آیین نامه مدیریت، حفاظت و بهره برداری از غارهای کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی

مرجع رسمی

بسمه تعالی «با صلوات بر محمد و آل محمد» ‏سازمان حفاظت محیط زیست - سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هیأت وزیران در جلسه مورخ 1388/10/20 بنا به پیشنهاد ‏شماره52400 - ‏1 مورخ 1386/9/3 ‏سازمان حفاظت محیط زیست و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه مدیریت، حفاظت و بهره برداری از غارهای کشور را به شرح زیر موافقت نمود: آیین نامه مدیریت ، حفاظت و بهره برداری از غارهای کشور با اصلاحات و الحاقات بعدی فصل اول - تعاریف ماده 1 ‏- در این آیین نامه، واژه ها و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: الف - سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست ‏ب - کار گروه: کارگروه غارشناسی ایران موضوع ماده (3‏) ‏پ - غار: حفره ای واقع در سیمای طبیعی زمین که در اثر عوامل طبیعی یا به طور مصنوعی و دست کند ایجاد شده باشد . ‏ت - مناطق کارستی: مناطقی با سنگ های آهکی که در اثر وجود درز و شکاف، شدیداً تحت تأثیر انحلال آب باران و هوازدگی قرار گرفته و جهت تشکیل غار مستعد می باشند. ‏ث - میراث طبیعی جهانی: موضوع ماده ( ا) تصویبنامه شماره 26975/ 32915 هـ مورخ 1384/5/4 ‏ج - مناطق چهار گانه: مناطق موضوع بند (الف) ماده (3‏) حفاظت و بهسازی محیط زیست ‏چ - ظرفیت برد گردشگری: میزان بازدید کنندگان از یک ناحیه که ضمن حداکثر رضایتمندی آنها ، حداقل خسارت به منابع طبیعی وارد گردد. فصل دوم - ارکان و وظایف کارگروه ماده 2 ‏- ترکیب اعضای کارگروه به شرح زیر است: ‏الف - سازمان حفاظت محیط زیست (رئیس کارگروه) ب - سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ‏پ - وزارت صنایع و معادن (سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور) ت - وزارت جهاد ‏کشاورزی (سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور) ث - وزارت نیرو ‏ج - وزارت کشور ‏چ - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ‏ح - وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح (سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح) خ - سازمان تربیت بدنی ‏د - نماینده معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور (سازمان نقشه برداری کشور) ذ - یک نماینده از تشکل های غیر دولتی ذی ربط به انتخاب رئیس کارگروه. تبصره 1‏- نماینده تشکل های غیر دولتی ذی ربط به مدت دو سال انتخاب خواهد شد و تجدید انتخاب وی بلامانع می باشد. تبصره 2 ‏- رئیس کارگروه در سطح معاون سازمان و نمایندگان دستگاه ‏های عضو حداقل در سطح مدیر کل خواهند بود. ماده 3 ‏- رئیس کارگروه، بالاترین مقام مدیریتی کار گروه بوده که مسؤولیت برنامه ریزی، تدوین بودجه، نظارت، ساماندهی و هماهنگی امور کارگروه را عهده دار است. ماده 4- دبیر کارگروه از کارکنان سازمان است که توسط رئیس کار گروه تعیین شده و مسؤولیت اداره ‏امور دبیرخانه ، برگزاری جلسات و هماهنگی با اعضا و پیگیری مصوبات کارگروه را بر عهده دارد. ماده 5- محل دبیرخانه کارگروه ‏در سازمان خواهد بود. ماده 6- شناسایی، مطالعه و تهیه طرح جامع حفاظت و بهره برداری از غارها، برنامه ریزی و تنظیم دستورالعمل، امور فرهنگی، آموزشی و همکاری های بین المللی در خصوص نحوه حفاظت و ‏بهره برداری از غارهای کشور و هماهنگی بین دستگاه های ذی ربط با رعایت قوانین و مقررات مربوط، بر عهده کارگروه می باشد. ماده 7‏- کارگروه درراستای اجرای بهینه وظایف خود، حسب مورد دارای کارگروه های فرعی در استان ها می باشد. نحوه تشکیل و اداره کارگروه های فرعی و حدود اختیارات آنها، بر طبق دستورالعملی خواهد بود که به تصویب کارگروه می رسد . ماده 8 ‏- سطح همکاری و نحوه تعامل هر یک از دستگاه های عضو با کار گروه در چارچوب ‏اهداف و وظایف آنها به شرح زیر تعیین می گردد: الف – سازمان حفاظت محیط زیست 1- انجام وظایف مربوط به دبیرخانه کارگروه 2 ‏- تهیه و اجرای طرح های مطالعاتی جهت اکتشاف و معرفی غارهای طبیعی کشور 3- کشف و شناسایی غارهای مشمول میراث طبیعی جهانی و حفاظت از آنها 4‏- بررسی وضعیت اکو سیستم موجود در غارها و شناسایی پوشش گیاهی و تنوع جانوری مربوط 5‏- مطالعه و امکان سنجی غارهای واجد ارزش های زیست محیطی خاص به منظور حفاظت و بهره برداری پایدار ‏ب - سازمان میراث فر هنگی ، صنایع دستی و گرد شگری 1- مطالعه و ارایه طرح های گردشگری درچارچوپ ضوابط و مقررات ذی ربط و صدور پروانه گردشگری جهت بازدید از غارهای خارج از مناطق چهار گانه 2 ‏- شناسایی و کشف آثار ارزشمند باستانی. فرهنگی و تاریخی موجود درغارها و حفاظت از آنها با رعایت مواد (9‏) و (10‏) ‏پ - سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور 1- همکاری در انجام بررسی های زمین شناسی شامل مطالعات سنگ شناسی، فسیل شناسی، آب شناسی و زمین ساختی در غارها 2 - همکاری در راستای بررسی و معرفی مناطق کارستی کشور جهت شناسایی و اکتشاف غار های جدید ‏ت - سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور 1 ‏- همکاری در شناسایی و معرفی غارهای طبیعی واقع در عرصه های تحت مدیریت سازمان مذکور 2 ‏- همکاری درتهیه و اجرای طرح های منابع طبیعی و آبخیزداری در محدوده های واجد غارهای مرطوب و آبی در چارچوپ ضوابط کارگروه 3 ‏- همکاری در جهت اعمال قوانین و مقررات مربوط به حفاظت از جنگل ها و مراتع کشور در حریم غارها ‏ث – وزارت نیرو 1- همکاری در جهت حفاظت و بهره برد‏اری مجاز از منابع آبی موجود در غارها 2 ‏- همکاری در تنظیم و اجرای ضوابط مربوط به بهره ‏برداری از آب های زیر زمینی در حریم غارها ‏ج - سازمان تربیت بدنی 1- ارائه خدمات مربوط به غارنوردی و غار پیمایی درجهت شناسایی و اکتشاف غارها 2 ‏- برگزاری و هدایت دوره های غارنوردی و غار پیمایی در چارچوب ضوابط کارگروه 3‏- ارائه خدمات امداد و نجات در غارهای کشور و برگزاری دورهای آموزشی مرتبط ‏چ - سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح 1- همکاری جهت نقشه برداری و مساحی داخل غارها 2- ‏همکاری در تهیه اطلس و نقشه غارهای کشور ‏ح - وزارت کشور 1- ‏حمایت و پشتیبانی لازم جهت افزایش قدرت اجرایی و نظارتی کارگروه ‏در راستای حفاظت و بهره برداری از غارهای کشور 2 - همکاری در تأمین منابع مالی مورد نیاز جهت شناسایی، حفاظت و بهره برداری پایدار از غارهای کشور بنا به پیشنهاد کارگروه های استانی توسط استانداری ها از محل اعتبارات تملک دارایی استانی ‏خ - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ‏همکاری در انجام پژوهش ها وتحقیقات علمی پیرامون مباحث مختلف غار شناسی، برگزاری نشست های علمی و کارشناسی و حمایت از مقالات و پایان نامه های مرتبط با علوم غار شناسی ‏د - معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور (ساز مان نقشه برداری ‏کشور) ‏همکاری در تهیه اطلس و نقشه غارهای کشور ذ - تشکل غیر دولتی ذی ربط ‏همکاری در زمینه شناسایی، پژوهش، حفاظت و بهره برداری پایدار از غارها فصل سوم - حفاظت از غارها ماده 9 ‏- مسؤولیت حفاظت از غارهای موجود در مناطق چهار گانه و میراث طبیعی جهانی، بر عهده سازمان بوده و تابع قوانین و ضوابط حاکم بر مناطق یادشده می باشد. ماده 10 ‏- مسؤولیت حفاظت و نگهداری از غارهای خارج از موضوع ماده (9‏) در چارچوپ ضوابط کارگروه بر عهده سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می باشد که با اولویت استفاده از بخش غیر دولتی صورت خواهد گرفت. ماده 11- کارگروه موظف است فهرست غارهای واجد ارزش حفاظتی را با رعایت قوانین و مقررات مربوط تهیه و ابلاغ نماید. ماده 12 ‏- کارگروه مکلف است ضوابط مربوط به حریم حفاظتی غارها را با در نظرگرفتن تنوع و درجه بندی حفاظتی غارها تهیه و به تصویب مراجع ذی ربط برساند. ماده 13 ‏- انجام فعالیت های زیر در محدوده و حریم غارهای موضوع ماده (11) ممنوع می باشد: ‏الف - ورود اشخاص و اشیاء به داخل غارها بدون هماهنگی با کار گروه های استانی ‏ب - آسیب رساندن، کندن و خارج نمودن ساختا رهای زمین ساختی داخل غار و هرگونه تغییر در سیمای طبیعی غارها و حریم آنها، به استثنای موارد مربوط به پژوهش های علمی و غار نوردی که به تأیید کارگروه خواهد رسید. ‏پ - تغییر شرایط روشنایی داخل غارها بدون انجام بررسی و تأیید کارگروه، به جهت جلو گیری از بروز آثار سوء بر روی عواملی حیاتی و غیر حیاتی درون غار. ‏ت - هرگونه عملیاتی که منجر به تغییر فون و فلور داخل غارها گردد و یا شرایط زیست ‏موجودات زنده ‏درون غار را بر هم زند. ث - استفاده از سوخت های فسیلی و افروختن آتش به هر منظور در داخل غارها، به استثنای مواردی که به تأیید کارگروه ‏های استانی خواهد رسید. ‏ج - تخلیه مستقیم و غیر مستقیم هر نوع فاضلاب انسانی و صنعتی و نیز دفن هر گونه پسماند در غارها و حریم آنها. ‏چ - هر گونه تخلیه مستقیم آب موجود در غارها، به استثنای مواردی که ضرورت آنها به تصویب کارگروه ‏می رسد. تبصره ضوابط و دستورالعمل های مربوط به موارد فوق، توسط کار گروه تصویب و ابلاغ خواهدشد فصل چهارم - بهره برداری از غارهای موضوع ماده (11) ماده 14 ‏- بهره برداری از غارهای موضوع ماده (11‏)، جز در موارد زیر ممنوع می باشد: الف - انجام فعالیت های طبیعت گردی با رعایت موازین زیر: 1 - ارائه طرح امکان سنجی و ارزیابی زیست محیطی از سوی متقاضیان بخش دولتی و ‏غیردولتی به جهت بررسی در سازمان 2 ‏- اخذ مجوز بهره برداری از دستگاه های موضوع مواد (9) و(10) 3- بررسی و اتخاذ تدابیر ایمنی مصوب کارگروه از سوی بهره بردار 4- رعایت دقیق مسیر های بازدید داخل غار که قبلاً توسط کارگروه ‏بررسی و تعیین شده باشد 5- رعایت ظرفیت برد گردشگری در بازدید از غارها 6- رعایت سایر موارد حفاظتی موضوع فصل سوم ب - انجام فعالیت های زراعی، باغداری و دامداری مجاز در مستثنیات حریم غارهای موضوع ماده (10) ‏پ - سکونت اشخاص در سکونت گاه های مجاز واقع در حریم غارها تبصره 1 ‏- دستگاه های موضوع مواد (9‏) و (10‏) مجاز هستند براساس آیین نامه ای که توسط کارگروه تنظیم می گردد، نسبت به خرید حقوق دامداری های مجاز، کشاورزان، باغداران و سکونت گاه های واقع در حریم غارها اقدام نمایند. تبصره 2 ‏- غارهای جدیدی که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی کشف می گردند، توسط دبیرخانه کارگروه با حفظ نام کاشف ثبت خواهند شد. تبصره 3 ‏- در بهره برداری مجاز از غارها، کاشفان مربوط در اولویت می باشند. ماده 15 ‏- سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مکلف است صددرصد درآمد حاصل از فعالیت های گردشگری درغارهای تحت حفاظت خود را به حساب درآمد عمومی کشور واریز نماید. فصل پنجم- امور حقوقی و مالی ماده 16- د ستگاه های موضوع مواد (9‏) و (10) موظفند در چارچوپ قوانین و مقررات موجود با متخلفان از مقررات این آیین نامه برخورد نمایند و اقدامات حقوقی و قضایی لازم را به عمل آورند. ماده 17 ‏- معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور موظف است اعتبارات مورد ‏نیاز جهت اجرای این آیین نامه را همه ساله در ردیف ویژه کارگروه غار شناسی ایران در بودجه سنواتی سازمان بیش بینی نماید. ‏ معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا رحیمی × وضعیت های تنقیحی