برنامه راهبردی ارتقاء سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی (جلسه 839 مورخ 1404/04/31 شورای فرهنگ عمومی کشور) با اصلاحات و الحاقات بعدی
مرجع رسمی — 1404/03/31
برنامه راهبردی ارتقاء سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی (جلسه 839 مورخ 1404/04/31 شورای فرهنگ عمومی کشور) مصوب 1404,03,31 با اصلاحات و الحاقات بعدی مقدمه سرمایه اجتماعی یکی از بنیادی ترین بنیان های انسجام اجتماعی و کاهش آن، تهدیدی جدی برای همبستگی ملی، رضایت عمومی، مشارکت سازنده و اعتماد به نهادهاست. در
برنامه راهبردی ارتقاء سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی (جلسه 839 مورخ 1404/04/31 شورای فرهنگ عمومی کشور) مصوب 1404,03,31 با اصلاحات و الحاقات بعدی مقدمه سرمایه اجتماعی یکی از بنیادی ترین بنیان های انسجام اجتماعی و کاهش آن، تهدیدی جدی برای همبستگی ملی، رضایت عمومی، مشارکت سازنده و اعتماد به نهادهاست. در همین راستا، شورای فرهنگ عمومی به عنوان نهادی بین حوزه ای در سیاست گذاری فرهنگی، مسئله سرمایه اجتماعی را به عنوان یکی از اولویت های سه گانه خود در دوره جدید، در قالب سه مؤلفه اصلی پیگیری می کند: ۱. اعتماد عمومی۲. مشارکت اجتماعی۳. ارزش ها و هنجارهای اجتماعی 1. اهدف اصلی 1- شناخت علمی و مسئله محور از مؤلفه های اصلی سرمایه اجتماعی در ایران 2- طراحی راهبردهای فرهنگی مؤثر برای ارتقاء اعتماد، مشارکت و همگرایی اجتماعی 3- ارتقاء نقش شورای فرهنگ عمومی در هماهنگی نهادی و گفتمان سازی های فرهنگ عمومی 2. تعاریف مفهومی 1 -2 - سرمایه اجتماعی: سرمایه اجتماعی «شبکه روابط، تعهدات و اعتماد اجتماعی» است که موجب تحقق اهداف افراد، گروه ها، سازمان ها و دولت ها می شود. سرمایه اجتماعی تعریف مستقل و واحدی ندارد و مولفه های آن همواره در معرض بازسازی و بازتعریف قرار داشته اند. 2 -2 - اعتماد: اعتماد ثابت ترین و مهمترین مولفه در پیمایش های سرمایه اجتماعی و به معنای اطمینان خاطر از اشخاص حقیقی یا حقوقی، نهادها یا عملکرد آنهاست. اعتماد، به عنوان منبعی تلقی می شود که تعاون و همکاری را در بین اعضای یک اجتماع یا شبکه اجتماعی ترویج می کند. 3 -2 - مشارکت اجتماعی: مشارکت اجتماعی درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است که کنشگران را برمی انگیزاند تا برای دستیابی به اهداف جمعی، یکدیگر را یاری نمایند و در مسئولیت کار شریک شوند. 4- 2 - ارزش ها و هنجارها: ارزش ها نوعی درجه بندی، طبقه بندی و امتیاز بندی یک پدیده از خوب تا بد و یا مثبت و منفی است و هنجارها، ظرف ها و قالب هایی هستند که ارزش ها در آن ریزش نموده و از این طریق در رفتار و عمل تجلی یافته و به سان قواعد رفتاری،کنش انسانی را تنظیم می کند. میزان نهادینه بودن و نیز گستره و شمولیت ارزش ها و هنجارها، با میزان سرمایه اجتماعی جامعه رابطه مستقیم دارد. بدین معنی که هرچه تقید اعضای یک جامعه به ارزش ها و هنجارها بیشتر بوده و هر اندازه که از عمومیت و شمولیت بیشتری در میان اعضای جامعه برخوردار باشند؛ به همان میزان سرمایه اجتماعی نیز در آن جامعه بیشتر و گسترده تر است. 3. دستگاه اصلی و موظف 1- 3 - دستگاه اصلی دستگاه اصلی مسئولیتِ تهیه و تدوین پیش نویس سیاست گذاری ها و اقدامات، برنامه ریزی و تقسیم امور میان دستگاه های موظف و تصویب آن در کارگروه، انجام امور هماهنگی با دستگاه موظف و نیز پایش و نظارت بر اجرای اقدامات در دستگاه ها و در نهایت گزارش دهی به وزارت کشور که مسئول اجرای این برنامه است، را بر عهده دارد. 2- 3 - دستگاه موظف دستگاه موظف، عهده دار انجام امور محوله از دستگاه اصلی است. مسئولیت برنامه ریزی و تقسیم کار داخلی در حیطه وظایف دستگاه موظف است. دستگاه موظف بایستی سه ماه یک بار گزارش اقدامات انجام شده را به دستگاه اصلی ابلاغ نماید. 4. دستگاه مجری و ناظر 1- 4 - دستگاه مجری وزارت کشور مسئول اجرای «برنامه راهبردی ارتقاء سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی» است. 2- 3 – [2 - 4] دستگاه ناظر دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی کشور به عنوان ناظر«برنامه راهبردی ارتقاء سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی» است. 5. راهبردها و اقدامات دستگاه های ذی ربط راهبردها و اقدامات مرتبط با مسئله «کاهش اعتماد عمومی در سطح میانه (نهادها و سازمان ها)» راهبردها اقدامات دستگاه اصلی دستگاه موظف ارتقای شفافیت و پاسخگویی نهادها و سازمانها اگاه سازی جامعه نسبت به وظایف و مسئولیت های نهادها و سازمان ها و حقوق شهروندی سازمان صدا و سیما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت کشور - وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری - شهرداری ها رفع موانع و اجرایی سازی «نظامنامه پیوست فرهنگی» برای کلیه طرح های مهم و کلان سازمان برنامه و بودجه - دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی - وزارت کشور - شهرداری ها تسهیل دسترسی خبرنگاران و فعالان رسانه ای به اطلاعات حوزه تخصصی مربوطه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - دبیرخانه شورای اطلاعرسانی دولت - دستگا های اجرایی برگزاری نشست های گفتگوی مستقیم مسئولین با مردم در ادارات، مساجد، سراهای محله و دانشگاه ها و سکوهای فضای مجازی و... و اطلاع رسانی عمومی وزارت کشور - وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری – شهرداری ها - ستادهماهنگی کانون های فرهنگی، هنری مساجد - سازمان صدا و سیما تقویت مشارکت و نظارت مردمی تفویض امور قابل واگذاری به استان ها و شهرستان ها و تقویت نقش شوراها و تشکل های مردم نهاد (حلقه ها و نهادهای واسط) با هدف مردمی سازی مدیریت محلی وزارت کشور دستگاه های اجرایی آموزش و ارتقاء مهارت مسئولان محلی در حوزه حکمرانی وزارت کشور - سازمان امور اداری و استخدامی - سازمان مدیریت و برنامه ریزی – شهرداری ها تقدیر از فعالان محلی و شهروندان مشارکت جو با پاداشهای غیرمادی وزارت کشور - شهرداری ها - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی استفاده از ظرفیت سازمان های مردم نهاد در ساختار سیاستگذاری، برنامه ریزی، اجرا و نظارت در دستگاه های دولتی و عمومی وزارت کشور دستگاه های اجرایی تشکیل سامانه رصد و پیگیری وعده های کارگزاران دستگاه های دولتی با استفاده از گزارشهای مردمی و اطلاع رسانی عمومی گزارش ها به صورت مستمر و بی طرفانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سازمان صدا وسیما اتخاذ رویکرد فعال رسانه ای برنامه ریزی و مدیریت تولید محتوای حرفه ای (مستند، اینفوگرافیک، کلیپ کوتاه) با روایت های واقع محور از عملکرد نهادهای داخلی و انتشار هدفمند در پلتفرم های جهانی (تلگرام، یوتیوب، توییتر) و نیز رسانه های عمومی داخلی و خارجی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - سازمان صداوسیما - حوزه هنری - سایر نهادهای فرهنگی، تبلیغی و رسانه ای و کلیه روابط عمومی نهادها تشکیل تیم های مطالعاتی حرفهای متشکل از متخصصان ارتباطات، روان شناسی اجتماعی برای پاسخ فوری به کمپین های تخریبی و جنگ شناختی دشمن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - سازمان صدا و سیما - خبرگزاری ها - شورای اطلاع رسانی دولت ارتقای سواد رسانه ای عمومی آموزش و ارتقای سواد رسانه جامعه از طرق مختلف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - سازمان صدا و سیما -وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات - سازمان تبلیغات اسلامی - سازمان بسیج مستضعفین -ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی، هنری مساجد راهبردها و برنامه های مرتبط با مسئله «کاهش اعتماد به گروه های مرجع (سیاستمداران، روحانیت)» راهبردها اقدامات دستگاه اصلی دستگاه موظف مقابله با تصویرسازی منفی رسانه های داخلی و خارجی تولید محتوای حرفه ای (مستند، اینفوگرافیک، کلیپ کوتاه) با روایت های واقع محور از عملکرد مثبت نخبگان و گروه های مرجع و انتشار هدفمند در پلتفرم های داخلی و جهانی (تلگرام، یوتیوب، توییتر) سازمان صدا و سیما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - سازمان تبلیغات اسلامی - نهادهای فرهنگی و تبلیغی - سازمان بسیج مستضعفین پرهیز از انزوا و پیوند با جامعه برگزاری جلسات مستمر روحانیون و مسئولین با مردم در محلات (مساجد، سراهای محله، فرهنگسراها) و فضای مجازی برای بحث آزاد پیرامون مسائل روز - سازمان تبلیغات اسلامی - واحد ارتباطات مردمی دولت و وزارت خانه ها - شهرداری ها - نهادهای مرتبط -ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی، هنری مساجد جدول راهبردها و برنامه های مرتبط با «کاهش عضویت مردم در نهادهای داوطلبانه» راهبردها اقدامات دستگاه اصلی دستگاه موظف آگاه سازی عمومی و تربیت شهروند مشارکت جو تدوین و اجرای «برنامه ملی آموزش مشارکت اجتماعی» در مدارس، دانشگاه ها، مساجد و فرهنگسراها وزارت کشور - وزارت آموزش و پرورش -وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت علوم تحقیقات و فناوری - ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی، هنری مساجد - سازمان بسیج مستضعفین -سازمان تبلیغات اسلامی - شهرداری ها تشویق، حمایت و تقویت زمینه های عضویت و میدان داری نوجوانان و جوانان در تشکل های دانش آموزی، دانشجویی، مسجدی، فرهنگی و اجتماعی داوطلبانه آگاه سازی عمومی از نقش و کارکردهای تشکل های اجتماعی از طریق رسانه های جمعی و معرفی پروژه های موفق آنها سازمان صدا و سیما - وزارت کشور - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - شهرداری ها انگیزه سازی و ایجاد سازوکارهای تشویقی تقویت «نظام انگیزشی حمایتی» از جمله اتصال فعالیت داوطلبانه رسمی به مزایای اجتماعی وزارت کشور - سازمان امور اداری و استخدامی - وزارت ورزش و جوانان - سازمان محیط زیست - نهادهای صادر کننده مجوز توانمندسازی تشکل ها تدوین «نشان کیفیت تشکل های اجتماعی» بر اساس رتبه بندی حرفه ای وزارت کشور - نهادهای مرتبط گسترش کمی و کیفی آموزش اعضای تشکل های مردم نهاد جهاد دانشگاهی - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه آزاد اسلامی - وزارت کشور شبکه سازی از سازمان های مردمی و تشویق آنها به فعالیت اجتماعی مستمر، موثر و نظارت محور وزارت کشور تقویت جایگاه و اصلاح ساختار تشکل ها پیگیری تصویب لایحه قانون تشکل های اجتماعی وزارت کشور معاونت حقوقی ریاست جمهوری رفع موانع ساختاری فرآیند صدور مجوزها و حمایت ها از تشکل های اجتماعی وزارت کشور - وزارت ورزش و جوانان - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - نهادهای مرتبط تمهید و تشویق ایجاد تشکل های تخصصی در راستای مشارکت در فرآیندهای تصمیم ساز پروژه های فرهنگی اجتماعی محله محور وزارت کشور راهبردها و اقدامات مرتبط با مساله «کمبود امکان و فضای گفت وگوی عمومی میان مردم و نهادها» راهبردها اقدامات دستگاه اصلی دستگاه موظف نهادینه سازی گفتگوی مؤثر دولت با مردم تدوین و اجرای «طرح گفتگوی ملی» مسئولین در پنج سطح: کشوری، استانی، شهر، روستا و محلات با مردم، صاحبنظران، تشکل های سیاسی و اجتماعی و... وزارت کشور سازمان امور اداری و استخدامی ایجاد خانه گفت وگوی دانشجویی و تقویت کرسی های آزاداندیشی در فضای دانشگاهی جهاد دانشگاهی - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی - دانشگاه آزاداسلامی - نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها تقدیر از نقدها و پیشنهادهای برتر درباره نهادهای حاکمیتی مبتنی بر نظرسنجی مستقیم از صاحبنظران، فعالان، رسانه ها، مراکز علمی و تشکل های اجتماعی، دبیرخانه شورای اطلاع رسانی دولت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تقویت فرهنگ گفتگو در سطح جامعه آموزش دانش و مهارت گفتگوی عمومی به دانش آموزان در تمام سطوح وزارت آموزش و پرورش دستگاه های علمی و فرهنگی توانمندسازی و ارتقاء مهارتهای مبلغان دینی و طلاب به تبلیغات گفتگو محور مدیریت حوزه های علمیه سازمان تبلیغات اسلامی برگزاری نشست های مداوم گفتگوی اجتماعی، قومی، مذهبی و تخصصی برای زدودن سوء تفاهم ها و همگرایی وزارت کشور - سازمان صدا و سیما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت ورزش و جوانان - نهادهای آموزشی و تبلیغی راهبردها و اقدامات مرتبط با مسئله « پاسداشت و تقویت اصالت و هویت ایرانی اسلامی» راهبردها اقدامات دستگاه اصلی دستگاه موظف تثبیت گفتمان هویت ملی و اسلامی بسیج تشکل های مردمی و سازمان های مردم نهاد برای تقویت روحیه همدلی، امید و مشارکت وزارت کشور دستگاه های علمی و فرهنگی طراحی بسته جامع فرهنگی - رسانه ای برای تقویت و بازنمایی نمادهای وحدت و وفاق ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - سازمان صدا و سیما - سازمان تبلیغات اسلامی - حوزه هنری تقویت و استمرار فضای امید و اعتماد ملی با تکیه بر روایت دستاوردها، تکریم اسطوره های ایثار، شهدای مقاومت و مدافعان میهن و میدان بنیاد شهید و امور ایثارگران - سازمان صدا و سیما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - سازمان تبلیغات اسلامی - حوزه هنری پیشگیری از قطبی سازی اجتماعی وتخریب روحیه مقاومت، اعتماد ملی و مقابله با جنگ روانی و تبلیغاتی دشمنان وزارت کشور - سازمان صدا و سیما - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت ورزش و جوانان - نهادهای آموزشی و تبلیغی این برنامه در جلسات 830 مورخ 1403/11/16 و 838 مورخ 1403/04/17 و 839 مورخ 1404/04/31 شورای فرهنگ عمومی مطرح و مورد بررسی قرار گرفت و در جلسه 839 مورخ 1404/04/31 به تصویب رسید و پس از ابلاغ توسط وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رییس شورای فرهنگ عمومی کشور لازم الاجراست. دبیرخانه شورای فرهنگ عمومی کشور