آیین ‏نامه رفع موانع احداث نیروگاه ‏های تجدیدپذیر با اصلاحات و الحاقات بعدی

هیئت وزیران — 1402/11/25

هیئت وزیران در جلسه 1402/11/25 به پیشنهاد مشترک شماره 1402/41377/10/100 مورخ 1402/8/15 وزارتخانه‏ های نیرو و جهاد کشاورزی و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه رفع موانع احداث نیروگاه های تجدیدپذیر را به شرح زیر تصویب کرد: آیین ‏نامه رفع موانع احداث نیروگاه ‏های تجدیدپذیر مصوب 1402,11,25 با اصلاحات و الحاقات بعدی ماده 1- واگذاری زمین به اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی برای احداث نیروگاه‏ های تجدیدپذیر بادی و خورشیدی با رعایت شرایط زیر از شمول ممنوعیت واگذاری بیش از یک‌ بار، موضوع ماده (15) دستورالعمل اصلاحی ضوابط واگذاری اراضی منابع ملی و دولتی برای طرح‏ های کشاورزی و غیرکشاورزی موضوع ابلاغیه شماره 020/2626 مورخ 1387/2/3 وزیر جهاد کشاورزی، خارج است: 1- اهلیت ‏سنجی متقاضی و دریافت تضمین لازم از وی برای اجرا و اتمام طرح (پروژه) بر طبق زمان ‏بندی توسط وزارت نیرو (سازمان انرژی ‌های تجدیدپذیر و بهره ‌وری انرژی برق (ساتبا)) صورت گیرد. 2- در صورت عدم ‌اقدام لازم توسط متقاضی ظرف یک سال بعد از تحویل اراضی و تشخیص تعلل و تأخیر وی، قرارداد منعقد شده توسط هیئت نظارت موضوع ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره ‏برداری از جنگل ‌ها و مراتع کشور مصوب 1386 با اصلاحات بعدی آن، فسخ و اراضی مسترد می ‏شود. 3- پرداخت خسارت و بهای اعیان و مستحدثات احتمالی احداثی موضوع ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور مصوب 1386 با اصلاحات بعدی آن، بر عهده متقاضی جدید است. 4- موارد یاد شده در قراردادهای اجاره موضوع پیوست آیین ‌نامه اجرایی ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع کشور مصوب 1386 با اصلاحات بعدی آن، درج شود. 5- در خصوص اراضی مذکور، طی تشریفات سامانه پنجره واحد مدیریت زمین الزامی نیست. ماده 2 (اصلاحی 23ˏ08ˏ1403)- با هدف تأمین زمین مورد نیاز احداث نیروگاه های تجدیدپذیر: الف - وزارت نیرو (از طریق سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری ایران) مکلف است ظرف مدت دو هفته از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، نسبت به معرفی مناطق مستعد برای احداث نیروگاه های تجدیدپذیر به وزارت جهاد کشاورزی اقدام و همچنین درخواست واگذاری و تغییر کاربری زمین مورد نیاز ساختگاه های مورد نظر را به دبیرخانه های کمیسیون تبصره (1) ماده (1) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها در استان ها ارسال نماید. تبصره (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- متقاضیان با تأیید وزارت نیرو (از طریق سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری ایران) می توانند راساً درخواست واگذاری و تغییر کاربری زمین های مورد نظر خود (یا تغییر کاربری زمین های تحت مالکیت خود) را برای طی مراحل قانونی به مراجع ذی ربط در وزارت جهاد کشاورزی ارایه نمایند. ماده 3(جایگزین 1403/08/23)- اجاره ‏بهای سالیانه موضوع تبصره ماده (23) دستورالعمل مذکور در ماده (1) این آیین ‌نامه در خصوص اراضی واگذاری برای طرح ‏های مذکور در این آیین ‌نامه، توسط کمیسیون موضوع تبصره یاد شده به میزان حداکثر بیست درصد (20 %) ارزش معاملاتی (قیمت منطقه ‏ای) زمان واگذاری تعیین می ‏شود. ماده 4(اصلاحی 23ˏ08ˏ1403)- پس از تخصیص اراضی توسط سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور صرفاً استعلام از سازمان حفاظت محیط‌ زیست انجام می ‏شود. رعایت کلیه حریم‌ های قانونی از جمله گاز، برق، راه، میراث فرهنگی و پدافند غیرعامل، بر عهده متقاضی است.عدم پاسخ در مهلت مقرر به معنای موافقت خواهد بود. تبصره (اصلاحی 23ˏ08ˏ1403)- سازمان حفاظت محیط‏ زیست موظف است پاسخ استعلام را ظرف حداکثر یک هفته ارائه کند عدم پاسخ در مهلت مقرر به معنای موافقت خواهد بود. ماده 5(اصلاحی 04ˏ03ˏ1404)- با توجه به عدم احداث بنا و مستحدثات اساسی، طرح پرونده‏ های مربوط در کارگروه امور زیربنایی استان و اخذ استعلام از اداره کل راه و شهرسازی، موضوع آیین ‏نامه اجرایی ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره ‏برداری از جنگل‏ ها و مراتع کشور و آیین نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب نامه شماره 31636/ت47097هـ مورخ 1391/2/20 ضروری نمی باشد. طرح پرونده های مربوط به احداث نیروگاه های تجدیدپذیر در حریم شهر نیز در کارگروه امور زیربنایی استان ضروری نیست. این اراضی در مالکیت دولت باقی می ماند و صرفاً در دوره اجرا و بهره برداری از طرح به صورت اجاره در اختیار مجری قرار می گیرد. ماده 6(اصلاحی 23ˏ08ˏ1403)- نیروگاه‏ های تجدیدپذیر بادی و خورشیدی بیش از (100) مگاوات از رده (7) گروه‏ های صنعتی و تولیدی موضوع ماده (3) مقررات و ضوابط استقرار واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی (موضوع ماده (11) قانون هوای پاک و ابلاغیه شماره 97/100/26869 مورخ 1397/7/9 سازمان حفاظت محیط زیست) خارج بوده و مشمول انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیست محیطی نیستند. ماده 7 (اصلاحی 23ˏ08ˏ1403)- با هدف تسهیل در تأمین تجهیزات نیروگاه های تجدیدپذیر از طریق واردات: الف (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- وزارت نیرو موظف است معیار و استانداردهای تجهیزات مورد نیاز این آیین نامه را با رعایت اولویت تأمین از داخل، حداکثر تا دو هفته پس از ابلاغ این آیین نامه تعیین و برای بارگذاری در سامانه سازمان توسعه تجارت به وزارت صنعت معدن و تجارت ارسال نماید. ب (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- وزارت صنعت معدن و تجارت موظف است ساز و کار ثبت سفارش تجهیزات نیروگاه های تجدیدپذیر را تا سقف (30) هزار مگاوات، به گونه ای تنظیم نماید که ثبت سفارش در اولویت (با کمترین زمان و بر پایه نظر و مسئولیت وزارت نیرو و خارج از تعهدات وزارت صنعت معدن تجارت) انجام پذیرد. پ (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران موظف است فرآیند صدور و تمدید کارت بازرگانی برای واردکنندگان تجهیزات نیروگاه های تجدیدپذیر مرتبط با این آیین نامه را به گونه ای تسهیل نماید که وقفه ای برای واردات تجهیزات مورد نیاز ایجاد نشود. ت (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- سقف واردات تجهیزات نیروگاه های تجدیدپذیر و میزان و سهم ساخت داخل این تجهیزات توسط وزارت نیرو تعیین می شود. ث (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- به منظور استفاده از صرفه جویی های حاصل از مقیاس و جلوگیری از تنوع این نیروگاه ها، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است با همکاری وزارت نیرو زمینه تجمیع تقاضا و مشارکت سازندگان داخلی و خارجی را فراهم نماید. ج (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است مطابق بسته تأمین مالی (موضوع ماده (8) این آیین نامه) نسبت به تأمین ارز مورد نیاز متقاضیان با اولویت اقدام کند. چ(الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- وزارت امور اقتصادی و دارایی (از طریق گمرک جمهوری اسلامی ایران ) موظف است با همکاری وزارت نیرو و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران دستورالعمل ترخیص تجهیزات وارداتی موضوع این مصوبه را به گونه ای تنظیم نماید که تجهیزات در کمترین زمان ممکن از مبادی مجاز گمرکات کشور ترخیص گردند. این دستورالعمل حداکثر ظرف یک ماه پس از ابلاغ این آیین نامه تهیه و ابلاغ می گردد. ماده 8 (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- با هدف تسهیل در تأمین مالی ریالی و ارزی این آیین نامه: الف (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است با همکاری وزارت نیرو ظرف یک ماه پس از ابلاغ این آیین نامه، بسته تأمین مالی ارزی و ریالی، نحوه تسهیل در توثیق وثایق و نحوه تأمین ارز برای بازپرداخت بدهی واردکنندگان تجهیزات نیروگاهی تجدیدپذیر را تهیه و ابلاغ نمایند. ب (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- وزارت امور اقتصادی و دارایی (از طریق سازمان سرمایه گذاری خارجی) موظف است با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و با رعایت قوانین از جمله قوانین بودجه سنواتی، فرآیند استفاده از ظرفیت خطوط اعتباری تأمین مالی خارجی (فاینانس) فعال جهت تأمین مالی طرح های موضوع این آیین نامه به میزان پنج میلیارد (5/000/000/000) دلار را اجرایی نماید. ماده 9 (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- با هدف اقتصادی نمودن سرمایه گذاری نیروگاه های تجدیدپذیر موضوع این آیین نامه: الف (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- برق تولیدی نیروگاه های موضوع این آیین نامه (به استثنای قراردادهای منعقد شده تا تاریخ ابلاغ این آیین نامه) تا پایان عمر نیروگاه متعلق به سرمایه گذاران آن است. ب (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- اعمال نرخ های تکلیفی برای خرید و فروش برق تولیدی نیروگاه های موضوع این آیین نامه ممنوع می باشد. ماده 10 (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- به منظور فراهم نمودن شرایط فروش برق تولیدی نیروگاه های تجدیدپذیر موضوع این آیین نامه، وزارت نیرو مکلف است: الف (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- مجوز صادرات برق تولیدی نیروگاه های تجدید پذیر موضوع این آیین نامه را به غیر از زمان اوج مصرف صادر نماید. اخذ هزینه انتقال و هموارسازی با رعایت قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها مصوب 1402 ممنوع است. ب (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- مجوز فروش برق تولیدی در تابلوی سبز بورس انرژی و یا در قالب قراردادهای دو جانبه با صنایع و با شرایط تضمین برق پایدار صادر نماید. اخذ هزینه انتقال و هموارسازی با رعایت قانون تأمین مالی تولید و زیرساختها مصوب 1402 ممنوع است. پ (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- امکان استفاده از خطوط انتقال برق برای فروش یا صادرات برق تولیدی را در حد ظرفیت شبکه فراهم کند. ماده 11 (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- وزارت نیرو موظف است برنامه افزایش بازدهی (راندمان) نیروگاه های حرارتی از محل سوخت صرفه جویی شده/ مصرف نشده را تهیه و ظرف مدت یک ماه به شورای اقتصاد جهت بررسی و تصویب ارایه نماید. ماده 12 (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- وزارت نیرو موظف است بسته نظام تنظیم گری درخصوص تولید برق تجدیدپذیر را در چارچوب قوانین ظرف دو ماه پس از ابلاغ این آیین نامه تهیه و به تصویب شورای اقتصاد برساند. ماده 13 (الحاقی 23ˏ08ˏ1403)- به منظور هماهنگی و رفع موانع اجرایی این آیین نامه، کارگروهی به ریاست رییس سازمان برنامه و بودجه کشور و متشکل از معاونان ذی ربط وزارتخانه های نیرو، صنعت، معدن و تجارت، نفت، جهاد کشاورزی، امور اقتصاد و دارایی، کشور، معاون ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و رییس سازمان حفاظت از محیط زیست تشکیل می گردد. کارگروه موظف است گزارش پیشرفت این آیین نامه را به طور مستمر به دولت اعلام نماید. ماده 14(اصلاحی 28ˏ09ˏ1403)- با توجه به تولیت وزارت نیرو در مدیریت حریم رودخانه ها و دریاها، اخذ مجوز رعایت حریم رودخانه ها در قالب یک فرآیند درون سازمانی فی مابین بخش آب و سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی(ساتبا) وزارت نیرو صورت پذیرفته و سازمان حفاظت محیط زیست تکلیفی درخصوص پیگیری اخذ مجوز مذکور نخواهد داشت. ماده 15 (منسوخه 17ˏ11ˏ1403)- با عنایت به اینکه احداث فضای سبز از جمله تمهیدات زیست محیطی مدیریت و کاهش آلاینده های هوا و گازهای گلخانه ای می باشد و با توجه به ماهیت تولید انرژی در نیروگاه های خورشیدی (بدون منبع تغذیه (فیدر) و پست) و بادی بدون انتشار هیچ گونه آلاینده هوا و نیز عدم مصرف مواد اولیه و عدم تولید پسماند حین فرایند بهره برداری، اجرای ماده (15) قانون هوای پاک درخصوص نیروگاه های خورشیدی و بادی مصداق نداشته و رعایت احداث ده درصد (10%) فضای سبز برای این نیروگاه ها ذیل ماده مذکور موضوعیت نخواهد داشت. در صورت پاک تراشی محدوده اجرای طرح، در زمان استقرار، سرمایه گذار مکلف به بازسازی پوشش گیاهی منطقه با گونه های بومی در زمان برچیدن تأسیسات (سایت) خواهد بود. ماده 15(اصلاحی 04ˏ03ˏ1404)- تعیین اجاره بهای اراضی موضوع اجرای طرح های احداث نیروگاه های تجدیدپذیر در حریم شهر و خارج از حریم شهر و خارج از محدوده روستاها حداکثر ظرف ده روز و از طریق مقرر در آیین نامه نحوه تعیین کارشناس برای دستگاه های اجرایی موضوع تصویب نامه شماره 123347/ت54802هـ مورخ 1402/7/15‌ با اصلاح بعدی صورت می گیرد. در صورتی که ظرف ده روز مبلغ اجاره از طریق ارجاع به کارشناس موضوع آیین نامه یاد شده انجام نشود، تعیین مبلغ اجاره بها با ارجاع به کارشناس رسمی توسط اداره کل راه و شهرسازی مربوط صورت گیرد. ماده 16 (الحاقی 04ˏ03ˏ1404)- مدت اعتبار این آیین نامه، دو سال از تاریخ لازم الاجرا شدن آن است. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر