مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص امکان سنجی احداث و توسعه سکونتگاه های جدید ساحلی در استان های جنوبی با اصلاحات و الحاقات بعدی

شورای عالی شهرسازی و معماری ایران — 1402/09/20

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص امکان ‌سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌ های جدید ساحلی در استان‌ های جنوبی مصوب 1402,09,20 با اصلاحات و الحاقات بعدی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درجلسه مورخ 1402/9/20 پیرو مباحث مطروحه در جلسه مورخ 1402/9/13 خود، مصوبات شوراهای برنامه ‌ریزی و توسعه مورخ 1402/6/10 استان سیستان و بلوچستان، مورخ 1402/7/8 استان هرمزگان، مورخ 1402/7/19 استان خوزستان و مورخ 1402/7/29 استان بوشهر در خصوص «امکان ‌سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌ های جدید ساحلی در استان‌ های جنوبی» را مورد بررسی قرار داده و به شرح زیر اتخاذ تصمیم نمود: ۱ـ در اجرای ابلاغیه مقام معظم رهبری پیرامون «سیاست ‌های کلی توسعه دریا محور» و مفاد ماده (۱) و ماده (۴) ابلاغیه مذکور مبنی بر «سیاست ‌گذاری یکپارچه و تقسیم کار ملی برای بهره ‌گیری حداکثری از ظرفیت ‌های دریا»، «تعیین سهم و جغرافیای جمعیت، تجارت، صنعت، کشاورزی و گردشگری در سواحل جنوب کشور» و در راستای دستور رئیس محترم جمهور و مصوبات مورخ 1402/1/24 و 1402/8/13 شورای عالی مسکن، و همچنین در چهارچوب احکام اسناد فرادست منطقه ‌ای از جمله طرح آمایش سرزمین، طرح آمایش استان، طرح راهبردی توسعه سواحل مکران و طرح مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی (ICZM) ، مصوبات صدرالاشاره شوراهای برنامه ‌ریزی و توسعه استان‌ ها در خصوص «امکان ‌سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌ های جدید ساحلی در استان‌ های جنوبی»، با محوریت و رویکرد اقتصاد و توسعه دریامحور در جهت استفاده از ظرفیت‌ های مولدسازی را در راستای توازن‌ بخشی به توسعه فضایی در حاشیه ساحلی جنوب کشور با اصلاحات و ملاحظات مقرر به شرح زیر مورد تائید قرار گرفت. 2ـ به جهت حصول اطمینان از یکپارچگی اقدامات و هماهنگی دستگاه ‌ها و در راستای رعایت اصل سلسله ‌مراتب در نظام تصمیم ‌گیری، مقرر گردید فرآیند تهیه طرح شامل گام ‌های سه‌ گانه زیر باشد: الف) تعیین کلان ‌پهنه‌ های فاقد محدودیت توسعه (بر اساس پیشنهاد‌های مصوب شورای برنامه‌ ریزی و توسعه استان ‌ها) و ابلاغ آن توسط دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری. متعاقب این گام مراتب توسط دبیر شورای عالی به دستگاه‌ های ذیربط در جهت اخذ برنامه‌ های اقتصادی و توسعه‌ های آتی دستگاه‌ های متولی شامل کشاورزی، گردشگری و صنعت نیز ابلاغ خواهد شد. ب) تهیه «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونت ‌گاه ‌های جدید در چهار استان ساحلی جنوب» با لحاظ واحدهای تولیدی و کشاورزی، صنعتی و گردشگری، در پهنه ‌های تدقیق شده با راهبری شرکت عمران شهرهای جدید و تصویب شورای عالی پ) تهیه طرح جامع شهر جدید/شهرک جدید/ توسعه سکونتگاه‌ های موجود منبعث از دستاوردها و یافته ‌های طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی توسط شرکت عمران شهرهای جدید و با تصویب شورای برنامه ‌ریزی و توسعه استان‌ مربوطه و تصویب نهایی توسط شورای عالی 2ـ1ـ گام اول:کمیته فنی 1 موظف است در چهارچوب زیر پهنه ‌های مصوب مراجع استانی در این خصوص را مورد بررسی قرار داده و نتیجه (کلان ‌پهنه ‌های فاقد محدودیت توسعه)، توسط دبیر شورا، جهت طی مراحل بعدی به مراجع استانی و شرکت عمران شهرهای جدید ابلاغ نماید: ۱ـ حذف عرصه کلیه مناطق چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست ایران و دیگر عناصر واجد ارزش همچون خوریات و تالاب ‌ها از محدوده پهنه‌ های دارای قابلیت استقرار ۲ـ رعایت الزامات و ملاحظات در خصوص استقرار در مجاورت آب‌ شیرین‌ کن ‌های موجود و آتی 3ـ نظر به ضرورت بهره‌ گیری از قابلیت اقتصاد دریا محور بر دسترسی سکونت‌ گاهها به دریا با رعایت حریم و پهنه خطر ICZM ملی تاکید می ‌گردد. در هر صورت پهنه ICZM در طول نوار ساحلی جنوب قابلیت استقرار سکونت و فعالیت را نخواهد داشت. ۴ـ مکانیابی سکونت ‌گاه ‌ها صرفاً در اراضی ملی و دولتی و با احتراز حداکثری از تداخل با عرصه مستثنیات صورت بپذیرد. ۵ ـ رعایت کلیه برنامه‌ های فعلی و آتی نیروهای مسلح و وزارت دفاع از منظر ملاحظات دفاعی ـ امنیتی و حفظ فاصله مناسب از مراکز استقراری نظامی موجود صورت پذیرد. ۶ ـ کلیه عرصه ‌های با شیب متوسط بیشتر از ۱۵ درصد از شمول مکانیابی سکونتگاه ‌ها حذف گردند. ۷ـ در راستای استفاده حداکثری از ظرفیت شبکه راه ‌ها و تاسیسات زیربنایی موجود (انرژی، حمل و نقل، داده) پهنه‌ های در مجاورت این دسته از تاسیسات در اولویت توسعه قرار داده شوند. 2ـ2ـ گام دوم: «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونتگاه ‌های جدید ساحلی» به‌ عنوان پیوند‌دهنده برنامه دستگاه ‌های ذی ‌مدخل در توسعه سواحل جنوبی و با تکیه بر ارکان زیر تهیه و به تصویب شورای عالی خواهد رسید: 1ـ سکونت‌ گاه جدید در این مطالعات، واژه‌ ای فراگیر مشتمل بر انواع مراکز اسکان جمعیت (منجمله شهر جدید و شهرک) می ‌باشد که تعیین آن بر عهده مطالعات «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی سکونتگاه‌ های جدید ساحلی» با محوریت اقتصاد و توسعه دریامحور خواهد بود.تبعاً اطلاق واژه سکونت ‌گاه جدید به معنای خروج سکونت ‌گاه‌ های موجود از فرآیندهای قانونی توسعه سکونت ‌گاه نبوده و توسعه سکونت ‌گاه‌ های موجود (شهر یا روستا) درچهارچوب برنامه و طرح‌ های آتی مورد تأکید و اولویت بوده و درصورت تصویب شورای عالی، سکونت ‌گاه ‌های روستایی و شهری موجود می ‌بایستی در برنامه‌ های آتی توسعه با لحاظ شرایط بومی و محلی و حفظ منافع جامعه محلی در سکونت ‌گاه جدید ادغام گردند. ۲ـ تعیین ساختار و نحوه هم پیوندی سکونت‌ گاه ‌های جدید در مقیاس محلی، ملی و بین‌ المللی و جایگاه آن‌ ها در نظام تقسیم‌ کار ملی و بین ‌المللی و نحوه تعامل آن ‌ها با نظام شبکه شهری کشور، ۳ـ تعیین اندازه و طبقه جمعیتی هر سکونت‌ گاه و ارائه ماهیت از منظر شهر جدید، شهرک یا مجموعه ‌ای از سکونت‌ گاه‌ های هم پیوند ناحیه ‌ای (منطقه شهری همکار) ۴ـ هماهنگی استقرار سکونت ‌گاه ‌ها با برنامه‌ های توسعه صنعت ـ کشاورزی و گردشگری مناطق آزاد و دستگاه‌ های اجرایی (به ویژه پتروپارک ‌ها و شهرهای مولد) با هدف هم‌ افزایی حداکثری، ۵ ـ تعیین نقش و کارکرد هر کدام از سکونت ‌گاه ‌ها در پیوند با برنامه‌ های توسعه ملی و منطقه ‌ای دستگاه‌ های مختلف،‌ با رویکرد ایجاد سکونت ‌گاه ‌های مستقل و خود بسنده به لحاظ اقتصادی و مبتنی بر توان‌ های درونی، زنجیره ‌های بالادستی و پایین ‌دستی تولید و قابلیت‌ های بستر قرارگیری محلی، ۶ ـ تبیین ابعاد حقوقی و مدیریتی سکونت ‌گاه‌ های جدید در ارتباط با استان مربوطه و سایر استان ‌های کشور و مدل‌ های کلی مدیریت و بهره ‌برداری سکونت‌ گاه‌ ها، ۷ـ بررسی و پیشنهاد شیوه ‌های تأمین و مدیریت مالی سکونت‌ گاه‌ های جدید ساحلی و مکانیزم ‌های سرمایه ‌گذاری، 8 ـ تدقیق محدوده ‌های قانونی هر سکونت ‌گاه بر اساس ملاحظات دستگاه‌ های مختلف و سطح و محدوده مورد نیاز هر سکونت ‌گاه بر مبنای نقش و کارکرد، اندازه و مقیاس اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی، ۹ـ اولویت ‌بندی اجرایی و عملیاتی سکونت ‌گاه‌ های جدید ساحلی در چهارچوب برنامه زمان ‌بندی مشخص، ۱۰ـ تدوین چهارچوب و ضوابط کلی توسعه در قالب پهنه ‌بندی کاربری زمین، نظام دسترسی ‌های داخلی و بیرونی و الگوی ضوابط و مقررات ساختمانی مطابق مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران. ۱۱ـ بهره‌ مندی جامعه محلی از عواید ناشی از توسعه ملی در قالب «پیوست اقتصادی طرح»، ۱۲ـ تاکید بر عدم ایجاد بار مالی غیرضروری با استفاده از زیرساخت‌ های موجود استان، ۱۳ـ استفاده از ظرفیت جاذبه ‌های طبیعی، میراث تاریخی و نیز میراث ناملموس این منطقه در ایجاد اشتغال، جذب جمعیت دائم و گردشگر و هویت بخشی به سکونت ‌گاههای جدید ساحلی، ۱۴ـ استفاده از روش ‌های مشارکتی در تهیه طرح، در سطح ملی (کمیته ‌های تخصصی) در سطح استانی (با بهره‌ گیری از روش‌ های اخذ استعلام، نظرسنجی، جلسات فنی مشترک) و در سطح محلی (مشارکت سازمان‌ های مردم نهاد، نظرخواهی ‌های جمعی و اطلاع‌ رسانی عمومی در مراحل مختلف) مدنظر قرار گرفته، در همین راستا بر حضور مدیران استانی و معتمدین محلی و مردم در تمامی مراحل برنامه ‌ریزی تاکید می ‌گردد. 15ـ «پیوست اجتماعی و فرهنگی طرح» مشتمل بر نحوه تعامل جامعه هدف طرح با بستر اجتماعی، فرهنگی و هویتی موجود، ارتقاء سرمایه اجتماعی و حس تعلق به مکان با رویکرد اسکان ‌بلندمدت و مستمر و ایجاد جاذبه جهت جذب جمعیت از استان‌ های معین مبدأ تهیه و پس از تصویب در شورای برنامه ‌ریزی و توسعه استان جهت تصویب نهایی به «شورای اجتماعی کشور» ارائه گردد. طرح مذکور با هدف حداکثر‌سازی هماهنگی بین ‌بخشی و اخذ و اعمال کلیه ملاحظات دستگاه‌ های مرتبط در مقیاس ملی، با راهبری شرکت عمران شهرهای جدید تهیه و پس از تدقیق و تائید در کمیته ‌های پنج ‌گانه شامل دستگاه‌ های مرتبط اجرایی، جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ارائه خواهد شد. ترکیب اعضای کمیته‌ های مذکور به ترتیب زیر خواهد بود: ردیف عنوان کمیته تخصصی دستگاه های عضو (وزارت خانه/سازمان) 1 کمیته حمل و نقل، انرژی و صنعت نفت – صنعت – نیرو - حفاظت محیط زیست - پدافند غیرعامل - جهاد کشاورزی - بنادر و دریانوردی - میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی - استانداری 2 کمیته کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست جهاد کشاورزی - حفاظت محیط زیست - نیرو - استانداری 3 کمیته اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشور - فرهنگ و ارشاد اسلامی - میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی - بنیاد مسکن - استانداری 4 کمیته دفاعی، امنیتی و پدافند غیرعامل کشور - پدافند غیرعامل - دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح - مدیریت بحران - استانداری 5 کمیته مدیریت منابع مالی و سرمایه گذاری برنامه و بودجه - صنعت - جهاد کشاورزی - میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی - مناطق آزاد - استانداری حسب ضرورت و با پیشنهاد اعضاء امکان عضویت اشخاص حقیقی و حقوقی ذی ربط با ابلاغ دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری وجود خواهد داشت. 3-2- گام سوم: بر اساس خروجی ‌های «طرح یکپارچه توسعه ساختار فضائی»، « طرح جامع شهر جدید/شهرک/ توسعه سکونت ‌گاه موجود» با محوریت شرکت عمران شهرهای جدید و همکاری اداره کل راه و شهرسازی مربوطه تهیه و پس از تصویب در شورای برنامه ‌ریزی و توسعه استان جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارائه گردد. بدیهی است اجرای مصوبه حاضر صرفاً ناظر بر مطالعات امکان ‌سنجی احداث و توسعه سکونتگاه‌ های جدید ساحلی در استان ‌های جنوبی با رعایت و اولویت توسعه و اقتصاد دریا محور و پس از اخذ نظر دستگاه‌ های متولی مربوطه می ‌باشد. در این راستا بر ضرورت اخذ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری در خصوص کلیه مراحل و اقدامات بعدی تاکید می ‌گردد. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می‌ شود. معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ـ خسرو دانشجو