مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص محور حرم حضرت معصومه (س) تا جمکران با اصلاحات و الحاقات بعدی

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران — 1395/08/10

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص محور حرم حضرت معصومه (س) تا جمکران مصوب 1395,08,10 با اصلاحات و الحاقات بعدی پیرو مصوبه مورخ 28 /4 /1395 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، در خصوص بررسی پروژه طراحی شهری محور حرم حضرت معصومه (س) تا مسجد جمکران، توسط کمیته تخصصی معماری، طراحی شهری و بافت های واجد ارزش (بر اساس شش محور تعیین شده در مصوبه)، شورای عالی شهرسازی و معماری در جلسه مورخ 10 /8 /1395، پس از استماع نتایج بررسی طرح و با عنایت به بند 9 سیاست های کلی شهرسازی، ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری (به تاریخ 29 /11 /1389) موضوع «رعایت هویت تاریخی و معنوی شهرها در توسعه و بهسازی محیط شهری بویژه شهرهایی از قبیل قم و مشهد» به شرح ذیل تصمیم گیری نمود: الف. نظر به : 1. عدم هماهنگی رویکرد اساسی طرح با مفهوم زیارت و تجارب تاریخی شهرسازی پیرامون بقاع متبرکه، به واسطه اتخاذ رویکرد یادمان گرایی و اتصال حرم حضرت معصومه (س) و مسجد جمکران از طریق معبر عریض و مستقیم؛ 2. عدم ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح با توجه به تأثیرات گسترده آن بر محیط زیست؛ 3. وجود مسیرهای دسترسی مورد اقبال مردم (میان حرم حضرت معصومه و مسجد جمکران) در وضع موجود؛ 4. عدم هماهنگی طرح در رویکرد و ضوابط، با ویژگی های بافت پیرامون محور در بخش های مختلف (ضوابط مربوط به اندازه قطعات، نسبت توده و فضا، ارتفاع، کاربری ها و فعالیت ها و...)؛ 5. عدم هماهنگی طرح با الزامات حفاظت از بافت های تاریخی – فرهنگی (ضوابط ارتفاع، دانه بندی و ...)؛ 6. عدم هماهنگی طرح با مقتضیات حاصل از ویژگی های بستر طبیعی شهر قم و بحران آب (به واسطه پیشنهاد بارگذاری های عمده و فضاهای سبز وسیع) و تحقق ناپذیری فضاهای سبز وسیع پیشنهادی به واسطه کمبود آب؛ 7. فراهم نمودن زمینه گسترش ساخت و سازها در اراضی کشاورزی طرفین محور حد فاصل تقاطع فردوسی تا مسجد جمکران، به واسطه پیشنهاد بارگذاری های عمده؛ 8. تمرکز طرح بر ایجاد محور سواره بزرگراهی و تناقض آن با عرف موجود در طی مسیر پیاده بین حرم حضرت معصومه و مسجد جمکران؛ 9. لزوم پیشگیری از تکرار تجارب ناموفق موجود در توسعه بافت پیرامون بقاع متبرکه (به ویژه در شهرهای مشهد و شیراز) شورای عالی شهرسازی و معماری، طرح ارائه شده را پاسخگوی محورهای تعیین شده در مصوبه مورخ 28 /4 /1395 شورای عالی شهرسازی و معماری تشخیص نداد و مقرر نمود طرح مجدد، مبتنی بر الزامات و رویکردهای کلی مندرج در بند (ب) و بر اساس چارچوب تعیین شده برای هر کدام از بخش های محور به شرح مندرج در بند (ج) تهیه شود. ب. الزامات و رویکردها : 1. ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح (EIA) و تهیه طرح بر اساس نتایج حاصل از آن؛ 2. کاهش حداکثری عرض محور، به منظور ایجاد مسیر حمل و نقل عمومی و پیاده؛ 3. هماهنگی با ویژگی های بستر طبیعی و فرهنگی شهر، معماری و شهرسازی بومی و هم پیوندی با بافت پیرامون؛ 4. جبران آسیب های وارده به بافت شهری به واسطه گشایش محور. ج . چارچوب تهیه طرح برای هر کدام از بخش های محور 1. در محدوده بافت تاریخی (محدوده ابلاغی طی مصوبه مورخ 27 /7 /1394 شورای عالی شهرسازی و معماری) 1 – 1. کاهش حداکثری عرض محور، در هماهنگی با ضوابط حفاظت از بافت تاریخی و اختصاص آن صرفاً به مسیر پیاده و حمل و نقل عمومی؛ 1 – 2. ضرورت یک پارچگی طرح های موضعی در محدوده بافت تاریخی (طرح بهسازی و نوسازی اطراف حرم مطهر و مرکز شهر قم (92 هکتاری)، طرح های توسعه حرم، محور عمار یاسر، گذرخان، ابتدای محور پیامبر اعظم و ...) در حوزه های دارای هم پوشانی، با توجه به مغایرت های موجود میان طرح های مذکور؛ 1 – 3. بازسازی سایر بخش های تخریب شده بر اساس الگوی معماری و شهرسازی بومی و ضوابط حفاظت از بافت تاریخی (ضوابط کالبدی اعم از ارتفاع، دانه بندی، ضوابط کاربری ها و فعالیت ها، ضوابط حفاظت از محورهای تاریخی و ...)؛ تبصره: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری موظف است ظرف مدت یک ماه از ابلاغ این مصوبه عرض محور در این بخش، همچنین کلیه ضوابط ناظر بر اجرای این بند را به دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری اعلام و ارسال نماید. مسئولیت بازنگری این بخش از طرح با سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است. 2. در محدوده میدان معلم تا تقاطع فردوسی 2 - 1. کاهش حداکثری عرض محور به منظور ایجاد مسیر حمل و نقل عمومی (ترجیحاً ریلی) و پیاده؛ 2 - 2. تهیه طرح برای بخش های تملک و تخریب شده با رعایت حداقل 40 % فضای باز، رعایت دانه بندی بافت پیرامون و غلبه کاربری های فرهنگی، مذهبی، تفریحی – توریستی و خدماتی در پلاک های مجاور محور (تعریف کاربری تجاری، منوط به احصاء سطوح تجاری مورد نیاز شهر قم بر اساس طرح فرادست بوده و لازم است با عنایت به نقش و مقیاس کارکردی محور، صرفاً در حد ضرورت و با تعیین فعالیت های متناسب با ماهیت محور پیش بینی شود.) 3. حد فاصل تقاطع فردوسی تا روستای جمکران 3 - 1. کاهش حداکثری عرض محور به منظور ایجاد مسیر حمل و نقل عمومی (ترجیحاً ریلی) و پیاده؛ 3 - 2. اختصاص فضای پیرامون محور به فضاهای باز، با تأکید بر سازه های موقت خدمات رسانی به زوار و ضرورت جلوگیری از بارگذاری خارج از برنامه به جهت تبعات منفی زیست محیطی و تخریب اراضی کشاورزی پیرامون. 3 - 3. بنا بر ضرورت جبران آسیب های وارده به بافت شهری، اولویت اجرا در بخش های 1 و2، طبق طرح مجدد خواهد بود همچنین نظر به عدم پاسخگویی استان به نامه شماره 27263 /340 مورخ 9 /6 /1395، مقرر گردید در بخش سوم اولویت ها و برنامه زمان بندی اجرایی موارد مربوط به قبل از جلسه مورخ 28 /4 /1395 شورای عالی شهرسازی و معماری در قالب طرح مجدد با دلایل و مستندات تفصیلی به کمیته تخصصی ارائه گردد. 4. در محدوده روستا و مسجد جمکران 4 - 1. تعیین چگونگی اتصال محور به مسجد جمکران و ارتباط آن با روستای جمکران، از طریق تهیه طرح بهسازی روستا و در تناسب با ماهیت فضای ورودی به مکان زیارتی لازم است که طرح مجدد، در چارچوب موارد تعیین شده، با هماهنگی کمیته تخصصی معماری، طراحی شهری و بافت های واجد ارزش، توسط شهرداری قم، حداکثر ظرف مدت 6 ماه تهیه و پس از طی فرایند قانونی در استان به دبیرخانه شورای عالی ارائه گردد. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می شود. معاون معماری و شهرسازی و دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی – پیروز حناچی × وضعیت های تنقیحی