ابلاغ اصلاحیه «دستورالعمل شناسایی درآمد مؤسسات اعتباری» مصوب جلسه مورخ 20‏/03‏/1404 هیأت عالی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با اصلاحات و الحاقات بعدی

مرجع رسمی — 1404/04/10

ابلاغ اصلاحیه «دستورالعمل شناسایی درآمد مؤسسات اعتباری» مصوب جلسه مورخ 1404/03/20 هیأت عالی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1404,04,10 با اصلاحات و الحاقات بعدی با سلام؛ احتراماً، پیرو بخشنامه های منتهی به بخشنامه شماره 3/117238 مورخ 1403/5/24 پیرامون نحوه شناسایی سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت در تسهیلات مشارکت مدنی موضوع «قانون جهش تولید مسکن»، به استحضار می رساند؛ در راستای تقویت تامین مالی طرح های واقعی اقتصادی از طریق مشارکت بانک‏/موسسه اعتباری غیربانکی در طرح هایی که امکان محاسبه سود و زیان واقعی آنها طی دوره مشارکت میسر می باشد، اصلاحاتی در «دستورالعمل شناسایی درآمد مؤسسات اعتباری» در بیست و هفتمین نشست مورخ 1404/3/20 هیات عالی بانک مرکزی مورد بررسی قرار گرفت و به شرح پیوست تصویب گردید. اهم اصلاحات به عمل آمده در دستورالعمل مذکور که مرتبط با ماده (۸) و تبصره های ذیل آن در دستورالعمل یاد شده می باشد، جهت اعمال در صورت های مالی سال ۱۴۰۳ و بعد از آن، به شرح زیر است: «ماده ۸‏- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات مشارکت مدنی، که سهم الشرکه مؤسسه اعتباری در خاتمه مشارکت به فروش می رسد، در زمان فروش موضوع مشارکت (اعم از نقدی و نسیه)، سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت را شناسایی نماید. تبصره ۱ـ در مواردی که طی مدت قرارداد مؤسسه اعتباری بتواند میزان پیشرفت موضوع مشارکت را از طریق ارزیابی کار انجام شده به گونه ای قابل اتکا برآورد نماید، شناسایی سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت بر مبنای درصد پیشرفت فیزیکی موضوع مشارکت و متناسب با ارزش افزوده ایجاد شده، صرفاً در مقاطع گزارشگری مالی (دوره گزارشگری مالی ۶ ماهه و گزارشگری مالی پایان سال) امکان پذیر می باشد. درصد پیشرفت فیزیکی موضوع مشارکت باید مطابق با ضوابط داخلی پیشنهادی هیأت مدیره که به تایید حسابرس مستقل مؤسسه اعتباری رسیده است، حداکثر به میزان نرخ سود مورد انتظار عقود مشارکتی مطابق با آخرین مصوبه هیات عالی (۲۳ درصد) تعیین شود. چنانچه مصوبه هیات عالی ناظر بر نرخ سود موصوف تغییر کند، نرخ موضوع این تبصره همواره براساس آخرین مصوبه هیات عالی، مبنای عمل قرار خواهد گرفت. تبصره ۲‏- در تسهیلات مشارکت مدنی که تمام‏‏/بخشی از سهم الشرکه مؤسسه اعتباری در طی دوران مشارکت واگذار می شود، در زمان واگذاری (اعم از نقدی و نسیه)، سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت، متناسب با سهم الشرکه واگذار شده شناسایی می گردد. تبصره ۳‏- چنان چه تمام‏/بخشی از سهم الشرکه مؤسسه اعتباری از موضوع مشارکت، در ابتدا‏/طی دوره مشارکت مدنی به شخص ثالثی پیش فروش گردد، مشروط بر آن که حداقل معادل ۲۰ درصد مبلغ فروش به صورت نقدی وصول شده باشد، در مقطع گزارشگری مالی، سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت، متناسب با پیشرفت کار بخش پیش فروش شده شناسایی شود.» با عنایت به موارد فوق، ضمن ارسال نسخه ای از اصلاحیه دستورالعمل موصوف، خواهشمند است، دستور فرمایند، مراتب به قید تسریع و با لحاظ مفاد بخشنامه شماره 96/149153 مورخ 1396/5/16 به تمامی واحدهای ذی ربط آن بانک‏/مؤسسه اعتباری غیربانکی ابلاغ و بر حسن اجرای آن نظارت گردد.‏/ر رئیس مرکز تنظیم گری مدیریت کل تنظیم مقررات حجت اسماعیل زاده - حسین صدقی دستورالعمل شناسایی درآمد مؤسسات اعتباری» فهرست مطالب -فصل اول: تعاریف و کلیات 2 -فصل دوم: نحوه شناسایی درآمد تسهیلات اعطایی در قالب عقود اسلامی 3 -فصل سوم: نحوه شناسایی درآمد کارمزد خدمات بانکی 6 -فصل چهارم: تعدیل درآمد در مقطع گزارشگری مالی 6 -فصل پنجم: شناسایی درآمد تسهیلات غیرجاری 6 -فصل ششم: تسهیلات امهالی 7 -فصل هفتم: سایر موارد 8 در راستای تحقق هدف مقرر در جزء (۲) بند (ب) ماده (۳) «قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» مبنی بر «ثبات و سلامت شبکه بانکی و سایر اشخاص تحت نظارت» و به استناد بند (ج) ماده (۳۳) «قانون پولی و بانکی کشور» و مفاد دستورالعمل نحوه تأسیس و اداره مؤسسات اعتباری غیردولتی و با هدف افزایش شفافیت صورت های مالی مؤسسات اعتباری و نیز صیانت از منافع سپرده گذاران و سهامداران، «دستورالعمل شناسایی درآمد مؤسسات اعتباری» که از این پس به اختصار «دستورالعمل» نامیده می شود، تصویب می گردد.]پاورقی 1[ پاورقی 1: مصوب بیست و هفتمین نشست مورخ 1404/3/20 هیات عالی بانک مرکزی فصل اول : تعاریف و کلیات ماده 1- در این دستورالعمل عبارات ذیل در معانی مشروح به کار می روند: 1- 1 - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛ 1- 2 - مؤسسه اعتباری: بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی می باشد؛ 1- 3 - درآمد: سود/فواید مترتبه تسهیلات اعطایی موضوع تبصره ذیل ماده (۳) قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره) و اصلاحات بعدی آن، سود سپرده های سرمایه گذاری نزد سایرین، کارمزد قرض الحسنه، کارمزد ارایه خدمات بانکی، وجه التزام تأخیر تأدیه دین و جرایم و خسارات ناشی از اعطای تسهیلات و یا ایجاد تعهدات؛ 1- 4 - مانده بدهی: تمامی بدهی مشتری به مؤسسه اعتباری بابت اصل، سود/فواید مترتبه تسهیلات اعطایی، کارمزد قرض الحسنه، کارمزد ارایه خدمات بانکی، وجه التزام تأخیر تأدیه دین و جرایم و خسارات ناشی از اعطای تسهیلات و یا ایجاد تعهدات؛ 1- 5 - امهال: توافق مؤسسه اعتباری با مشتری مبنی بر بازپرداخت بدهی وی با ترتیباتی متفاوت از قرارداد اولیه به منظور اعطای مهلت بیشتر برای بازپرداخت. تمدید، تقسیط مجدد، تجدید قرارداد و نظایر آن به تشخیص بانک مرکزی از مصادیق امهال محسوب می گردد؛ 1- 6 - تسویه: بازپرداخت بدهی مشتری به مؤسسه اعتباری؛ 1- 7 - منافع اقتصادی: توان بالقوه یک دارایی جهت کمک مستقیم یا غیرمستقیم به جریان وجوه نقد به مؤسسه اعتباری؛ 1- 8 - وثایق و تضامین نقد و شبه نقد: وثایق و تضامین اعم از ریالی و ارزی با قابلیت نقدشوندگی بالا مشتمل بر مسکوکات و شمش طلا، سپرده قرض الحسنه پس انداز، سپرده سرمایه گذاری کوتاه مدت، سپرده سرمایه گذاری بلندمدت، گواهی سپرده سرمایه گذاری عام و خاص، اسناد خزانه اسلامی و اوراق مشارکت منتشره توسط دولت، بانک مرکزی یا مؤسسه اعتباری یا تضمین شده توسط آن ها، مصکوک قابل معامله در بازار سرمایه ایران، واحدهای سرمایه گذاری عادی صندوق های سرمایه گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت، اعتبارات اسنادی مدت داری که تطابق اسناد آن انجام شده، ضمانت نامه های بانکی و نظایر آن ها به تشخیص بانک مرکزی. ماده 2- مؤسسه اعتباری موظف است در ارتباط با شناسایی درآمد، صرفاً در چارچوب مفاد این دستورالعمل اقدامات لازم را به عمل آورد. ماده 3- مؤسسه اعتباری موظف است شناسایی هرگونه درآمد را منوط به احراز معیارهای شناسایی درآمد بر مبنای تعهدی شامل حداقل موارد زیر نماید: 1- 3 - جریان منافع اقتصادی به درون مؤسسه اعتباری محتمل باشد؛ 2- 3 - مبلغ درآمد به گونه ای اتکاپذیر قابل اندازه گیری باشد. تبصره - در صورت عدم تحقق هریک از معیارهای ضروری فوق، مؤسسه اعتباری مجاز به شناسایی درآمد برای هیچ یک از طبقات مطالبات، مطابق با ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی در خصوص طبقه بندی دارایی های مؤسسات اعتباری نمی باشد. فصل دوم : نحوه شناسایی درآمد تسهیلات اعطایی در قالب عقود اسلامی ماده 4- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات مرابحه نقدی تمامی سود را در زمان تحویل اموال یا ارائه خدمت به مشتری، در تسهیلات مرابحه نسیه دفعی، تمامی سود را در سررسید تسهیلات و در تسهیلات مرابحه نسیه اقساطی، سود هر یک از اقساط را در سررسید هر قسط شناسایی نماید. ماده 5- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات فروش اقساطی، جعاله و اجاره به شرط تملیک، سهم سود هر یک از اقساط را در سررسید هر قسط شناسایی نماید. ماده 6- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات خرید دین تمامی سود را در زمان سررسید اسناد و اوراق تجاری موضوع قرارداد تسهیلات شناسایی نماید. تبصره - در صورت فروش اسناد و اوراق تجاری موضوع این ماده قبل از سررسید، مؤسسه اعتباری سود متعلقه را در زمان تنزیل مجدد شناسایی می نماید. ماده 7- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات سلف: 1- 7 - در صورت اعمال اختیار فروش/خرید از سوی هریک از طرفین قرارداد یا فروش نسیه کالای موضوع سلف به تسهیلات گیرنده، سود تسهیلات را به میزان مابه التفاوت قیمت اختیار فروش/خرید با قیمت تمام شده کالای موضوع سلف، در زمان اعمال اختیارهای یادشده یا فروش نسیه کالای موضوع سلف به تسهیلات گیرنده شناسایی نماید. قیمت اختیار فروش/خرید مبنای محاسبه قیمت فروش نسیه کالای سلف می باشد 2- 7 - در صورت عدم استفاده طرفین قرارداد از حق خود مبنی بر اعمال اختیار فروش/خرید و فروش کالای موضوع سلف به شخصی غیر از تسهیلات گیرنده، سود تسهیلات، به میزان مابه التفاوت قیمت واگذاری نقدی کالای مذکور با قیمت تمام شده آن را در تاریخ واگذاری شناسایی نماید. در صورت فروش نسیه، قیمت واگذاری نقدی، مبنای محاسبه بهای فروش نسیه می باشد. تبصره - در صورت فروش نسیه، تمامی سود تسهیلات نسیه دفعی در سررسید تسهیلات و در تسهیلات نسیه اقساطی، سود هر یک از اقساط در سررسید هر قسط شناسایی می شود. ماده 8- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات مشارکت مدنی، که سهم الشرکه مؤسسه اعتباری در خاتمه مشارکت به فروش می رسد، در زمان فروش موضوع مشارکت (اعم از نقدی و نسیه)، سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت را شناسایی نماید. تبصره ۱ـ در مواردی که طی مدت قرارداد مؤسسه اعتباری بتواند میزان پیشرفت موضوع مشارکت را از طریق ارزیابی کار انجام شده به گونه ای قابل اتکا برآورد نماید، شناسایی سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت بر مبنای درصد پیشرفت فیزیکی موضوع مشارکت و متناسب با ارزش افزوده ایجاد شده، صرفاً در مقاطع گزارشگری مالی (دوره گزارشگری مالی ۶ ماهه و گزارشگری مالی پایان سال) امکان پذیر می باشد. درصد پیشرفت فیزیکی موضوع مشارکت باید مطابق با ضوابط داخلی پیشنهادی هیأت مدیره که به تایید حسابرس مستقل مؤسسه اعتباری رسیده است، حداکثر به میزان نرخ سود مورد انتظار عقود مشارکتی مطابق با آخرین مصوبه هیات عالی (۲۳ درصد) تعیین شود. چنانچه مصوبه هیات عالی ناظر بر نرخ سود موصوف تغییر کند، نرخ موضوع این تبصره همواره براساس آخرین مصوبه هیات عالی، مبنای عمل قرار خواهد گرفت. .]پاورقی 2[ مصوب بیست و هفتمین نشست مورخ 1404/3/20 هیات عالی بانک مرکزی تبصره 2- در تسهیلات مشارکت مدنی که تمام‏/بخشی از سهم الشرکه مؤسسه اعتباری در طی دوران مشارکت واگذار می شود، در زمان واگذاری (اعم از نقدی و نسیه)، سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت، متناسب با سهم الشرکه واگذار شده شناسایی می گردد. تبصره 3- چنان چه تمام/بخشی از سهم الشرکه مؤسسه اعتباری از موضوع مشارکت، در ابتدا/طی دوره مشارکت مدنی به شخص ثالثی پیش فروش گردد، مشروط بر آن که حداقل معادل 20 درصد مبلغ فروش به صورت نقدی وصول شده باشد، در مقطع گزارشگری مالی، سهم مؤسسه اعتباری از سود دوران مشارکت، متناسب با پیشرفت کار بخش پیش فروش شده شناسایی شود. ماده 9- در صورت فروش نسیه سهم الشرکه مؤسسه اعتباری از موضوع مشارکت مدنی، قیمت فروش نقدی سهم الشرکه متعلق به مؤسسه اعتباری در تاریخ فروش مبنای محاسبه بهای فروش نسیه می باشد. ماده 10- در فروش نسیه سهم الشرکه مؤسسه اعتباری از موضوع مشارکت مدنی، سود دوران نسیه دفعی/اقساطی به میزان مابه التفاوت قیمت واگذاری نسیه با قیمت واگذاری نقدی سهم الشرکه مؤسسه اعتباری در تاریخ فروش می باشد. تمامی سود تسهیلات نسیه دفعی در سررسید تسهیلات و در تسهیلات نسیه اقساطی، سود هر یک از اقساط در سررسید هر قسط شناسایی می شود. ماده 11- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات مضاربه، مزارعه و مساقات، درآمد مؤسسه اعتباری را طی دوره گذار ۵ ساله به شرح زیر شناسایی نماید. .]پاورقی 3[ سال مالی ۱۳۹۸ ۱۳۹۹ ۱۴۰۰ ۱۴۰۱ ۱۴۰۲ ۱۴۰۳ و بعد از آن میزان درآمد قابل شناسایی ۱۰۰درصد ۸۰ درصد ۶۰ درصد ۴۰ درصد ۲۰ درصد صفر درصد مصوب یکهزار و سیصدمین جلسه مورخ 1399/7/1 شورای پول و اعتبار ماده 12- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات قرض الحسنه سهم دوره مالی جاری از درآمد کارمزد متعلقه را در زمان سررسید قسط کارمزد و مابقی درآمد را در دوره های مالی بعد شناسایی نماید. ماده 13- مؤسسه اعتباری موظف است: 1- 13 - در تسهیلات استصناع (اعم از نقدی و نسیه)، سود دوران ساخت قرارداد استصناع را در زمان تحویل کالای موضوع قرارداد مذکور شناسایی نماید. 2- 13 - در تسهیلات استصناع نسیه دفعی، تمامی سود دوره بازپرداخت را در سررسید تسهیلات و در تسهیلات استصناع نسیه اقساطی، سود هر یک از اقساط را در سررسید هر قسط شناسایی نماید. ماده 14- مؤسسه اعتباری مکلف است درآمد ناشی از سرمایه گذاری های مستقیم و مشارکت حقوقی را حسب مورد بر اساس مفاد استاندارد های حسابداری مربوط شناسایی نماید. فصل سوم : نحوه شناسایی درآمد کارمزد خدمات بانکی ماده 15- مؤسسه اعتباری موظف است درآمد کارمزد خدمات بانکی را در زمان انجام خدمت شناسایی نماید. ماده 16- مؤسسه اعتباری مکلف است در صورت انجام خدمات بانکی قبل از مدت اعتبار تعیین شده در قرارداد فی مابین، نظیر پرداخت مبلغ در ضمانت نامه و ارائه اسناد مطابق در اعتبار اسنادی، تمامی مبلغ درآمد شناسایی نشده را به صورت یک جا در مقطع مزبور شناسایی نماید. فصل چهارم : تعدیل درآمد در مقطع گزارشگری مالی ماده 17- مؤسسه اعتباری موظف است در تسهیلات استصناع (اعم از نقدی و نسیه)، در مقطع گزارشگری مالی، سود استصناع در دوران ساخت را متناسب با پیشرفت کار شناسایی نماید. ماده 18- مؤسسه اعتباری موظف است در مقطع گزارشگری مالی، آن بخش از درآمد ناشی از اعطای تسهیلات به استثنای تسهیلات موضوع ماده (۱۷) و ایجاد تعهدات (به استثنای درآمد کارمزد متعلقه) را که وفق معیارهای مندرج در این دستورالعمل تا مقطع مزبور محقق شده است، شناسایی و ثبت های تعدیلی لازم را در دفاتر خود اعمال نماید. ماده 19- مؤسسه اعتباری موظف است سهم دوره مالی جاری از درآمد کارمزد آن بخش از خدمات بانکی که علاوه بر سایر عوامل، عامل زمان نیز در محاسبه آن لحاظ می گردد را در مقطع گزارشگری مالی متناسب با زمان سپری شده از ارائه خدمت شناسایی نماید. فصل پنجم : شناسایی درآمد مطالبات غیرجاری ماده 20- مؤسسه اعتباری مکلف است شناسایی درآمد مطالباتی را که بر اساس ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی در خصوص طبقه‌ بندی دارایی‌های مؤسسات اعتباری به طبقه مشکوک الوصول منتقل می‌شوند را صرف نظر از نوع وثایق و تضامین آن‌ ها متوقف نماید. ماده 21- مؤسسه اعتباری می‌تواند درآمد مطالباتی را که دارای وثایق و تضامین نقد و شبه نقد می‌ باشند و بر اساس ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی در خصوص طبقه بندی دارایی های مؤسسات اعتباری به طبقه مشکوک‌ الوصول منتقل می‌ شوند را حداکثر تا زمان انتقال به طبقه مزبور شناسایی نماید. ماده 22- شناسایی درآمد بخش جاری و غیرجاری مطالباتی که فاقد وثایق و تضامین نقد و شبه نقد می باشند و بر اساس ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی در خصوص طبقه‌ بندی دارایی های مؤسسات اعتباری به طبقه معوق منتقل می‌ شوند، پس از طی دوره گذار ۵ ساله به شرح جدول زیر ممنوع می‌ باشد. .]پاورقی 4[ سال مالی ۱۳۹۸ ۱۳۹۹ ۱۴۰۰ ۱۴۰۱ ۱۴۰۲ ۱۴۰۳ و بعد از آن میزان درآمد قابل شناسایی ۱۰۰درصد ۸۰ درصد ۶۰ درصد ۴۰ درصد ۲۰ درصد صفر درصد مصوب یکهزار و دویست و نود و ششمین جلسه مورخ 1399/4/10 شورای پول و اعتبار ماده 23- در صورتی که برای یک/چندین فقره تسهیلات و یا تعهدات، ترکیب انواع وثایق و تضامین به‌گونه‌ای باشد که وثایق و تضامین نقد و شبه نقد حداقل ۱۰۰ درصد مانده بدهی مشتری را پوشش دهد، درآمد مطالبات مزبور، حداکثر تا زمان انتقال به طبقه مشکوک الوصول قابل شناسایی می باشد. ماده 24- چنان‌چه مبلغ انواع وثایق و تضامین مأخوذه کمتر از مانده بدهی مشتری باشد، مؤسسه اعتباری موظف است درآمد مطالبات مزبور را حداکثر تا پایان طبقه سررسید گذشته، بر اساس ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی در خصوص طبقه بندی دارایی های مؤسسات اعتباری، شناسایی نماید. ماده 25- شناسایی مجدد درآمد مطالباتی که شناسایی درآمد آن‌ها متوقف شده است، منوط به تسویه تمام یا بخشی از مطالبات مزبور می باشد. در این صورت، چنان‌ چه سهم درآمد از مبالغ تسویه شده بیش از مبلغ درآمد شناسایی شده تسویه نشده باشد، درآمد جدید به میزان مابه التفاوت مبالغ مزبور شناسایی می شود، در غیر این‌ صورت درآمد جدیدی شناسایی نمی گردد. تبصره - شناسایی مجدد درآمد بخش جاری مطالبات موضوع این ماده، تا شش ماه همزمان با وصول نقدی اقساط بخش مزبور میسر می‌ باشد و در صورت عدم نکول در سررسید هرقسط در مدت یاد شده، درآمد بخش جاری با رعایت ضوابط مقرر در این دستورالعمل شناسایی می شود. ماده 26- مؤسسه اعتباری موظف است در تعیین پوشش وثایق و تضامین نقد و شبه نقد مأخوذه، حداکثر ۹۰ درصد ارزش بازار هر یک از وثایق مزبور را در آخرین مقطع گزارشگری مالی مبنای عمل قرار دهد. فصل ششم : تسهیلات امهالی ماده 27- در صورتی که در زمان امهال، تمام یا بخشی از سود و یا وجه التزام تأخیر تأدیه دین متعلقه مربوط به قرارداد قبلی تسویه گردد، درآمد سود و یا وجه التزام تأخیر تأدیه دین متعلقه شناسایی نشده قرارداد مزبور در چارچوب ماده (۲۵) این دستورالعمل شناسایی می شود. ماده 28- در صورت عدم تسویه تمام یا بخشی از سود و یا وجه التزام تأخیر تأدیه دین متعلقه شناسایی نشده مربوط به قرارداد قبلی در زمان امهال، درآمد مزبور متناسب با مبلغ تسویه شده از بابت اصل و سود تسهیلات اعطایی جدید، شناسایی می شود. ماده 29- سود و وجه التزام تأخیر تأدیه دین تسهیلات اعطایی جدید ، متناسب با مبلغ تسویه شده هر یک از اقساط یا تسهیلات اعطایی شناسایی می شود. فصل هفتم : سایر موارد ماده 30- در تسهیلاتی که تسویه زودتر از سررسید تمام یا بخشی از آن به موجب ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی مشمول اعطای تخفیف از سوی مؤسسه اعتباری می گردد، درآمد بخش مزبور تسهیلات، به میزان مبلغ تسویه شده زودتر از موعد پس از کسر مبلغ دریافتی بابت اصل تسهیلات سررسید نشده، شناسایی می شود. ماده 31- در صورت فسخ قرارداد تسهیلات اعطایی، مؤسسه اعتباری موظف است مازاد خسارات/جریمه های تسویه شده، نسبت به درآمد شناسایی شده قبلی را در تاریخ تسویه تمام یا بخشی از مطالبات ناشی از قرارداد مزبور به عنوان درآمد شناسایی نماید. ماده 32- مؤسسه اعتباری مکلف است در راستای پیاده سازی مفاد این دستورالعمل ساز و کارهای اجرایی لازم از جمله ایجاد سامانه اطلاعاتی وثایق و تضامین مرتبط با تسهیلات اعطایی و تعهدات ایجاد شده را اتخاذ نماید. سامانه اطلاعاتی مزبور باید حداقل شامل موارد زیر باشد: ـ انواع وثایق و تضامین ـ ارزش بازار وثایق و تضامین ـ درصد ترکیب و میزان پوشش وثایق و تضامین ماده 33- مؤسسه اعتباری موظف است زمینه دسترسی بازرسان بانک مرکزی و حسابرس مستقل را به سامانه های اطلاعاتی مرتبط با این دستورالعمل, به صورت برخط فراهم نماید. .]پاورقی 5[ مصوب بیست و هفتمین نشست مورخ 1404/3/20 هیات عالی بانک مرکزی ماده 34- شناسایی سایر انواع درآمدهای مؤسسه اعتباری (اعم از عملیاتی و غیرعملیاتی) که به صراحت در این دستورالعمل به آن ها اشاره نشده است، در چارچوب ضوابط و مقررات ابلاغی از سوی بانک مرکزی و استانداردهای حسابداری مربوط می باشد. ماده 35- توقف شناسایی درآمد وفق ضوابط مندرج در این دستورالعمل، نافی حقوق مؤسسه اعتباری در استیفای تمامی مطالبات خود از جمله؛ مطالبات بابت اصل، سود/فواید مترتبه و وجه التزام تأخیر تأدیه متعلقه تا زمان تسویه، نمی باشد. ماده 36- سایر نهادهای پولی فعال نظیر شرکت های واسپاری (لیزینگ)، صندوق های قرض الحسنه و شرکت های تعاونی اعتبار که از بانک مرکزی مجوز فعالیت دارند نیز ملزم به رعایت مفاد این دستورالعمل می باشند. ماده 37- تخطی از مفاد این دستورالعمل موجب اعمال مجازات های مقرر در «قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران» و سایر قوانین و مقررات مربوط می گردد .]پاورقی 6[ مصوب بیست و هفتمین نشست مورخ 1404/3/020 هیات عالی بانک مرکزی دستورالعمل شناسایی درآمد مؤسسات اعتباری» که پیش تر در (۳۷) ماده و (۶) تبصره در یکهزار و دویست و چهل و هشتمین جلسه مورخ 1397/3/1 شورای پول و اعتبار به تصویب رسیده و چهار ماه پس از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا شده بود و مجدداً در یکهزار و دویست و نود و ششمین جلسه مورخ 1399/4/10 و یکهزار و سیصدمین جلسه مورخ 1399/7/1 شورای پول و اعتبار اصلاح شده بود، در (۳۷) ماده و (۷) تبصره در بیست و هفتمین نشست مورخ 1404/3/20 هیأت عالی بانک مرکزی با اصلاحاتی به شرح مندرج در متن به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ این مصوبه تمامی ضوابط و مقررات مغایر با آن از جمله بخشنامه شماره مب/۷۷۲ مورخ 1384/4/27 موضوع یکهزار و چهل و چهارمین جلسه ۲۵/۴/۱۳۸۴ شورای پول و اعتبار منسوخ می گردد.