آیین نامه اجرایی بند (الف) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (موضوع ارزیابی اثرات زیست محیطی (پروژه) های بزرگ جدید و توسعه ای بزرگ) با اصلاحات و الحاقات بعدی

مرجع رسمی — 1405/02/27

هیئت وزیران در جلسه 1405/2/27‌ به پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست و تأیید شورای عالی محیط زیست و به استناد بند (الف) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، آیین نامه اجرایی بند یادشده را به شرح زیر تصویب کرد: آیین نامه اجرایی بند (الف) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (موضوع ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح (پروژه) های بزرگ جدید و توسعه ای بزرگ) مصوب 1405,02,27 با اصلاحات و الحاقات بعدی ماده 1- در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند: 1- سازمان: سازمان حفاظت محیط زیست 2- ارزیابی: ارزیابی اثرات محیط زیستی یا فرآیند نظام مند شناسایی، پیش بینی، ارزیابی و کاهش اثرات محیط زیستی طرح، قبل از تصمیم گیری های اصلی و عملیات اجرایی طرح است. فرآیند ارزیابی اثرات محیط زیستی، مجموعه مراحل غربالگری، دامنه یابی، ارزیابی، گزارش دهی، بازنگری، تصمیم گیری و پیگیری (پایش) است که با هدف بهبود تصمیم گیری و با رعایت اصول شفافیت و مشارکت ذینفعان صورت می پذیرد. 3- طرح: طرح (پروژه) بزرگ جدید و توسعه ای بزرگ دارای اثرات مهم محیط زیستی و مشمول ارزیابی به شرح پیوست که به مهر دفتر هیئت دولت تأیید شده است. 4- متولی طرح: هر شخص حقیقی یا حقوقی (شامل دستگاه های اجرایی، مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، شرکت ها و تشکل های تعاونی یا خصوصی و دیگر اشخاص یا ترکیبی از آنها) که در حدود قانونی خود، درخواست اجرای طرح را دارد. 5- برنامه مدیریت محیط زیستی (EMP): گزارشی برای تعیین تمهیدات، تعهدات، راهکارها و روش های مدیریتی در راستای کاهش، پایش و جلوگیری از اثرات نامطلوب محیط زیستی غیرقابل قبول یا قابل اجتناب و نیز افزایش مزایای محیط زیستی طرح (پروژه) ها در مراحل اجرا، بهره برداری و برچیدن. 6- سامانه پنجره واحد مدیریت زمین: سامانه موضوع ماده (1) ضوابط اجرایی سامانه پنجره واحد مدیریت زمین (موضوع مصوبه شماره 149297/60575 مورخ 1401/8/18 ستاد هماهنگی مبارزه با مفاسد اقتصادی) که به عنوان یک سامانه متمرکز، امکان ثبت درخواست، پیگیری وضعیت و دریافت خدمات مرتبط با زمین را برای کاربران فراهم نموده و با هدف افزایش دقت و کاهش زمان انجام مراحل، طراحی شده است. ماده 2- متولی طرح مکلف است پیش از هرگونه عملیات اجرایی، مجوز ارزیابی را از سازمان دریافت نموده و در تمام مراحل احداث، بهره برداری و برچیدن، گزارش های ادواری اجرای تمهیدات، تعهدات و شروط مندرج در مجوز ارزیابی صادره از سوی سازمان را به منظور اطمینان از شناسایی اثرات منفی پیش بینی نشده، اجرای درست اقدامات و عدم انحراف یا تخلف از شرایط مجوز، تهیه و به اداره کل حفاظت محیط زیست استان ارایه نماید. تبصره 1- کلیه اقدامات مربوط به فرایند ارزیابی طرح اعم از ثبت درخواست توسط متولی، بارگذاری مستندات، انجام استعلامات، اعلام نظر و صدور مجوز محیط زیستی از طریق سامانه پنجره واحد مدیریت زمین انجام می پذیرد. تبصره 2- سازمان مکلف است از ادامه فعالیت طرح هایی که مجوز ارزیابی موضوع این آیین نامه را اخذ ننموده اند، جلوگیری نماید. همچنین در مواردی که متولی طرح، مفاد مندرج در گزارش ارزیابی اثرات محیط زیستی و مجوز صادره را رعایت نکند، سازمان مکلف است نسبت به اعلام اخطار عدم رعایت مفاد گزارش و مجوز صادره اقدام نماید. درصورت عدم اقدام متولی طرح برای رفع اشکال در مهلت پیش بینی شده در اخطار، سازمان مکلف است از ادامه اجرای طرح جلوگیری نماید. ادامه فعالیت طرح پس از جبران خسارات محیط زیستی وارده (موضوع آیین نامه اجرایی جزء (1) بند (ث) ماده (22) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران موضوع تصویب نامه شماره 111436/ت64597هـ مورخ 1404/7/13) و مهار آلودگی های منتشره منوط به أخذ نظر موافق سازمان خواهد بود. ماده 3- سازمان موظف است دستورالعمل های مراحل فرآیند ارزیابی و نظارت طرح و نیز تعیین تکلیف وضعیت طرح هایی که خارج از مقیاس تعریف شده در جدول پیوست این آیین نامه اجرا می شوند را با همکاری دستگاه های اجرایی ذی ربط، حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، تهیه و ابلاغ نماید. رعایت مفاد دستورالعمل های مذکور توسط متولیان طرح ها و دستگاه های اجرایی الزامی است. ماده 4- سازمان مجاز است اختیار ارزیابی طرح ها را مطابق با دستورالعملی که توسط رئیس سازمان ابلاغ می شود به ادارات کل حفاظت محیط زیست استان ها تفویض نماید. ماده 5- ارزیابی اثرات محیط زیستی تأسیسات هسته ای و فعالیت های پرتویی بر اساس قانون سازمان انرژی اتمی ایران مصوب 1353 و قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368، توسط مراکز نظام ایمنی هسته ای کشور و با رعایت قوانین و مقررات ملی و بین المللی و تأیید شورای انرژی اتمی خواهد بود. ماده 6- این آیین نامه، سه ماه پس از تاریخ ابلاغ، لازم الاجرا است و جایگزین تصویب نامه شماره 214287/ت45880هـ مورخ 1390/11/3 با اصلاحات بعدی و بند (ث) تصویب نامه 75609/ت51052هـ مورخ 1394/6/11 می گردد. محمدرضا عارف معاون اول رئیس جمهور پیوست - فهرست طرح های مشمول ردیف نوع فعالیت نوع طرح مقیاس توضیحات 1 راه و شهرسازی احداث آزادراه - تعریض فقط در مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست مشمول است. 2 احداث بزرگراه 3 احداث جاده اصلی درجه یک - 4 احداث راه آهن - موارد زیر مشمول مطالعات ارزیابی نمی باشد: 1- بهسازی و بازسازی خطوط و تجهیزات شبکه موجود. 2- ارتقاء و رفع گلوگاه های ظرفیتی شبکه موجود (برقی سازی، دو خطه یا چند خطه‌سازی، تجهیز و ارتقاء ارتباطات و علائم الکتریکی و اصلاحات در شبکه موجود نظیر کمربندهای ریلی) 3- خطوط آنتنی و فرعی منشعب از ایستگاه های راه آهن به مراکز عمده بار 5 احداث و توسعه فرودگاه - - 6 احداث و توسعه بندر/اسکله - - 7 احداث و توسعه جزیره مصنوعی و استحصال سواحل - - 8 تامین انرژی احداث و توسعه نیروگاه های حرارتی گازی، سیکل ترکیبی 300 مگاوات و بیشتر بخاری 50 مگاوات و بیشتر - 9 احداث و توسعه نیروگاه زمین گرمایی 20 مگاوات و بیشتر - 10 احداث و توسعه نیروگاه های تجدیدپذیر بادی، خورشیدی300 مگاوات و بیشتر، زیست توده به استثنای زباله سوزها - 11 مناطق آزاد تجاری ، صنعتی و ویژه اقتصادی تصویب طرح جامع مناطق آزاد تجاری، صنعتی/ مناطق ویژه اقتصادی - - 12 فعالیت های صنعتی و معدنی احداث و توسعه شهرکهای‌ صنعتی - شهرک های تخصصی خورشیدی با ظرفیت 300 مگاوات و بالاتر مطابق با نیروگاه های تجدید‌پذیر می باشد. به دلیل اثرات تجمعی ناشی از استقرار صنایع گوناگون احداث شهرکهای صنعتی در هر مقیاس مشمول می باشد. 13 احداث و توسعه واحد اسقاط و بازیافت کشتی و شناورها - - 14 احداث و توسعه کارخانجات تولید خودرو - مشروط به مشتمل بودن بر یکی از خطوط رنگ، آبکاری و یا ریخته گری 15 احداث و توسعه واحدهای فرآوری آهن تا انتهای تغلیظ (کنسانتره) 300 هزار تن در سال و بالاتر - 16 احداث و توسعه واحدهای استحصال/فرآوری مواد معدنی از شورابه در تالابها و دریاچه ها - - 17 احداث و توسعه واحدهای تولید گندله، آهن اسفنجی و شمش فولاد - - 18 استخراج کلیه معادن فلزی و کانی غیرفلزی - - 19 احداث و توسعه واحدهای نورد فولاد/ شکل دهی 600 هزار تن در سال و بالاتر - 20 احداث و توسعه واحدهای فرآوری طلا، سرب، روی، مس، ذغال سنگ، کک و قطران و ید - - 21 احداث و توسعه واحدهای فرآوری کانسنگ‌های فلزی به استثنای آهن‏‏‏، طلا، سرب، روی، مس 50 هزار تن در سال و بالاتر - 22 احداث و توسعه واحدهای فرآوری کانسنگ های غیرفلزی به جز ذغال سنگ‏، کک، قطران و ید‏ 100 هزار تن در سال و بالاتر - 23 کارخانجات کاشی و سرامیک تولید کاشی با فرایند کامل (تولید خاک از سنگ شکن) با ظرفیت 1 میلیون مترمربع در سال و بالاتر) - 24 احداث و توسعه کارخانجات تولید گچ/آهک 500 هزار تن در سال و بالاتر - 25 احداث و توسعه کارخانجات تولید سیمان 600 هزار تن در سال و بالاتر - 26 احداث و توسعه کارخانجات تولید آلومینا یا آلومینیوم/ فروآلیاژها 30 هزار تن در سال و بالاتر - 27 احداث و توسعه سد/ انباشتگاه‌ باطله - - 28 فعالیت های کشاورزی/ دامپروری احداث و توسعه مجتمع‌ کشت و صنعت و شهرک‌ کشاورزی - مجتمع کشت و صنعت 5000 هکتار و بالاتر - شهرک کشاورزی50 هکتار و بیشتر شهرک‌های گلخانه ای مشمول انجام برنامه مدیریت محیط زیستی می باشند. 29 احداث و توسعه مجتمع‌ دامداری مشتمل بر 5000 راس و بالاتر - 30 احداث و توسعه واحدهای کشتارگاه‌ صنعتی دام و طیور - کشتارگاه صنعتی دام با ظرفیت 1000 راس سبک و 200 راس سنگین و بیشتر روزانه - کشتارگاه طیور با ظرفیت 2500 هزار قطعه و بیشتر در ساعت - 31 احداث و توسعه واحدها و مجتمع‌های پرورش آبزیان گرم آبی و سردآبی، میگو، پرورش ماهی در قفس - آبزیان گرم آبی و سردآبی 20 هکتار و بالاتر/ 100 تن در سال و بالاتر - میگو 200 هکتار و بیشتر - ماهی در قفس 500 تن سالانه و بیشتر - 32 تأمین آب احداث و توسعه سد سدهایی با ارتفاع بیش از 15 متر یا حجم بیش از سه میلیون مترمکعب ساختارهای جنبی شامل شبکه آبیاری و زهکشی، خط انتقال آب، تصفیه خانه، ایستگاه پمپاژ و نیروگاه برقابی می باشد. 33 احداث و توسعه واحدهای آب شیرین کن و سامانه انتقال آب آن 10 هزار مترمکعب در روز و بالاتر - 34 احداث و توسعه سامانه های انتقال آب بین حوضه ای - - 35 مدیریت پسماند ایجاد مراکز دفن انواع پسماند عادی - - 36 ایجاد مراکز دفن انواع پسماند صنعتی و ویژه - - 37 احداث و توسعه سیستم تصفیه یا امحاء مرکزی پسماندهای پزشکی با ظرفیت روزانه 5 تن در روز و بالاتر - 38 احداث و توسعه واحدهای زباله سوز از 50 تن در روز و بالاتر - 39 تفریحی و گردشگری احداث و توسعه واحدهای مجتمع های گردشگری - در سواحل و جزایر15 هکتار و بالاتر - سایر مناطق 30 هکتار و بالاتر - 40 احداث و توسعه مجتمع های مناطق نمونه گردشگری 100 هکتار و بالاتر - 41 خدماتی احداث و توسعه تصفیه خانه فاضلاب شهری برای شهرهای با جمعیت 50 هزار نفر و بیشتر یا حجم فاضلاب 5000 مترمکعب در روز و بالاتر - پیوست - فهرست طرحهای مشمول در صنعت نفت (1) ردیف نوع فعالیت نوع طرح مقیاس ملاحظات 42 نفت و گاز احداث و توسعه پالایشگاه و پترو پالایشگاه (نفت و میعانات گازی) - در واحدهای موجود در حال بهره برداری، موارد زیر مشمول انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی‌ نمی باشد. در این موارد ارائه گزارش برنامه مدیریت محیط زیستی الزامی است: - طرح های توسعه ای با هدف ارتقاء راندمان و افزایش کیفیت فرآورده. - افزایش ظرفیت تا میزان 20% وضع موجود. - ایجاد واحدهای نیروگاهی (تا سقف یکصد مگاوات)، آب‌شیرین‌کن، زباله سوز،تصفیه خانه پساب صنعتی و بهداشتی، صرفاً در داخل مرز (فنس) واحد موجود و فقط به منظور تأمین نیازهای واحد. 43 احداث و توسعه پالایشگاه گاز - 44 صنایع پتروشیمی طرح‌های تولید پلی کربنات و اپوکسی - 45 احداث و توسعه واحدهای الفینی و متانولی - 46 احداث و توسعه واحدهای آروماتیک - 47 احداث و توسعه واحدهای اوره و آمونیاک - 48 احداث و توسعه تاسیسات مایعسازی گاز (LNG) 1/5 میلیون تن در سال و بیشتر - 49 میادین نفت و گاز نفت (دریا): بیش از 10 هزار بشکه در روز نفت (خشکی): بیش از 20 هزار بشکه در روز گاز (خشکی/دریا): بیش از 5 میلیون مترمکعب در روز - توسعه میادین نفت و گاز صرفاً در عرصه جغرافیایی جدید مشمول انجام مطالعات ارزیابی می باشد. - عملیات اکتشاف و لرزه‌نگاری (به‌جز مناطق تحت مدیرت سازمان حفاظت محیط زیست) مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد. -تأسیسات فرآورشی سریع نصب شونده بهره برداری و نمک زدایی مشمول ارائه گزارش برنامه مدیریت محیط زیست می باشد. 50 احداث و توسعه انبارها و پایانه های فرآورده های نفتی و میعانات گازی بیش از 300 میلیون لیتر - مخازن سوخت گیری هوایی مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد. - افزایش ظرفیت ذخیره سازی در انبارها و پایانه‌های موجود (به شرط عدم تملیک عرصه جدید و عدم وجود آلودگی خاک و آب) مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد. 51 ذخیره سازی زیرزمینی گاز طبیعی - - پیوست - فهرست طرح های مشمول در صنعت نفت (2) ردیف -عنوان طرح مشمول قطعی ملاحظات ظرفیت / مقیاس 52 احداث و توسعه خطوط لوله انتقال نفت، میعانات گازی و فرآورده های نفتی قطر اسمی لوله (اینچ) طول لوله (کیلومتر) - خطوط لوله جدید در داخل کریدورهای موجود با هر قطر و مشروط به شرایط زیر مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد: 1- وجود سابقه مجوز ارزیابی اثرات زیست ‌محیطی برای یکی از خطوط داخل کریدور 2- عدم قرارگیری بر روی آبخوان آبرفتی 3- عدم ورود به حوضه بلافصل رودخانه ها و سدهای تأمین کننده آب شرب - جایگزینی (و تعویض به قطرهای دیگر)، اصلاح و تعمیر خط لوله، مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد. 8 - 10 200 و بیشتر 12 - 20 160 و بیشتر 22 - 30 120 و بیشتر 32 - 38 80 و بیشتر 40 و بالاتر 40 و بیشتر 53 احداث و توسعه خطوط لوله انتقال گاز (فشار بیش از psi 400) قطر اسمی لوله (اینچ) طول لوله (کیلومتر) - خطوط لوله جدید در داخل کریدورهای موجود، مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد. - جایگزینی (و تعویض به قطرهای دیگر)، اصلاح و تعمیر خط لوله، مشمول انجام مطالعات ارزیابی نمی باشد. 8 - 10 300 و بیشتر 12 - 20 200 و بیشتر 22 - 30 150 و بیشتر 32 - 38 100 و بیشتر 40 - 46 70 و بیشتر 48 و بالاتر 50 و بیشتر