مصوبه سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار (مصوب جلسه 881 مورخ 12 /2 /1402 شورای عالی انقلاب فرهنگی) با اصلاحات و الحاقات بعدی

مرجع رسمی — 1402/02/12

سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار مصوب 1402,02,12 با اصلاحات و الحاقات بعدی مصوبه «سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» که در جلسه 881 مورخ 12 /02 /1402 شورای عالی انقلاب فرهنگی و بر اساس مصوبه جلسه 399 مورخ 09 /12 /1401 شورای معین شورای عالی به تصویب رسیده است، به شرح ذیل برای اجرا ابلاغ می گردد: مقدمه: سند «توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» بر اساس اقدام پنجم راهبرد کلان دوم نقشه مهندسی فرهنگی کشور و چارچوب ماده واحده «فرایند و مرجع تدوین سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» مصوب جلسه شش مورخ 04 /05 /1399 ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور تدوین شده است. این سند مبتنی بر آموزه های اسلام ناب محمدی (ص)،‌ گفتمان انقلاب اسلامی،‌ مفاد قانون اساسی، نقشه مهندسی فرهنگی کشور و بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و در چارچوب نظریه سیاستی زیر است: توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار با راهبری و مدیریت حکومت اسلامی تحت ولایت ولی فقیه، با مشارکت آحاد مردم به ویژه جوانان و نهادهای مردمی، در جهت زمینه سازی برای تحقق ولایت عظمای مهدوی از طریق خودسازی، جامعه پردازی، نظام سازی و ایجاد تمدن نوین اسلامی،‌ با محوریت مرکز مدیریت حوزه های علمیه،‌ با رویکرد عالمانه، ملی،‌ جهانی، تقریبی،‌ جامع و کارآمد تحقق می یابد. سند دارای هفت بخش است: در بخش اول؛ اهم مبانی و اصول،‌ در بخش دوم؛‌ اهداف غایی،‌ میانی و عملیاتی، در بخش سوم؛‌ مسائل اولویت دار ناظر به اهداف عملیاتی،‌ در بخش چهارم؛‌ سیاست های کلان، در بخش پنجم؛‌ اقدامات و در بخش ششم؛‌ فعالیت های اجرایی و در بخش هفتم؛ الزامات اجرایی،‌ به ترتیب ارائه شده است. این سند مشتمل بر پیوست هایی بدین شرح است: اصطلاحات سند در پیوست 1 توضیح داده شده،‌ سطح مطلوب فرهنگ مهدویت و انتظار که در هدف میانی به آن اشاره شده است به صورت تفصیلی در پیوست 2 و تفصیل مبانی،‌ اصول و مسایل به ترتیب در پیوست 3 تا 5 آمده است. بخش اول : مبانی و اصول مبانی: 1 – مهدویت و انتظار در امتداد امامت،‌ از آموزه های بنیادین اسلام و عامل حیات و بقای آن در عصر غیبت و دارای مستندات قرآنی،‌ روایی و تاریخی است. 2 – سنت قطعی الهی،‌ وراثت مستضعفان و حاکمیت جهانی صالحان و شایستگان و رهبری جهانی امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. 3 – علم به زمان ظهور مختص خداوند است و بشر راهی به آن ندارد. 4 – موعودگرایی و ظهور منجی،‌ مورد اتفاق ادیان و امری جهانی است. 5 – جامعه آرمانی مهدوی ظرفیت الگوسازی برای جامعه منتظر را دارد. 6 – توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار فرایندی قانونمند،‌ در چارچوب سنت های الهی، مدیریت پذیر و مبتنی بر اراده انسانی است. 7 – انقلاب اسلامی ایران زمینه ساز ظهور و الگوی ملت های دربند و مستضعفان جهان و چشم امید مسلمان و غیرمسلمان است. اصول: 1 – لازم است حرکت به سمت جامعه موعود در عصر غیبت،‌ در چهارچوب نظام امامت و امت و ولایت مطلقه فقیه و رهبری ولی امر مسلمین به نیابت از امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و در چارچوب فقه جواهری و روش اجتهادی باشد. 2 – توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار و زمینه سازی برای ظهور و تحقق ولایت عظمای مهدوی وظیفه مردم و حکومت است. 3 – گسترش گفتمان انقلاب اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور ضرورت دارد. 4 – در میان عناصر فرهنگ مهدویت و انتظار،‌ عدالت گستری و اقامه قسط و ظلم ستیزی دارای اولویت اول است. 5 – سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار،‌ حاکم بر همه اسناد ذیل نقشه مهندسی فرهنگی کشور و پیشران در همه شئونات زندگی فردی و اجتماعی است. 6 – توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار باید به صورت نظام مند در چارچوب سنت های الهی مبتنی بر اراده انسان و برگرفته از جامعه آرمانی مهدوی باشد. 7 – فرهنگ مهدویت و انتظار لازم است به عنوان یک فرهنگ جهانی و بر اساس اصل همگرایی و تقریب ادیان و مذاهب اسلامی توسعه یابد. 8 – در عصر انتظار،‌ تقویت فرهنگ مقاومت مستضعفان در برابر مستکبران در جهت حاکمیت صالحان و شایستگان در جهان ضرورت دارد. 9 – برای جهانی شدن فرهنگ مهدویت و انتظار،‌ نظام جمهوری اسلامی باید الگوی جهانیان باشد. بخش دوم : اهداف 1 – هدف غایی (جامعه آرمانی مهدوی) تحقق دین حق و جامعه موحد و عبودیت محور جهانی و حاکمیت صالحان به رهبری حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛ که تجلی همه زیبایی ها و خوبی ها و ارزش ها؛ گسترش عدل و قسط، امنیت، رفاه، شکوفایی عقول، پیشرفت علوم و کمال معنویت است. 2. هدف میانی (جامعه منتظر) ارتقای فرهنگ انتظار در عرصه ملی و جهانی به سطح مطلوب برای تحقق ظهور و جامعه مهدوی و فراهم نمودن شرایط ظهور و یاری و اطاعت از امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف). 3. اهداف عملیاتی 1 – نهادینه شدن فرهنگ مهدویت و انتظار در حکمرانی و زمینه سازی برای تشکیل دولت کریمه مهدوی؛ 2 – مدیریت و راهبری کلان فعالیت های فرهنگی و انتظار با رویکرد ملی و جهانی در فضای حقیقی و مجازی؛ 3 – مشارکت فعال مردم به ویژه جوانان و تشکل های مردمی در توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار؛ 4 – تقویت و تعمیق فعالیت های علمی و پژوهشی مهدوی و تولید علم و نظریه پردازی به ویژه در زمینه های کاربردی و مورد نیاز جامعه در حوزه و دانشگاه و تعلیم و تربیت نیروی انسانی کافی و مطلوب در عرصه مهدویت؛ 5 – ترویج و گفتمان سازی سبک زندگی و فرهنگ مهدویت و انتظار در جامعه، به ویژه در بین نوجوانان و جوانان در مدارس و دانشگاه ها؛ 6 – ایجاد، تقویت و ساماندهی رسانه ها و تولیدات رسانه ای و هنری مهدوی؛ 7 – پیشگیری و مقابله با انحرافات و جریان های انحرافی. بخش سوم : مسائل 1 – ضعف جریان یابی فرهنگ مهدویت و انتظار در حکمرانی و کارگزاران حکومت؛ 2 – ضعف آگاهی، انگیزه و گرایش مردم، به ویژه جوانان به فرهنگ مهدویت و انتظار؛ 3 – ارائه تصویر ناقص، دون شأن و غیرمتوازن و آمیخته با خرافات و سوء فهم از امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و جامعه مهدوی؛ 4 – فقدان راهبری و مدیریت کلان آینده نگر با رویکرد ملی و جهانی، در فضای حقیقی و مجازی و نداشتن توجه کافی تصمیم سازان و تصمیم گیران نظام به ضرورت راهبری و مدیریت کلان فرهنگ مهدویت و انتظار؛ 5 – ضعف حمایت و پشتیبانی مادی و معنوی لازم از مراکز و فعالان و نخبگان علمی و فرهنگی مهدوی؛ 6 – ضعف نگاه جامع و فراگیر در عرصه های خودسازی، جامعه پردازی، نظام سازی و تمدن سازی در فعالیت های علمی و پژوهشی مهدویت و فقدان نقشه جامع علمی، مبتنی بر نیازسنجی،‌ نظام مسائل و رصد مباحث علمی مهدویت؛ 7 – کمبود مبلغ، استاد، پژوهشگر مهدوی، مراکز تربیت مبلغ و متخصصین مهدوی؛ 8 – عدم بهره گیری کافی و متوازن از روش های عاطفی و ابزارهای هنری، صنایع فرهنگی و فناوری های نرم در عرصه تبلیغ مهدویت؛ 9 – کثرت فعالیت های تبلیغی و تهاجمی دشمنان و رقبا و غلبه سبک زندگی و نمادهای رقیب و دشمن در عرصه مهدویت و ضعف کمی و کیفی تولیدات محتوایی و پیام های رسانه ای در رقابت با تولیدات قوی و کثیر رسانه ای دشمنان؛ 10 – ضعف آگاهی و حساسیت مسؤولان فرهنگی به آسیب ها و انحرافات در عرصه مهدویت و وجود منافع، سیاست ها و برنامه های گسترده رقیبان و دشمنان در ایجاد و توسعه و پشتیبانی از جریان های انحرافی. بخش چهارم : سیاست های کلان 1 – راهبری و مدیریت کلان فرهنگ مهدویت و انتظار با رویکرد ملی و جهانی در فضای حقیقی و مجازی؛ 2 – ایجاد زمینه های لازم ایفاء نقش اصلی مردم، به ویژه جوانان و نهادهای مردمی، در توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار در فضای حقیقی و مجازی؛ 3 – تبیین صحیح فرهنگ مهدویت و انتظار و تقویت کمی و کیفی محتوای علمی، هنری و پیام های رسانه ای مهدوی و پاسخ به شبهات و دفع انحرافات؛ 4 – گسترش تعلیم و تربیت استاد، مبلغ و پژوهشگر مهدوی،‌ در راستای تحقق اهداف بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی (خودسازی، جامعه پردازی، نظام سازی و تمدن سازی)؛ 5 – گفتمان سازی، تبلیغ و ترویج مستمر،‌ نظام مند، خانواده محور و متناسب با سبک زندگی و فرهنگ مهدوی در جامعه، به ویژه مدارس و دانشگاه ها،‌ و در بین کارگزاران حکومتی در راستای تحقق اهداف بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی. بخش پنجم : اقدامات 1 – تبیین و ترسیم الگوی حکمرانی مهدوی و تحقق بخشی آن و ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار در نهادها و کارگزاران حکومت؛ 2 – تقویت مشارکت های مردمی در فعالیت های علمی، آموزشی، فرهنگی در عرصه مهدویت؛ 3 – تدوین نقشه راه جامع و آینده نگر برای تقویت و تعمیق فعالیت های مهدوی (فعالیت های آموزشی – تربیتی،‌ پژوهشی، تبلیغی و ترویجی) در عرصه خودسازی، جامعه پردازی، نظام سازی و تمدن سازی کشور؛ 4 – تشکیل مجمع تشکل های مردمی مهدوی با محوریت مسجد مقدس جمکران و حمایت از آن؛ 5 – ساماندهی،‌ راهبری، توسعه و حمایت از مراکز فعال علمی، هنری و رسانه ای مهدوی در فضای حقیقی و مجازی متناسب با نیازهای جامعه با تأکید بر تمرکززدایی و حمایت از مراکز و فعالان مهدوی در استان ها و شهرستان ها؛ 6 – تولید محتوای صحیح، جذاب و متناسب برای اقشار جامعه به ویژه کودکان، نوجوانان و جوانان و ارائه تصویری ملموس، کامل، جامع، متوازن، زیبا، خالی از توهمات و انحرافات و خرافات از امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) و جامعه مهدوی؛ 7 – تقویت برنامه های تربیت مبلغ، استاد و پژوهشگر در عرصه مهدویت و حمایت از نخبگان مهدوی؛ 8 – ایجاد زمینه های لازم برای افزایش و هدایت کمک های مردمی و تأمین و تقویت بودجه و اعتبارات دستگاهی در نظام برنامه ریزی و بودجه کشور بر اساس نگاشت نهادی و ملاحظات این سند؛ 9 – ایجاد و توسعه زمینه ها، ‌ابزارها،‌ فناوری ها، روش ها، نمادپردازی و نوآوری در برگزاری مراسم و مناسک مهدوی (به ویژه رویداد بزرگ نیمه شعبان و سالروز آغاز امامت امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) متناسب با نیاز اقشار مختلف جامعه، با محوریت خانواده و تأکید بر کودکان، نوجوانان و جوانان؛ 10 - گسترش کّمی و کیفی فعالیت های فرهنگی و هنری مهدوی در مدارس،‌ دانشگاه ها،‌ مهدیه ها و مساجد به ویژه مسجد مقدس جمکران و مسجد سهله و کوفه و بقاع متبرکه به ویژه در مشهد، قم، نجف، کربلا، کاظمین و سامرا؛ 11 – گسترش کّمی و کیفی تولیدات محتوایی و فعالیت های فرهنگی و هنری مهدوی در رسانه و فضای مجازی و تقویت و حمایت از شبکه های اجتماعی مهدوی. 12 – تبیین و ترسیم الگوی زن و خانواده مهدوی و گسترش کمّی و کیفی فعالیت های فرهنگی و هنری مهدوی با رویکرد خانواده محوری و فرزندآوری و تربیت نسل منتظر و مهدی یاور. 13 – ساماندهی و بازآرایی نهادهای علمی و فرهنگی مهدوی کشور با هماهنگی و مشارکت این نهادها و تقویت جبهه فرهنگی و مردمی انقلاب اسلامی جهت مواجهه هوشمندانه با جریان های انحرافی،‌ معارض و رقیب. بخش ششم : فعالیت های اجرایی 1 – اتخاذ تدابیر لازم جهت تبیین و اجرای الگوی حکمرانی مهدوی و تقویت فرهنگ مهدویت و انتظار در بین کارگزاران حکومت توسط قوای سه گانه؛ 2 – طراحی بازی ها،‌ سرگرمی ها و ابزارهای فناورانه نوپدید و ایجاد شهرک های سبک زندگی اسلامی – ایرانی بر اساس ویژگی های جامعه مهدوی؛ 3 – حمایت از تشکیل مجمع تشکل های مردمی مهدوی با محوریت مسجد مقدس جمکران؛ 4 – حمایت مالی از تشکل های مردمی مهدوی با کمک حداکثری و بکارگیری از امکانات وقف و مردمی و توسعه فرهنگ خیرات؛ 5 – گسترش کمّی و کیفی مراسم و جشن های مردمی و حمایت ویژه از مسجد مقدس جمکران در برگزاری رویداد بزرگ سالروز میلاد امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در نیمه شعبان و سالروز آغاز امامت ایشان در نهم ربیع الاول؛‌ 6 – حمایت محتوایی و مالی هدفمند و برنامه محور از مراکز فعال علمی،‌ هنری و رسانه ای در امور مهدویت و انتظار؛ 7 – تربیت متخصصان معارف مهدویت و انتظار؛ 8 – تولید برنامه های تلویزیونی جذاب و مؤثر برای ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار؛ 9 – تقویت تولیدات چند رسانه ای نظیر پویانمایی، فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی جهت ترویج فرهنگ؛ مهدویت و انتظار در خانواده ها،‌ به ویژه کودکان و نوجوانان و تربیت نسل منتظر و مهدی یاور؛ 10 – حمایت و تقویت پژوهش های کاربردی در زمینه مهدویت و انتظار؛ 11 – برگزاری دوره های بلندمدت آموزش معارف مهدویت و انتظار؛ 12 – حمایت و تقویت تولیدات هنری با موضوع مهدویت و انتظار؛ 13 – حمایت محتوایی و مالی هدفمند و برنامه محور از تولید بازی های رایانه ای با موضوع مهدویت و انتظار؛ 14 – حمایت محتوایی و مالی هدفمند و برنامه محور از تولید آثار سینمایی با موضوع مهدویت و انتظار؛‌ 15 – برگزاری گردهمایی های علمی و آموزشی هنری با موضوع مهدویت و انتظار؛ 16 – گسترش فعالیت های علمی و فرهنگی مهدوی در دانشگاه ها با تاکید بر استفاده از ظرفیت دروس معارف؛ 17 – توسعه و ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار در مدارس آموزش و پرورش؛ بخش هفتم : الزامات اجرایی 1 – مسئولیت اجرایی سازی سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار بر عهده «ستاد توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» است. ریاست این ستاد بر عهده مدیر مرکز مدیریت حوزه های علمیه کشور یا قائم مقام ایشان است و اعضای آن عبارتند از: سه نفر از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به انتخاب شورا و با حکم رئیس جمهور،‌ تولیت مسجد مقدس جمکران، نمایندگان سازمان صدا و سیما،‌ سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان اوقاف و امور خیریه، مجمع جهانی اهل بیت (علیهم السلام)، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز ملی فضای مجازی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت علوم،‌ تحقیقات و فناوری،‌ وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت،‌ درمان و آموزش پزشکی، سازمان تبلیغات اسلامی،‌ دفتر تبلیغات اسلامی، معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، در سطح معاونت دستگاه، دو نفر از صاحبنظران مراکز پژوهشی و آموزشی مهدوی حوزوی، دو نفر از صاحبنظران دانشگاهی مهدوی و یک نماینده از تشکل های مردمی مهدوی. تبصره 1 – اعضای حقیقی شورا با پیشنهاد دبیر و حکم رئیس ستاد تعیین می شوند. تبصره 2 – دبیرخانه ستاد در جمکران مستقر بوده و دبیر آن تولیت مسجد مقدس جمکران است. تبصره 3 – سایر دستگاه های اجرایی همکار و اشخاص حقیقی و حقوقی به تناسب موضوع با تأیید رئیس ستاد و با حق رأی می توانند در جلسات ستاد شرکت کنند. تبصره 4 – بودجه ستاد توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار باید به وسیله ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور تأمین شود. 2 - «ستاد توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» موظف است با کمک سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و دستگاه های مجری، فعالیت های اجرایی، نگاشت نهادی و مختصات برنامه های اجرایی سند را حداکثر تا 3 ماه پس از تصویب سند بر اساس دستورالعمل ستاد فرهنگی و اجتماعی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهیه و تکمیل و برای تصویب در ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور به دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال نماید. تبصره 1 – نگاشت نهادی و برنامه های اجرایی پس از تصویب به عنوان ضمائم سند به سند ملحق می شود. تبصره 2 – مصوبات ستاد توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار که دارای بار مالی و اداری برای دستگاه ها است باید در ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور تصویب و به دستگاه های مربوطه ابلاغ شود. 3 - «ستاد توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» مسئول رصد مداوم وضعیت فرهنگ مهدویت و انتظار در کشور و پیگیری اجرا و نظارت بر حسن اجرای برنامه های اجرایی مصوب ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور،‌ کارکرد سنجی دستگاه ها و ارزیابی میزان اثربخشی برنامه ها در جهت اهداف این سند است. تبصره - این ستاد، سالیانه گزارش اجرای برنامه های اجرایی و اثربخشی آنها را با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان امور اداری و استخدامی کشور و سایر دستگاه های مسئول تهیه و به ستاد فرهنگی اجتماعی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه می نماید. 4 - «ستاد توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار» مسئول روزآمدسازی سند است. این ستاد حداکثر هر پنج سال یک بار سند را روزآمد نموده، برای تصویب در ستاد هماهنگی نقشه مهندسی فرهنگی کشور به ستاد فرهنگی اجتماعی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال می نماید. 5 – سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است بودجه مورد نیاز برای اجرای این مصوبه را در سقف بودجه سنواتی دستگاه های مجری و بر اساس برنامه های اجرایی به تفکیک سال تأمین کند. این سند در 7 بخش و 7 تبصره و پنج پیوست در جلسه 881 مورخ 12 /02 /1402 شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب گردید و از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا است». سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی پیوست ها پیوست 1: مفاهیم و اصطلاحات حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف): حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛ موعودی الهی است که در آخرالزمان ظهور می کند و عدالت را در جهان خواهد گسترانید. او شخصیتی الهی از خاندان پیامبر (ص)، همنام ایشان و از نسل حضرت حضرت زهرا (س) است. مهدی دوازدهمین امام شیعیان، نهمین نسل ازامام حسین (س) و آخرین حجت الهی است. او فرزند امام حسن عسکری (ع) است و در نیمه شعبان سال 255 هجری به دنیا آمده است. پیامبر (ص) و همه اهل بیت (ع) بشارت ولادت، ‌غیبت و ظهور او را داده اند. ایشان زنده هستند و مؤمنان در انتظار ظهور او به سر می برند و رسالت زمینه سازی ظهور او را بر عهده دارند. آن حضرت منبع برکت، علم، درخشندگی، زیبایی و همه خیرات است. مهدویت: مهدویت مجموعه معارف و مسائل مربوطه به حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) مانند امامت، غیبت، انتظار، نیابت، ظهور و تحقق جامعه آرمانی موعود است. انتظار: انتظار،‌ ترقّب و چشم به راهی قیام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، آمادگی، نیروسازی، زمینه سازی برای پذیرش و شرکت در بزرگ ترین حماسه تاریخی نبرد حق و باطل یعنی ظهور و طلوع خورشید ولایت عظمی، امام زمان (ارواحناه فداه) و تحقق قدرت اسلام، افضل اعمال و برترین جهادها است. توسعه: منظور از توسعه؛ گسترش، ترویج و تعمیق است. فرهنگ: نظام واره ای است از «عقاید و باورهای اساسی» ،‌ «ارزش ها، آداب و الگوهای رفتاری» ریشه دار و دیرپا و «نمادها» و «مصنوعات» که ادراکات،‌ رفتار و مناسبات جامعه را جهت و شکل داده و هویت آن را می سازد. سند: سند متشکل است از: مبانی، اصول، ‌اهداف (غایی،‌ میانی، عملیاتی)، مسائل، نظریه سیاستی، سیاست ها، اقدامات کلان، اقدامات ویژه و نگاشت نهادی است که به منظور راهبری و سیاست گذاری برای هماهنگی و هم افزایی فعالیت ها در زمینه خاصی تدوین می شود. مبانی: مبانی پیش فرض هایی است که پایه ها و زیرساخت های یک علم،‌ اندیشه یا باور را تشکیل می دهند و می توان از آنها به صورت منطقی استنتاج و نتیجه گیری کرد. در این سند مقصود از مبانی گزاره های هستی شناسانه ای است که زیربنای نظری سند قرار می گیرد و اهداف و اصول سند، مبتنی بر آن است. اصول: «اصول» یا «ارزش های راهبردی» بایدهای کلی متخذ از «مبانی» (هست ها) است که چارچوب کلی فرایند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار را تعیین می کند. اهداف: اهداف، ارزش های نشان دهنده مقصد هستند که به غایی،‌ میانی و عملیاتی تقسیم می شود. هدف غایی، آرمان نهایی و اهداف میانی، اهداف فرازمانی و فرامکانی در راستای هدف غایی هستند. اهداف عملیاتی، اهدافی هستند که در راستای اهداف میانی با توجه به ظرفیت ها،‌ آسیب ها، فرصت ها و تهدیدها در زمان و مکان خاص تدوین می گردد. پیوست 2: سطح مطلوب فرهنگ مهدویت و انتظار سطح مطلوب فرهنگ مهدویت و انتظار بر اساس عناصر چهارگانه فرهنگ عبارت است از: 1. معرفت و باورهای اساسی تعمیق معرفت به امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به عنوان حجت زنده و اضطرار به امام و اهداف و آرمان های حضرت و شناخت راه های دستیابی به آنها، شناخت سختی ها، ‌آسیب ها،‌ انحرافات و دشمنان او در جامعه به حدی که در رفتار فردی و اجتماعی نمود پیدا کند. 2. ارزش ها ارزش های مهدویت و انتظار باید به حدی در جامعه نهادینه شود که نظام انگیزه ها و گرایش ها در چارچوب آن ارزش ها سامان یابد. با این توضیح ارزش های فرهنگ مهدویت و انتظار عبارتند از: الف ) فکری – علمی - تفکر (اندیشه ورزی) و ژرف اندیشی؛ - عقلانیت و بصیرت؛ - نظریه پردازی و تولید فکر؛ - خلاقیت و نوآوری - جهانی اندیشیدن؛ - رشد متوازن علوم متناسب با نیازهای جامعه منتظر. ب ) معنوی – اخلاقی معنوی (ارتباط با خدا و حجت خدا): - عبودیت و بندگی خدا؛ - ایمان و باور به تحقق وعده الهی ظهور؛ - امید به آینده روشن؛ - عشق به امام و آرمان های او؛ - ولایت مداری؛ - معرفی و دعوتگری به امام و مهدویت؛ - عدم توقیت و استعجال؛ - عشق به نایب امام. اخلاقی (ارتباط با خود و دیگران): - کمال خواهی؛ - تهذیب نفس؛ - ورع و محاسن اخلاقی؛ - ساده زیستی؛ - مسئولیت پذیری؛ - تلاش و جهاد مستمر؛ - نواصی به حق و صبر؛ - شرح صدر؛ - صبر و استقامت؛ - ایثار و از خود گذشتگی؛ - تکافل و عهده داری؛ - تولی و تبری؛ - صالح و مصلح بودن؛ - نصرت ولی فقیه؛ - مبارزه با انحرافات مهدوی؛ - همدلی شیعیان؛ - وحدت مسلمانان؛ - همبستگی مستضعفان جهان. ج ) اجتماعی – سیاسی - اطاعت و یاری ولی امر مسلمین؛ - عدالت و قسط؛ - امنیت؛ - سلامت؛ - فراوانی نعمت؛ - مبارزه با فساد؛ - غنا و فقرزدایی؛ - اقتدار حاکمیت دینی؛ - مقبولیت عمومی حکومت دینی؛ - جهاد و استکبارستیزی؛ - حمایت از مظلومان و مستضعفان؛ - صلح پایدار؛ - عزت. 3. آداب و الگوهای رفتاری علاوه بر نهادینه سازی آداب و الگوهای رفتاری اسلامی و مؤمنانه، در زمینه های فردی، خانوادگی و اجتماعی مبتنی بر تقوای الهی و با الهام از سیره معصومین (نظیر انفاق و ایثار، ‌ساده زیستی و ...)؛ نهادینه شده آداب و الگوهای رفتاری زیر که مختص به فرهنگ مهدویت و انتظار است، در اکثریت افراد، سطح مطلوب از تحقق این امور در جامعه منتظر است: الف ) آداب - توجه به امام؛ شأن و منزلت، آرمان های امام،‌ سختی ها،‌ مشکلات، دشمنان و ترفندهای آنان؛ - خود را در محضر امام دیدن، یاد امام بودن وانس با او؛ - محور بودن امام در امور مختلف زندگی (برنامه ها، تصمیمات،‌ اعمال جوارحی و جوانحی)؛ - احیای نام و یاد و امر امام (منویات و اهداف)؛ - توسل، دعا و زیارت و درود و صلوات بر امام، ‌مدائح و مراثی؛ - احترام و تعظیم حضرت؛ - تعظیم شعائر مهدوی (مناسبت ها، ‌ایام، زیارات و اماکن منتسب به ویژه مسجد مقدس جمکران)؛ - صدقه، وقف، نذر برای سلامتی حضرت. ب ) الگوهای رفتاری - انجام رفتارهای تحقق بخش ظهور یا مورد رضایت حضرت؛ - ترک رفتارهای غیرمرضی حضرت؛ - آراسته به همه زیبایی های رفتاری؛ - قیام به امر امام؛ - عهد و پیمان و پایبندی بر عهد با امام؛ - تلاش برای ادای حقوق امام؛ - پیشگیری و مبارزه با معرفی و ارائه تصویری ناقص،‌ دون شأن و غیرمتوازن از امام و مهدویت؛ - جهاد (تلاش مستمر با تمام توان، ایثار جان و مال) در راستای اهداف و آرمان های امام؛ - آمادگی برای ظهور و تحقق اهداف امام؛ - زمینه سازی برای ظهور و حکومت حضرت؛ - تولی نسبت به امام و دوستان او و تبری نسبت به دشمنان ایشان؛ - یاری، حمایت، دفاع از امام و آرمان های او؛ - سبقت و سرعت در تحقق اهداف و آرمان های امام زمان؛ - اجتناب از قصور و سستی در انجام وظایف و تکالیف به طور عام و انتظار به طور خاص؛ - اطاعت و نصرت امام؛ - همراهی و اطاعت از نایب امام در عصر غیبت؛ - حضور فعال و اثرگذار در میدان های نقش آفرینی در یاری نایب امام و حاکمیت دینی (راهپیمایی ها، انتخابات، دفاع و ...)؛ - جهاد واستکبارستیزی و عدم انفعال در مقابل دشمنان؛ - موضع فعال درباره وضعیت و سرنوشت شیعیان، مسلمانان و همه بشریت؛ - محاسبه و مراقبه نفس،‌ ورع و تقوی؛ - امر به معروف و نهی از منکر (دعوتگری به خوبی ها و استقامت در راه حق و بازداشتن از بدی ها و زشتی ها)؛ - خرافه زدایی از اماکن و مناسک مهدوی؛ - عمومی ساختن ادعیه و زیارات مهدوی؛ - تعمیق محتوا در مناسک مهدوی (دعای ندبه، دعای عهد، زیارت آل یس، دعای سلامتی و فرج حضرت و ...). 4. نمادها و مصنوعات - علاوه بر ایجاد، توسعه و تعمیق نمادها و مصنوعات اسلامی و مؤمنانه در زمینه های فردی، خانوادگی و اجتماعی مبتنی بر تقوای الهی و با الهام از سیره معصومین (مانند نماز، عفاف، حجاب و ...) ایجاد، توسعه و تعمیق نمادها و مصنوعات در حوزه فرهنگ مهدویت و انتظار، در سطح مطلوب آن به شرح ذیل لازم است: - معرفی،‌ حفظ و ترویج نمادها و مصنوعات فرهنگی موجود مهدویت همچون مهدیه ها، مناسبت ها،‌ اماکن منتسب و مراکز و مؤسسات ویژه مهدویت، آثار هنری،‌ مکتوبات و ....؛ - معرفی، گرامی داشت و ترغیب مردم به حضور در مسجد مقدس جمکران به عنوان میعاد منتظران؛ - تعمیق محتوای نمادها؛ - خرافه زدایی؛ پیوست 3: تفصیل مبانی 1 – اسلام آخرین دین الهی، کامل، جهانی، ‌فرازمانی و برای همه انسان ها است و پیروزی آن بر تمامی ادیان در عصر جامعه موعود تحقق خواهد یافت. 2 – مهدویت و انتظار در امتداد امامت،‌ از آموزه های بنیادین اسلام و عامل حیات و بقای آن در عصر غیبت و دارای مستندات قرآنی، روایی و تاریخی است. 3 – موعودگرایی و ظهور منجی، مورد اتفاق ادیان است. 4 – ولایت،‌ از عناصر اصلی و ریشه ای فرهنگ اسلام ناب محمدی (ص) و انقلاب اسلامی و تجلی حاکمیت الهی در عرصه فرهنگی، اجتماعی،‌ سیاسی و اقتصادی است و در زمان غیبت امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)،‌ در رهبری فقیه عادل جامع الشرایط که امامت امت را بر عهده دارد،‌ متبلور می شود. 5 – امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) زنده،‌ ناظر، ‌نقش آفرین و نجات بخش است. 6 – جامعه جهانی بدون حکومت واحد و حاکم الهی به مقصد الهی و سعادت نخواهد رسید. 7 – سنت قطعی الهی،‌ وراثت مستضعفان و حاکمیت جهانی صالحان و شایستگان و رهبری جهانی امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. 8 – فرجام تاریخ؛ روشن، زیبا، ‌سراسر قسط و عدل و به دور از هرگونه ظلم و جور است. 9 – تحول در جامعه مبتنی بر تحول درونی انسان ها است. 10 – تحقق ظهور و قیام امام مبتنی بر فراهم شدن زمینه ها و شرایط است. 11 – عناصر اصلی فرهنگ مهدویت و انتظار عبارت است از : امید،‌ عدالت، توحید،‌ آرمان گرایی، جهاد،‌ بصیرت،‌ امنیت و نگرش جهانی. 12 – تحقق حکومت حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛‌ در گرو وجود انسان های با ایمان،‌ صالح،‌ بصیر ولایت پذیر و برخوردار از رغبت اجتماعی و درک اضطرار به موعود منجی است. 13 – علم به زمان ظهور مختص خداوند است و بشر راهی به آن ندارد. 14 – جامعه آرمانی مهدوی ظرفیت الگوسازی برای جامعه منتظر را دارد. 15 – توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار فرایندی قانونمند، در چارچوب سنت های الهی،‌ مدیریت پذیر و مبتنی بر اراده انسانی است. 16 – انقلاب اسلامی ایران زمینه ساز ظهور و الگوی ملت های دربند و مستضعفان جهان و چشم امید میلیون ها مسلمان و غیرمسلمان است. پیوست 4: تفصیل اصول اصول برگرفته از مبانی عبارتند از: 1 – اصل محوریت آموزه ها و احکام اسلام توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار،‌ باید در چارچوب آموزه ها و احکام اسلام باشد. (مبانی 1 – 2) 2 – اصل محوریت امامت و ولایت مطلقه فقیه حرکت به سمت جامعه موعود در عصر غیبت باید در چارچوب نظام امامت و امت و ولایت مطلقه فقیه و رهبری ولی امر مسلمین به نیابت از امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) باشد. (مبنای 4) 3 – اصل تحقق تمدن اسلامی توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار، زمینه سازی و آمادگی برای ظهور و تحقق ولایت عظمای مهدوی از طریق تحقق تمدن نوین اسلامی از وظایف مردم و حکومت است. (مبانی 10 – 15) 4 – اصل گسترش گفتمان انقلاب اسلامی گفتمان انقلاب اسلامی باید در جهت زمینه سازی برای ظهور گسترش یابد. (مبانی 10 – 6) 5 – اصل درک حضور و نظارت امام درک حضور و نظارت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) باید فرهنگ غالب مردم و مسؤولین باشد. (مبانی 5) 6 – اصل عدالت گستری و ظلم ستیزی در میان عناصر فرهنگ مهدویت و انتظار،‌ عدالت گستری و اقامه قسط و ظلم ستیزی باید در اولویت قرار گیرد. (مبانی 11 – 8) 7 – اصل نخبه گرایی در تحقق بخشی فرهنگ مهدوی باید استفاده از نخبگان و شایستگان دارای بینش عمیق و ظرفیت بالا در اولویت قرار گیرد. (مبانی 12 – 10) 8 – اصل حاکمیت و پیشرانی مهدویت و انتظار،‌ باید روح همه اسناد باشد. سند توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار حاکم بر همه اسناد ذیل نقشه مهندسی کشور و پیشران در همه شؤونات زندگی فردی و اجتماعی باشد. (مبانی 4 – 2) 9 – اصل الگوگیری از جامعه آرمانی مهدوی توسعه فرهنگ مهدویت و انتظار باید به صورت نظام مند در چارچوب سنت های الهی مبتنی بر اراده انسان و برگرفته از جامعه آرمانی مهدوی باشد. (مبانی 15 – 14) 10 – اصل همگرایی و تقریب ادیان و مذاهب فرهنگ مهدویت و انتظار باید به عنوان یک فرهنگ جهانی و بر اساس اصل همگرایی و تقریب ادیان و مذاهب اسلامی توسعه یابد. (مبانی 1 و 3 و 6) 11 – اصل آماده سازی پذیرش حکومت امام باید ابعاد فرهنگی پذیرش حکومت یکپارچه جهانی،‌ تحت رهبری حاکم الهی توسعه یابد. (مبانی 6 و 7 و 11) 12 – اصل تقویت فرهنگ مقاومت باید در عصر انتظار،‌ فرهنگ مقاومت مستضعفان در برابر مستکبران در جهت حاکمیت صالحان و شایستگان در جهان تقویت شود. (مبانی 16 – 7) 13 – اصل اجتهاد و استنباط از منابع اسلامی باید فرهنگ مهدویت و انتظار از منابع اسلامی با روش اجتهادی استنباط گردد. (مبنای 2) 14 – اصل خردورزی فعالیت های مهدوی باید عالمانه و آگاهانه باشد و از کارهای عوامانه و جاهلانه پرهیز شود و از ورود مسائل خرافی، مدعیان دروغین و جریانات انحرافی ممانعت شود. (مبانی 2 و 11 و 13) 15 – اصل عدم شتابزدگی و تعیین وقت فرهنگ مهدویت و انتظار، باید مبرا از تعیین وقت و استعجال باشد. (مبانی 2 – 13) 16 – اصل الگو شدن برای جهانی شدن فرهنگ مهدویت و انتظار، نظام جمهوری اسلامی باید الگوی جهانیان باشد. (مبنای 16) پیوست 5: تفصیل مسایل 1 – عدم توجه تصمیم سازان و تصمیم گیران نظام به ضرورت مدیریت کلان فرهنگ مهدویت و انتظار در عرصه ملی و جهانی؛ (هدف 1) 2 – فقدان چارچوب ملی مشخص برای مناسبات میان حاکمیت و مردم،‌ مراکز و فعالان مهدوی؛ (هدف 1) 3 – فقدان راهبری و مدیریت کلان آینده نگر در عرصه ملی و جهانی (برنامه ریزی – هدایت – سازماندهی – هماهنگی – پشتیبانی و تخصیص منابع مالی و تربیت نیروی انسانی متخصص – نظارت و ارزیابی)؛ (هدف 1) 4 – عدم حمایت و پشتیبانی مادی و معنوی لازم از مراکز تربیت کارشناسان و متخصصان مهدوی؛ (اهداف 1 و 3) 5 – فقدان ابزارهای بودجه – اعتباربخشی در مدیریت کلان مهدویت؛ (هدف 1) 6 – فقدان نقشه جامع علمی،‌ مبتنی بر نیازسنجی،‌ نظام مسائل و رصد مباحث علمی مهدویت؛‌ (هدف 2) 7 – ضعف نگاه جامع و فراگیر در عرصه های خودسازی، جامعه پردازی،‌ نظام سازی و تمدن سازی در فعالیت های علمی و پژوهشی مهدویت؛ (اهداف 2 و 4) 8 – عدم تناسب کمی و کیفی فعالیت های پژوهشی،‌ آموزشی،‌ تبلیغی و ترویجی مهدوی با نیازهای جامعه؛‌ (اهداف 2 تا 4) 9 – ضعف تعامل مراکز علمی – پژوهشی و پژوهشگران مهدوی با نهادها و فعالان فرهنگی؛‌ (اهداف 2 و 4) 10 – کمبود مراکز و صعوبت تربیت نیروی متخصص مهدوی (مدرس،‌ پژوهشگر)؛ (هدف 3) 11 – فقدان مدیریت و برنامه ریزی جامع برای توسعه و هماهنگی و هم افزایی مراکز و فعالان مهدوی به منظور ترویج،‌ گفتمان سازی و نهادینه ساختن پژوهش های مهدوی در فرهنگ جامعه و مبارزه با جریان های انحرافی؛ (اهداف 1، 4 و 8) 12 – کمبود مبلغان مهدوی و فقدان تخصص لازم آنان؛ (اهداف 3 تا 8) 13 – عدم بهره گیری کافی و متوازن از روش های عاطفی و ابزارهای هنری مناسب؛ (اهداف 4 تا 8) 14 – عدم بهره گیری از ابزارها و فناوری جدید و مناسب در عرصه تبلیغ مهدویت؛ (اهداف 4 تا 8) 15 – فقدان نقشه راه و مدیریت راهبردی و برنامه ریزی برای سبک زندگی،‌ نماد پردازی و مراسم مطلوب در حوزه مهدویت؛ (اهداف 1 و 6) 16 – فقدان پیش نیازها، ابزارها و شیوه های مختلف انتقال سبک زندگی مهدوی؛ (اهداف 6، 5 و 8) 17 – غلبه (کثرت، ‌قوت و جذبه) سبک زندگی و نمادهای رقیب و دشمن در عرصه مهدویت؛ (اهداف 6، 5 و 8) 18 – فقدان مدیریت کلان و کارآمد رسانه ای در حوزه مهدویت؛ (اهداف 1 و 7) 19 – فقدان نیروی متخصص رسانه ای مهدوی؛ (اهداف 3 و 7) 20 – عدم آشنایی و احساس نیاز و ضرورت اصحاب رسانه به ظرفیت های آموزه مهدویت؛ (هدف 7) 21 – ضعف کمی و کیفی تولیدات محتوایی /پیام های رسانه ای در رقابت با تولیدات قوی و کثیر رسانه ای دشمنان؛‌ (هدف 7) 22 – عدم آگاهی و حساسیت مسؤولان فرهنگی به آسیب ها و انحرافات در عرصه مهدویت؛ (اهداف 1 و 8) 23 – ارائه تصویر ناقص، دون شأن و غیرمتوازن و آمیخته با خرافات و سوء فهم و غلبه احساس در فرایند تبلیغ و ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار؛ (هدف 8) 24 – فعالیت های تبلیغی و تهاجمی دشمنان و رقبا؛ (هدف 8) 25 – وجود منافع، ‌سیاست ها و برنامه های گسترده رقیبان و دشمنان در ایجاد و توسعه و پشتیبانی از جریان های انحرافی. (هدف 8)