها و کارمزدهای ریالی صندوق حسب مورد از محل تسعیر دارایی ارزی به نرخ فروش اسکناس ارز مسافری مجاز است. ماده ۲۷) هزینه کارسازی حواله ارزی به ذی نفع اوراق ارزی با رعایت صرفه و صلاح سرمایه گذاران و با کمترین هزینه تبدیل و نقل و انتقال ارز بر عهده صندوق ارزی و هزینه های مترتب بر صدور و ابطال واحدهای سرمایه گذاری از طریق حواله ارزی شامل کارسازی و تبدیلات ارزی بر عهده سرمایه گذار است. این دستورالعمل در پنجاه و دومین جلسه مورخ 1404/10/20 هیأت عالی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مشتمل بر ۲۷ (بیست و هفت) ماده و ۳ (سه) تبصره تصویب شد.