مصوبه شورای عالی بیمه در خصوص نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه با اصلاحات و الحاقات بعدی

شورای عالی بیمه — 1404/05/08

مصوبه شورای عالی بیمه در خصوص نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه مصوب 1404,05,08 با اصلاحات و الحاقات بعدی با سلام و احترام ؛ به پیوست آیین نامه شماره 110 با عنوان «نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه» که در پانصد و هفتمین نشست شورای عالی بیمه مورخ 1404/05/08 به تصویب رسیده

مصوبه شورای عالی بیمه در خصوص نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه مصوب 1404,05,08 با اصلاحات و الحاقات بعدی با سلام و احترام ؛ به پیوست آیین نامه شماره 110 با عنوان «نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه» که در پانصد و هفتمین نشست شورای عالی بیمه مورخ 1404/05/08 به تصویب رسیده است، در هفت صفحه به همراه دستورالعمل محاسبه نسبت توانگری مالی موسسات بیمه، جهت اجراء، ابلاغ می گردد. در ضمن به موجب تصمیم دیگر نشست مذکور، محاسبه نسبت توانگری مالی طبق آیین نامه جدید و اعمال نظارت بر آن، بر اساس صورت های مالی حسابرسی شده سال مالی 1405 خواهد بود. موسسات بیمه موظف هستند برای سال مالی 1404 علاوه بر محاسبه نسبت توانگری مالی بر اساس مفاد آیین نامه شماره 69، محاسبه مذکور را بر اساس آیین نامه جدید نیز انجام و به بیمه مرکزی ارائه نماید. مهدی نمن الحسینی رئیس دبیرخانه و دبیر شورای عالی بیمه نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه شورای عالی بیمه در اجرای بند «۵» ماده (۱۷) و با توجه به مواد (۴۰) و (۵۹) قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه گری، آیین نامه "نحوه محاسبه و نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه" را بازنگری و به شرح زیر به عنوان آیین نامه شماره ۱۱۰ مشتمل بر دوازده ماده و یک تبصره و دستورالعمل پیوست تصویب نمود: فصل اول - تعاریف و اصطلاحات ماده ۱- در این آیین نامه، عبارات و اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار رفته است: ۱- بیمه مرکزی: بیمه مرکزی ج.ا.ایران. 2- موسسه بیمه: بیمه ایران و هر موسسه بیمه (مختلط، تخصصی زندگی، تخصصی غیرزندگی و اتکایی) دارای پروانه فعالیت از بیمه مرکزی ج.ا.ایران. 3- توانگری مالی: توانایی مالی موسسه بیمه برای پوشش ریسک های پذیرفته شده خود است. 4- ریسک بیمه گری: ریسک هایی که موسسه بیمه به دلیل صدور بیمه نامه و قبولی اتکائی با آن مواجه است. 5- ریسک بازار: ریسک هایی که موسسه بیمه به دلیل نوسانات قیمت دارایی ها (از قبیل سهام، اوراق مالی، ارز، املاک و مستغلات) یا عدم تطابق دارایی ها با سررسید بدهی ها با آن مواجه است. 6- ریسک اعتبار: ریسک هائی که موسسه بیمه به دلیل احتمال عدم انجام تعهدات مالی توسط طرف های معامله خود با آن مواجه است و شامل ریسک طرف تجاری و ریسک مطالبات است. 1- 6 - ریسک طرف تجاری(بیمه گران اتکایی و مستقیم): این ریسک ناشی از نکول طرف های تجاری، مربوط به عدم ایفای تعهدات اتکایی یا مستقیم (کنسرسیوم و بیمه مشترک) در صورت بروز خسارت بیمه است. 2- 6 - ریسک مطالبات: ریسک ناشی از عدم انجام تعهدات سایر بدهکاران موسسه بیمه اعم از بیمه گذاران، نمایندگان بیمه و سایر بدهکاران موسسه بیمه است. 7- ریسک عملیاتی: ریسک‏ احتمال بروز زیان که ناشی از نقصان چهار عنصر منابع انسانی، سیستم ها و فرآیند های داخلی کسب وکار و یا ناشی از رویدادهای خارج از موسسه بیمه باشد. 8- دستورالعمل: دستورالعمل محاسبه نسبت توانگری مالی موسسات بیمه که پیوست این آیین نامه است. 9- سرمایه موجود: مجموع سرمایه طبقه اول و دوم موسسه بیمه پس از اعمال اضافات و کسورات که لازم است به شرح دستورالعمل محاسبه شود. 10- ریسک نما: متغیرهای مالی که ریسک های تعریف شده در ماده (۱) این آیین‏نامه را برای مؤسسه بیمه نمایندگی می کنند. 11- ضریب ریسک نهایی بیمه ‏گری: میانگین وزنی ضریب ریسک بیمه گری صنعت و ضریب ریسک بیمه گری موسسه بیمه که با اعمال ضریب باورمندی محاسبه می شود. 12- ضریب ریسک بیمه ‏گری صنعت: ضریب ریسک بیمه گری که در ارتباط با هر یک از ریسک نماها در سطح صنعت بیمه تعیین می شود. 13- ضریب ریسک بیمه‏ گری موسسه: ضریب ریسک هر یک از ریسک نماهای بیمه گری که با توجه به پارامترهای محاسبه ریسک در سطح موسسه بیمه تعیین می شود. 14- ضریب باورمندی: وزنی است که میزان اهمیت اثرگذاری ضریب ریسک را متناسب با میزان بلوغ (سابقه فعالیت) موسسه بیمه تعیین می کند. 15- پارامترهای محاسبه ریسک: پارامترهایی که بیمه مرکزی در اختیار موسسات بیمه قرار داده تا این موسسات بتوانند ضرایب ریسک بیمه گری را بر اساس صورت های مالی خود محاسبه نمایند. 16- سرمایه الزامی: حداقل سرمایه ای که موسسه بیمه باید برای پوشش ریسک هایی که در معرض آن است در اختیار داشته باشد. 17- نسبت توانگری مالی: نسبتی است که مقدار توانگری مالی مؤسسه بیمه را اندازه می گیرد. فصل دوم : نحوه محاسبه نسبت توانگری مالی ماده ۲- نسبت توانگری مالی طبق فرمول زیر محاسبه می شود: مبلغ سرمایه موجود ۱۰۰ * = نسبت توانگری مالی مبلغ سرمایه الزامی موسسه بیمه موظف است مبلغ سرمایه الزامی و مبلغ سرمایه موجود خود را طبق دستورالعمل محاسبه نماید. ماده ۳- هیئت عامل بیمه مرکزی می تواند ضرایب ریسک، پارامترهای محاسبه ریسک و ضریب باورمندی موضوع دستورالعمل را حسب ضرورت اصلاح و ضرایب جدید را به موسسه بیمه ابلاغ نماید. ماده ۴- موسسه بیمه موظف است نسبت توانگری مالی خود را بصورت سالانه طبق دستورالعمل محاسبه و گزارش تفصیلی محاسبات آن را پس از حسابرسی صورت های مالی با تایید محاسب فنی رسمی بیمه موسسه و هیئت مدیره با امضای مدیرعامل موسسه بیمه به همراه اظهارنظر کمیته مدیریت ریسک، حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالی جهت تایید به بیمه مرکزی ارسال نماید. بیمه مرکزی ظرف مدت دو ماه مراتب تایید یا عدم تایید خود را به موسسه بیمه ذی ربط اعلام می نماید تبصره ؛ موسسه بیمه موظف است، در صورت اعلام بیمه مرکزی نسبت توانگری مالی خود را برای سایر مقاطع زمانی محاسبه و به بیمه مرکزی ارائه نماید. فصل سوم : نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه ماده ۵ - سطوح نظارت بر توانگری مالی موسسات بیمه به شرح ۵ سطح زیر تعیین می شوند: سطح ۱: عدم مداخله: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا بیش از ۱۳۰ درصد است. سطح ۲: برنامه ریزی شرکت: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا بیش از ۹۰ درصد و کمتر از ۱۳۰ درصد است. سطح ۳: برنامه ریزی نظارتی: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا بیش از ۷۰ درصد و کمتر از ۹۰ درصد است. سطح ۴: کنترل مجاز: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه برابر یا بیش از ۵۰ درصد و کمتر از ۷۰ درصد است. سطح ۵: کنترل اجباری: مقدار نسبت توانگری مالی موسسه بیمه کمتر از ۵۰ درصد است. ماده ۶- چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه در سطح ۲ باشد، موسسه بیمه موظف است برنامه اقدامات موثر طبق یک جدول زمانی مشخص جهت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی، کاهش پرتفوی حق بیمه و بهبود عملیات واگذاری اتکایی را به بیمه مرکزی ارائه نماید به نحوی که نسبت توانگری مالی موسسه حداکثر تا یکسال بعد به سطح ۱ ارتقاء یابد. ماده ۷- چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه در سطح ۳ باشد، مؤسسه باید برنامه اقدامات موثر طبق یک جدول زمانی مشخص در جهت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و اصلاح ساختار پرتفوی حق بیمه، دارایی ها و فرآیندها را به بیمه مرکزی ارائه نماید و تا قبل از تحقق این برنامه باید به تشخیص بیمه مرکزی، اقدامات زیر را انجام دهد: 1- کاهش پرتفوی حق بیمه یا نرخ رشد آن؛ 2- محدود نمودن جذب نماینده؛ 3- واگذاری اتکایی؛ 4- کاهش هزینه های اجتناب پذیر؛ 5- استعلام نرخ و شرایط بیمه نامه ها از بیمه مرکزی قبل از صدور بیمه نامه حسب مورد؛ 6- تغییر در ساختار دارایی ها جهت افزایش نقدشوندگی آن ها. ماده ۸- چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه در سطح ۴ باشد، موسسه بیمه موظف است برنامه اقدام سریع در جهت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی به بیمه مرکزی ارائه نماید و تا قبل از تحقق این برنامه باید به تشخیص بیمه مرکزی، اقدامات زیر را انجام دهد: 1- کاهش سریع پرتفوی حق بیمه یا نرخ رشد آن؛ 2- محدود نمودن سریع جذب نماینده؛ 3- واگذاری سریع اتکایی؛ 4- کاهش سریع هزینه های اجتناب پذیر؛ 5- استعلام نرخ و شرایط بیمه نامه ها از بیمه مرکزی قبل از صدور بیمه نامه حسب مورد؛ 6- تغییر در ساختار دارایی ها جهت افزایش نقدشوندگی آن ها ماده ۹ - چنانچه نسبت توانگری مالی موسسه بیمه در سطح ۵ باشد، بیمه مرکزی علاوه بر موارد مندرج در ماده (۸)، یکی از اقدامات ذیل را انجام خواهد داد: 1- ارائه پیشنهاد تعلیق پروانه فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمه ای به شورای عالی بیمه؛ 2- سلب صلاحیت مدیرعامل و یک یا اقلیت اعضای هیئت مدیره موسسه بیمه؛ 3- سلب صلاحیت اکثریت اعضای هیئت مدیره و ارائه پیشنهاد انتصاب فرد واجد شرایط (دارای کلیه اختیارات هیئت مدیره) به عنوان سرپرست موسسه بیمه جهت تایید در شورای عالی بیمه؛ 4- ارائه پیشنهاد ابطال پروانه فعالیت موسسه در یک یا چند رشته بیمه ای به شورای عالی بیمه. فصل چهارم : ضمانت اجرا ماده ۱۰- در صورت ارائه ناقص داده ها و اطلاعات محاسبه نسبت توانگری مالی، عدم رعایت مهلت های مقرر در این آیین نامه، خودداری از محاسبه و ارسال گزارش تفصیلی نسبت توانگری مالی، انجام محاسبات بر مبنای اطلاعات غیرواقعی و غیرمعتبر و عدم اجرای برنامه های موضوع مواد؛ (۶)، (۷) و (۸) و دیگر الزامات این آیین نامه توسط هر یک از موسسات بیمه، بیمه مرکزی به تناسب یک یا چند اقدام زیر را انجام می دهد: 1- تذکر کتبی به مدیرعامل و یا هیئت مدیره موسسه بیمه؛ 2- اخطار کتبی به مدیرعامل و یا هیئت مدیره موسسه بیمه؛ 3- ممنوعیت پرداخت پاداش به هیئت مدیره و مدیران؛ 4- ممنوعیت پرداخت سود سهامداران مازاد بر حداقل نصاب تعیین شده در قانون تجارت؛ 5- ممنوعیت توزیع مشارکت در منافع به نمایندگان؛ 6- ممانعت از فروش اقساطی؛ 7- ممنوعیت سرمایه گذاری در گزینه های خاص به تشخیص بیمه مرکزی؛ 8- ممانعت از توسعه فعالیت های بیمه ای در رشته های جدید؛ 9- سلب صلاحیت مدیرعامل و یا هیئت مدیره موسسه بیمه؛ 10- تعلیق پروانه فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمه ای با تایید شورای عالی بیمه؛ 11- ابطال پروانه فعالیت موسسه بیمه در یک یا چند رشته بیمه ای با تایید شورای عالی بیمه و تصویب مجمع عمومی بیمه مرکزی. ماده ۱۱- بیمه مرکزی موظف است گزارش عملکرد سالانه این آیین نامه توسط هر یک از موسسات بیمه را تهیه و حداکثر تا پایان مهر ماه هر سال به شورای عالی بیمه ارائه نماید. ماده ۱۲- این آیین نامه جایگزین آیین نامه شماره ۶۹ و اصلاحات بعدی آن خواهد شد.