آیین نامه اجرایی بند (ج) تبصره (7) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 کل کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی

هیئت وزیران — 1402/03/17

هیئت وزیران در جلسه 17 /3 /1402 به پیشنهاد شماره 19132/1 مورخ 12 /2 /1402 وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (با همکاری سازمان اداری و استخدامی کشور) و به استناد بند (ج) تبصره (7) ماده واحده قانون بودجه سال 1402 کل کشور، آیین نامه اجرایی بند یادشده را به شرح زیر تصویب کرد: آیین نامه اجرایی بند (ج) تبصره (۷) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور مصوب 1402,03,17 با اصلاحات و الحاقات بعدی ماده ۱- در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: 1- دستگاه های اجرایی: دستگاه های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده (29) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و نهادهای عمومی غیردولتی و سایر دستگاه های دارای ردیف در قانون بودجه سال 1402 کل کشور و دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و دانشگاه آزاد اسلامی. ۲- قانون: قانون مدیریت داده ها و اطلاعات ملی - مصوب ۱۴۰۱- ۳- شورا: شورای اجرایی فناوری اطلاعات. ۴- وزارت: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۵- سازمان: سازمان اداری و استخدامی کشور. ۶- هیئت (کمیته): هیئت موضوع ماده (۱۳) این آیین نامه. ۷- خدمت هوشمند: خدمتی که به صورت برخط و بدون دخالت عامل انسانی و بدون اخذ هرگونه مدرک از متقاضی خدمت با استفاده کامل از داده و اطلاعات ملی موضوع قانون انجام گردد. ۸- کارگروه: کارگروه تعامل پذیری دولت الکترونیکی موضوع ماده (۳) قانون. ۹- پنجره ملی: پنجره ملی خدمات دولت هوشمند. ۱۰- پنجره دستگاه: پنجره واحد خدمات هوشمند دستگاه. ماده ۲- دستگاه های اجرایی مکلفند تمامی خدمات خود را از طریق پنجره ملی و پنجره دستگاه منطبق با الزامات فنی و معماری پنجره ملی و پنجره دستگاه موضوع مصوبات جلسات (۲۴) و (۲۵) شورا و اصلاحات بعدی آن و مفاد این آیین نامه تا پایان آبان ماه سال ۱۴۰۲ ارائه نمایند. ماده ۳- خدمات مشمول ماده (۲) این آیین نامه شامل کلیه خدمات قابل ارائه به کسب وکارها یا مردم اعم از خدمات منجر به صدور مجوز، پروانه، اجازه نامه، گواهی، جواز، نماد، استعلام، پاسخ به استعلام، موافقت، تأییدیه یا سایر عناوین مشابه و خدمات قابل ارایه به کارکنان دستگاه های اجرایی است. به منظور تکمیل و به روزرسانی پایگاه شناسنامه خدمات دولت موضوع ردیف (۸) جدول ماده (۱۰) قانون، دستگاه های اجرایی مکلفند تا پایان مرداد ماه سال ۱۴۰۲ با همکاری سازمان، نسبت به باز طراحی، احصا و به روزرسانی شناسنامه خدمات خود اقدام و برای خدمات فاقد شناسه، از پایگاه مذکور شناسه خدمت دریافت نمایند. تبصره - دستگاه های اجرایی دارای خدمت یا مجوز فاقد شناسه خدمت، موظفند قبل از ایجاد دسترسی کاربران به خدمت مذکور در پنجره ملی، شناسه خدمت از سازمان اخذ نمایند. ماده ۴- دستگاه های اجرایی مکلفند معماری و طراحی پنجره دستگاه خود را با ضوابط و مقررات این آیین نامه تطبیق داده و نیازمندی های خود برای توسعه از منظر داده ها و اطلاعات یا ویژگی ها و قابلیت ها را حداکثر تا پایان تیرماه سال ۱۴۰۲ شناسایی ، پیاده سازی و مستقر نمایند. تبصره - دستگاه های اجرایی مکلفند پس از اتصال به پنجره ملی، قبل از اجرای هرگونه تغییر در طراحی پنجره دستگاه یا نحوه ارائه خدمت در پنجره ملی، این تغییرات یا اصلاحات را با هماهنگی سازمان فناوری اطلاعات ایران و رعایت مصوبات جلسات (24) و (25) شورا و اصلاحات بعدی انجام داده و سپس در دسترس کاربران قرار دهند. ماده ۵- به منظور ارائه خدمات یکپارچه به کاربران، تمامی دستگاه های اجرایی مکلفند صرفاً با استفاده از ریز خدمات تبادلی (میکرو سرویس های) ورود و احراز هویت یکپارچه و یک باره (اِس اِس اُ) منطبق با استانداردهای اعلامی وزارت، اجازه ورود کاربران به پنجره دستگاه یا پنجره ملی را پیاده سازی و اجرا نمایند. تبصره - تمامی دستگاه های اجرایی موظفند با رعایت قانون، حداکثر تا پایان شهریور ماه سال 1402، ثبت نام کاربران در پنجره دستگاه خود را صرفاً از طریق خدمات پنجره ملی یا ریز خدمات تبادلی آن اجرایی نمایند و پس از آن حسب نیاز، اطلاعات تکمیلی را در پنجره دستگاه دریافت نمایند. ماده ۶- به منظور حذف استعلامات غیر الکترونیکی و انجام برخط و آنی استعلامات برای ارائه الکترونیکی و هوشمند خدمات، تمامی دستگاه های اجرایی مکلفند حداکثر تا پایان تیرماه سال ۱۴۰۲، نیازمندی های داده و اطلاعات خود را جهت تصویب به کارگروه ارائه نمایند، به نحوی که کلیه استعلامات و تبادل داده ها تا پایان آذرماه سال ۱۴۰۲ به صورت آنی و برخط در مرکز تبادل اطلاعات به بهره برداری رسیده باشد.کارگروه کاربرگ درخواست های واصله را با اولویت در اولین جلسه پس از دریافت هر یک از اعلام نیازمندی ها، مطرح و تصمیم گیری می نماید. ماده ۷- به منظور احصای خدمات مشمول هوشمندسازی موضوع این آیین نامه، تمامی دستگاه های اجرایی موظفند حداکثر تا پایان تیرماه سال ۱۴۰۲ حداقل بیست درصد (۲۰%) از خدمات خود را برای هوشمندسازی انتخاب و جهت بررسی و تأیید به هیئت (کمیته) اعلام کنند. ویژگی های اصلی برای تأیید مصادیق خدمات مشمول هوشمندسازی عبارتند از: ۱- خدماتی که در اولویت های ارزیابی شاخص توسعه دولت الکترونیکی درج شده اند و در مصوبات جلسات شورا ابلاغ شده است. ۲- خدماتی که برای تکمیل پایگاه های داده و اطلاعات پایه موضوع ماده (۱۰) قانون ضروری می باشند. ۳- خدماتی که برای افراد، خانوارها و کسب و کارها کاربری فراگیر داشته باشد. ۴- خدماتی که حسب قوانین بودجه سنواتی یا سایر قوانین مورد تأکید قرار گرفته اند. ۵- خدماتی که دریافت خدمت مستلزم اجرای زنجیره ای از خدمات متوالی در دستگاه های دیگر به عنوان پیش نیاز دریافت خدمت است. تبصره - هیئت (کمیته) موظف است ظرف (15) روز کاری نسبت به تعیین تکلیف پیشنهادات دستگاه های اجرایی و تأیید انطباق مصادیق خدمات با ویژگی های مذکور در این ماده اقدام نماید. ماده ۸- دستگاه های اجرایی مکلفند خدمات موضوع ماده (۷) این آیین نامه را که به تأیید هیئت (کمیته) رسیده است، به شرح ذیل هوشمند نمایند: ۱- خدماتی که به صورت کامل، قابلیت الکترونیکی شدن را دارند، حسب نوع خدمت به یکی از دو صورت زیر هوشمند می شوند: الف- خدمات هوشمند مبتنی بر درخواست خدمت گیرنده: برای خدماتی که «درخواست»، عامل شروع فرآیند خدمت است، خدمت گیرنده تنها با یک بار مراجعه به پنجره ملی با درخواست خدمت موردنظر و بدون نیاز به درخواست سایر زنجیره خدمات پیش نیاز خدمت درخواست شده، پاسخ خود را دریافت می کند. ب- خدمات هوشمند مبتنی بر استحقاق خدمت گیرنده: برای خدماتی که خدمت گیرندگان بالقوه در صورت داشتن مجموعه ای از شرایط مستحق دریافت خدمت می شوند، آن خدمت و سایر زنجیره خدمات پیش نیاز خدمت موردنظر، به صورت خودکار و پس از اخذ تأیید کاربر اجرا شده و نتیجه خدمت بدون نیاز به درخواست و پیگیری، ارائه می شود. ۲- خدماتی که بخشی از فرایند خدمت، غیر قابل الکترونیکی شدن است، برای هوشمندسازی لازم است حداقل یک یا چند ویژگی زیر را داشته باشند: الف- درخواست یا تقاضای خدمت توسط اشخاص پس از احراز هویت مبتنی بر پنجره ملی یا بر اساس تحلیل داده های اشخاص و در اجرای تکالیف قانونی به صورت خودکار توسط دستگاه اجرایی اقدام می شود. ب- تمامی داده ها و اطلاعات موردنیاز برای ارزیابی قواعد و شرایط اخذ خدمات کاملاً الکترونیکی، آنی و برخط و از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات فراهم می شود. پ- ارزیابی یا تطبیق داده و اطلاعات کاربر با شرایط و قواعد اخذ خدمت حداکثر به صورت الکترونیکی و آنی و برخط انجام شود. ت- تبادل داده و اطلاعات به منظور هوشمندسازی و حذف اخذ هرگونه اسناد و مدارک از متقاضی خدمات باید به صورت آنی و برخط از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات انجام گرفته و حتی المقدور زمان ارزیابی و تحلیل داده ها و داده کاوی باید کاهش یابد و درنهایت در همان جلسه الکترونیکی درخواست خدمت نهایی شود. تبصره ۱- تمامی مدارکی که دارای پایگاه اطلاعات پایه موضوع ماده (۱۰) قانون می باشند، باید به صورت الکترونیکی میان دستگاه های اجرایی تبادل شوند. دستگاه های اجرایی در پنجره دستگاه یا پنجره ملی حسب مورد با رعایت حریم خصوصی اشخاص فقط مجاز به دریافت شناسه مدرک موردنیاز برای انجام الکترونیکی استعلام می باشند. تبصره ۲- اگر در فرایند تولید و ارائه خدمت، بخشی از خدمت بر اساس ویژگی های خاص آن به صورت فیزیکی تعریف شده باشد، اجرای هوشمند سایر بخش های فرایند خدمت به منزله هوشمندسازی است. ماده ۹- خدماتی که در فهرست هوشمندسازی دستگاه به تأیید هیئت (کمیته) رسیده است، به عنوان اولویت بهینه سازی فرایندها تعیین می شود. تمامی استعلامات و نیازمندی های تبادل داده و اطلاعات مربوط به این خدمات پس از تصویب کارگروه باید حداکثر تا مهر ماه سال ۱۴۰۲ با همکاری دستگاه های خدمات دهنده و خدمات گیرنده در مرکز ملی تبادل اطلاعات به صورت الکترونیکی ارائه شود. تبصره - در فرایند بهینه سازی خدمات دستگاه های اجرایی، حسب تشخیص نیاز به تبادل داده برای خدمت توسط سازمان، سازمان موظف است درخواست استعلام الکترونیکی مورد نیاز را به کارگروه اعلام نماید. ماده ۱۰- به منظور مشارکت شهروندان در فرایند بهینه سازی و هوشمندسازی خدمات، دستگاه های اجرایی موظفند سنجش رضایت شهروندان و ارزیابی کیفیت خدمت ارائه شده را به صورت الکترونیکی و بلافاصله پس از ارائه خدمت انجام دهند. تبصره - هیئت (کمیته) موظف است سازوکار رضایت سنجی از کیفیت و هوشمندی خدمات را ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تدوین و ابلاغ نماید. سازمان و وزارت موظفند امکان دسترسی برخط مردم و سازمان‏های نظارتی به نتایج رضایت سنجی را فراهم نمایند. ماده ۱۱- دستگاه های اجرایی مکلفند بهینه سازی فرایندهای خود را به گونه ای انجام دهند که برای هر یک از خدمات مشمول هوشمندسازی در بازه زمانی پایان دی ماه سال ۱۴۰۲ تا پایان اسفند ماه سال ۱۴۰۲ شاخص رضایت خدمت گیرندگان (موضوع ماده (۱۰) این آیین نامه) حداقل بیست درصد (۲۰%) بهبود داشته باشد. ماده ۱۲- به منظور سنجش پذیری بهینه سازی فرآیندهای ارایه خدمات هوشمند، دستگاه های اجرایی مکلفند: ۱- شاخص های بهبود فرایند خدمات مشمول هوشمندسازی و مقادیر مورد انتظار این شاخص ها بعد از هوشمندسازی در زمینه کارایی و اثربخشی را تا پایان شهریور ماه سال ۱۴۰۲ احصا کرده و به تأیید سازمان برسانند. ۲- پیشخوان پایش (داشبورد کنترل) برخط و مبتنی بر داده های به روز برای نمایش شاخص های موضوع بند (۱) این ماده را تا پایان سال ۱۴۰۲ ایجاد و دسترسی برخط اعضای هیئت (کمیته) به داده ها و پیشخوان (داشبورد) مربوطه را فراهم نمایند. ۳- اقدامات بهینه سازی فرآیندهای ارائه خدمات هوشمند را به گونه ای شناسایی و اجرا نمایند که اهداف مورد انتظار در بند (۱) این ماده در پایان سال ۱۴۰۲محقق شود. ماده ۱۳- به منظور نظارت بر حسن اجرای این آیین نامه و تعیین اولویت های بهینه سازی و هوشمندسازی، هیئتی (کمیته ای) با مسئولیت وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و عضویت رییس سازمان برنامه و بودجه کشور و رییس سازمان تشکیل می شود. دبیرخانه این هیئت (کمیته) در وزارت مستقر است. تبصره - دستگاه های اجرایی موظفند گزارش پیشرفت اجرای این آیین نامه را به صورت ماهانه به هیئت (کمیته) ارائه نمایند. گزارش پیشرفت ارائه دامنه خدمات هوشمند، میزان پوشش مجوزهای کسب و کار صادرشده، تحقق استعلامات برخط از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات، کیفیت خدمات ارائه شده در پنجره ملی و پنجره دستگاه و فهرست دستگاه های دارای تأخیر از اجرای برنامه، هر سه ماه یک بار توسط وزارت و سازمان به رییس جمهور، کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی و رسانه های عمومی اعلام می شود. ماده ۱۴- رعایت ضوابط امنیتی مراجع ذی ربط در اجرای این آیین نامه الزامی است. معاون اول رئیس جمهور - محمد مخبر