مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص سند میانکار طرح جامع شهر ارومیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران — 1401/08/30

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص سند میانکار طرح جامع شهر ارومیه مصوب 1401,08,30 با اصلاحات و الحاقات بعدی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 30 /8 /1401 موضوع سند میانکار طرح جامع شهر ارومیه در خصوص "برآورد ظرفیت جمعیتی شهر در افق طرح (سال ۱۴۱۵) و همچنین تعیین جهات و حدود کلی محدوده طرح جامع" را پیرو مصوبه مورخ 28 /5 /1401 شورای برنامه‌ ریزی و توسعه استان آذربایجان غربی و با توجه به صورتجلسه مورخ 15 /8 /1401 کمیته فنی شماره یک مورد بررسی قرار داد و به شرح زیر اتخاذ تصمیم نمود: الف . برآورد جمعیت افق: با توجه به مطالعات جمعیتی مشاور که بر اساس روندهای محتمل رشد طبیعی و مهاجرت شکل گرفته است و نیز احکام طرح‌ های فرادست در مقیاس ملی و منطقه‌ ای نظیر طرح جامع ناحیه ارومیه و طرح کالبدی منطقه آذربایجان و مخصوصاً سند اخیرالتصویب (1399 ـ 1400) آمایش استان، جمعیت ارومیه در افق 1415 با لحاظ تاثیرات ناشی از الحاق کلیه روستاها و سکونت گاه‌ های غیررسمی الحاق شده قبلی و نیز ظرفیت‌ های مصوب در سند برنامه‌ ریزی طرح جامع شهر جدید گلمان، معادل 400 /046 /1 نفر مورد تائید قرار گرفت . ب ‌. تعیین حدود گسترش کالبدی: با عنایت به وجود شهر گلمان در مجاورت شمال شرقی شهر ارومیه (با مساحت بیش از ۲ هزار هکتار) و همچنین ظرفیت‌ های درونی ایجاد شده ناشی از الحاقات متعدد در دهه گذشته، از نظر شورای عالی بخش اساسی نیاز برنامه‌ ریزی شده شهر ارومیه برای توسعه افقی تا افق ۱۴۱۵ از طریق اراضی شهر جدید و همچنین حدود یک هزار هکتار اراضی بارگذاری نشده داخل محدوده تأمین خواهد شد. لذا همسو با مصوبه شورای برنامه‌ ریزی و توسعه استان با الحاق محدودِ اراضی و سکونت‌ گاه‌ های پیرامون شهر عمدتاً به ضرورت اعمال مدیریت یکپارچه در حوزه شهری ارومیه و رفع چالش ‌های مبتلا به مدیریت شهری و استانی در محورهای زیر موافقت می ‌گردد: ۱ ـ الحاق متصل چهار روستای بادکی، بزوج، جانویسلو و ریحان ‌آباد و الحاق منفصل روستای بالو در حد طرح هادی مصوب با توجه به تحولات جمعیتی آنها صرفا پس از تائید اولیه فرماندار ارومیه (در اجرای ماده ۶ قانون تقسیمات کشوری) و تکمیل فرآیند قانونی در هیأت وزیران . ۲ ـ اراضی منابع طبیعی و پارک جنگلی موجود در جنوب شهر در حد مصوبه شورای برنامه‌ ریزی و توسعه استان در جهت بهبود و ارتقای وضعیت سرانه‌ های عمومی در سمت جنوب شهر . ۳ ـ اراضی میدان تیر ارتش در سمت غرب شهر با توجه به موقعیت مناسب آن در تداخل با بافت کالبدی موجود شهر . تبصره- کاربری این اراضی تا تعیین تکلیف در قالب قانون انتقال پادگان‌ ها نظامی خواهد بود. ۴ ـ الحاق در سایر بخش‌ ها در حد مصوبه صدرالاشاره شورای برنامه‌ ریزی و توسعه استان با حذف حداکثری و حتی ‌الامکان اراضی زراعی و باغی با توجه به جهات مناسب توسعه شهر با کنترل و تائید نهائی اداره کل راه و شهرسازی و جهاد کشاورزی استان تبصره 1 : بستر و حرایم رودخانه شهرچای در هر صورت مشمول الحاق به محدوده شهر نخواهد بود. تبصره ۲: کاربری اراضی الحاقی به شرح این بند، مختلط خدماتی و مسکونی است و پس از تصویب نهائی طرح جامع با تعیین تکلیف حقوق عمومی و دولتی و اعمال ماده ۱۰۱ قانون شهرداری ‌ها و تبصره ۴ ذیل ماده واحده قانون تعیین وضعیت در کمیسیون ماده ۵ تدقیق خواهد شد. ۵ ـ کمربندی در حال احداث شمال باغ رضوان به جهت تسهیل و تسریع فرآیند اجرائی آن صرفاً در حد پوسته معبر بدون هرگونه نوار حاشیه به شهر الحاق شود . الحاق اراضی در سایر مواضع با توجه به وقوع بر روی اراضی زراعی یا باغی مورد تائید قرار نگرفت . ج : حریم شهر: حریم مصوب شورای برنامه‌ ریزی و توسعه استان مشروط به عدم تداخل با محدوده شهرک‌ ها و نواحی صنعتی مصوب در بخش ‌های افزوده شده به حریم قبلی (بر اساس استعلام از شرکت شهرک‌ های صنعتی) مورد تائید قرار گرفت . د : سایر ملاحظات مهم با عنایت به اینکه سند فعلی به عنوان سند میانکار مبنای تهیه طرح جامع خواهد بود، ضمن تأکید بر تکمیل هر چه سریع‌ تر طرح نهائی در چهارچوب سیاست‌ ها و دستورالعمل‌ های مصوب شورای عالی از جمله ضوابط و ملاحظات پدافند غیرعامل در طرح‌ های توسعه و عمران، توجه به رویکرد توسعه مبتنی بر TOD دستورالعمل پهنه ‌بندی حریم شهر و ... بر موارد زیر تأکید می‌ شود: ۱ ـ عرصه‌ های پیرامونی شهر ارومیه تماماً اراضی زراعی مرغوب است که در چرخه تولید اقتصادی محصولات کشاورزی قرار دارد. به همین جهت رویکرد شورای عالی در طی سه دهه گذشته بارگذاری بر روی اراضی گلمان بوده تا فشار توسعه را از روی اراضی بلافصل پیرامونی شهر به اراضی گلمان منتقل کند. لذا هرگونه تساهل در موضوع توسعه متصل شهر، عملاً سرمایه‌ گذاری کلان دولت در شهر جدید را تلف نموده و فرایند جمعیت ‌پذیری شهر جدید را با شکست کامل مواجه می ‌سازد . ۲ ـ متاسفانه شدت جریان ساخت و ساز غیرمجاز در پیرامون شهر در غیاب نظارت فعال و موثر متولیان امر باعث شده که مدیریت شهری و استان به جای برنامه‌ ریزی و هدایت جریان‌ های جمعیتی عملاً عقب ‌تر از روند‌های ساخت و ساز خلاف، صرفاً به مستندسازی روندهای مذکور بپردازند. موارد متعدد درخواست‌ های الحاق در دهه گذشته به خوبی مؤید این موضوع است. لذا اقدام مؤثر دستگاه‌ های اجرائی و نظارتی استان در توقف این روند که متأسفانه حتی تا پس کرانه شهر در حریم نیز تسری یافته است (از جمله ساخت و ساز‌های متعدد در طرفین محور روستای امام‌ زاده) کاملاً ضروری و اجتناب ‌ناپذیر است. ۳ ـ افزایش روند مهاجرت به شهر ارومیه و افزایش جمعیت آن چنانچه مبدأ خارج از استان نداشته باشد، نه تنها مزیت نبوده بلکه با کاهش جمعیت شهرها و روستاهای کوچک ‌تر و بعضاً مرزی عملاً چالش امنیتی در منطقه حساس شمال غرب کشور محسوب می‌ شود . 4 ـ با توجه به چالش بسیار مهم خشک شدن دریاچه ارومیه و تهدیدات زیست محیطی ناشی از آن، لازم است در تکمیل طرح جامع تدابیر متناسب در مقیاس مختلف (از سطح پهنه ‌بندی حریم تا طراحی شهری) به عنوان یکی از مسایل اصلی شهر اتخاذ شود. مراتب جهت استحضار و دستور انعکاس و اقدام اعلام می ‌شود. معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ـ فرزانه صادق‌ مالواجرد