تصویب نامه در خصوص برنامه ملی توسعه خوشه های صنعتی با اصلاحات و الحاقات بعدی

مرجع رسمی — 1404/06/27

تصویب نامه در خصوص برنامه ملی توسعه خوشه های صنعتی مصوب 1404,06,27 با اصلاحات و الحاقات بعدی هیئت وزیران در جلسه 1404/6/27 به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و معدن و به استناد جزء (2) بند (ح) ماده (48) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 تصویب کرد: برنامه ملی توسعه خوشه های صنعتی به شرح پیوست که تأییدشده به مهر دفتر هیئت دولت است، تعیین می شود و دستگاه های مقرر در برنامه، موظف به اجرای اقدامات مربوط هستند. معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف برنامه ملی توسعه خوشه های صنعتی 1- مقدمه: با عنایت به جزء (2) بند (ح) ماده (۴۸) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، «برنامه ملی توسعه خوشه های صنعتی» مشتمل بر اصول، فرآیند، ساختار، اهداف، منابع، تقسیم کار نهادی، احصا و رفع موانع توسعه خوشه ‏های صنعتی و کسب و کار، متناسب با راهبرد ملی پیشرفت صنعتی و ارتقای زنجیره های ارزش کشور، تدوین شده است. 2- تعاریف: 1- خوشه: مجموعه ای از واحدهای صنعتی و یا کسب و کار دارای شخصیت حقوقی که در یک محدوده جغرافیایی در یک گرایش مشخصی از کسب و کار فعال بوده و امکان همکاری در تکمیل و تجمیع فعالیت‏های تولیدی و خدماتی همدیگر را داشته و از چالش‏ ها و فرصت‏های مشترک برخوردار باشند. 2- نهادهای پشتیبان: کلیه دستگاه های اجرایی موضوع بند (پ) و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی موضوع بند (ت) ماده (1) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران که دارای مأموریت ارائه خدمات و تسهیلات زیرساختی، آموزشی، بازرگانی و غیره به خوشه ها هستند. 3- کارگروه: «کارگروه هماهنگی و اجرایی سازی سند راهبرد ملی پیشرفت صنعتی و ارتقای زنجیره های ارزش کشور» موضوع «سند راهبرد ملی پیشرفت صنعتی و ارتقای زنجیره های ارزش کشور». 3- اصول و هدف توسعه خوشه ‏ها: الف - اصول توسعه خوشه ‏ها الف -1- بهبود اعتماد و همکاری و ایجاد و توسعه خوشه های صنعتی و کسب و کار بین ذی نفعان اصلی. الف -2- تسهیل شرایط دسترسی ذی نفعان خوشه‏ های صنعتی و کسب و کار به خدمات توسعه. الف -3- تقویت مشارکت نهادهای پشتیبان در فرآیند توسعه خوشه ‏ها. الف -4- رعایت اولویت‏ها و تکالیف مندرج در بندهای (10) و (12) «سند راهبرد ملی پیشرفت صنعتی و ارتقای زنجیره ‏های ارزش کشور». ب - هدف توسعه خوشه ‏ها تقویت رقابت پذیری و ارتقای جایگاه خوشه ‏ها در توسعه بازارهای صادراتی و جذب سرمایه خارجی. پ - هدف کمی توسعه خوشه‏ ها توسعه خوشه ها از (200) خوشه فعال در سال 1404 به (260) خوشه فعال در سال 1407. تبصره - برنامه اجرایی خوشه ها ظرف سه ماه از زمان ابلاغ این برنامه، به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت به تصویب کارگروه خواهد رسید. 4- موانع توسعه خوشه ‏ها و تقسیم کار نهادی. به موانع و چالش‏ هایی که بر فضای کسب و کار کشور حاکم هستند بر اساس زمینه فعالیت، بازار، محل تمرکز جغرافیایی، ساختار اقتصادی و پیشینه تاریخی و فرهنگی، سطح و نوع فناوری و ساختار تولید و کسب و کار خوشه ‏ها می‏توانند شرایط و زمینه‏ های توسعه آنها را تحت الشعاع قرار دهند. با این حال برخی از این موانع و تنگناها از یک طرف سهم و نقش پررنگ تری در تضعیف فضای توسعه خوشه ‏ها ایفا می‏ نمایند و از طرف دیگر می‏ توان در چهارچوب الگوی (مدل) توسعه خوشه ‏ها نسبت به رفع آنها اقدام نمود. موانع توسعه، راهبردها و دستگاه های اصلی و همکار به شرح جدول ذیل ارائه شده است: ردیف موانع راهبرد رفع موانع دستگاه های اصلی دستگاه های همکار 1 محدودیت در دسترسی به مواد اولیه ساماندهی و ارتقای نظام تأمین مواد اولیه - وزارت صنعت و معدن و تجارت - بورس کالای ایران - گمرک جمهوری اسلامی ایران - بانک مرکزی 2 ناترازی زیرساخت و انرژی تأمین زیر ساخت و انرژی - وزارت نیرو - وزارت نفت - وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات - وزارت صنعت و معدن و تجارت 3 ضعف در بازاریابی توسعه بازار و اتصال زنجیره ارزش خوشه ‏ها به زنجیره ارزش جهانی - وزارت صنعت، معدن و تجارت - اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران - وزارت امور خارجه 4 محدودیت منابع مالی تسهیل و تقویت تأمین مالی و سرمایه گذاری (داخلی و خارجی) - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران - وزارت صنعت، معدن و تجارت (صندوق های حمایتی) - وزارت امور اقتصادی و دارایی 5 عدم رسوخ فناوری و دانش ارتقای فناوری، نظام نوآوری و بهره وری - معاونت علمی ، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور - وزارت صنعت، معدن و تجارت - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - سازمان ملی استاندارد ایران - سازمان اداری و استخدامی کشور (سازمان ملی بهره وری ایران) 6 کمبود آموزش، فرهنگ سازی، مدیریت دانش و نظام آماری ارتقای آموزشی، فرهنگی و توسعه نظام مدیریت دانش و آمار - وزارت صنعت، معدن و تجارت - وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (سازمان آموزش فنی و حرف- سازمان برنامه و بودجه کشور (مرکز آمار ایران) - سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 5- ساختار اجرای برنامه توسعه خوشه: سیاست گذاری، راهبری، برنامه ریزی و هماهنگی، اطلاع رسانی متمرکز و نظارت بر فرآیند توسعه خوشه ها توسط کارگروه انجام خواهد شد. 6 - فرآیند توسعه خوشه: فرآیند (3) تا (5) ساله توسعه خوشه شامل سه مرحله به شرح زیر است: الف - مطالعه فراگیر و شناسایی خوشه‏ ها ب - امکان سنجی توسعه خوشه ها پ - اجرای پروژه توسعه خوشه که دستورالعمل آن حداکثر ظرف سه ماه پس از تصویب این برنامه توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان صنایع کوچک و شهرک ‏های صنعتی ایران) تدوین و به تصویب و اجرای کارگروه خواهد رسید. 7 - منابع مالی: پیاده سازی این برنامه از محل منابع زیر تأمین می ‏گردد: الف - منابع داخلی بنگاه های فعال در خوشه. ب - تسهیلات نظام بانکی. پ - منابع عمومی مصوب مربوط دستگاه‏ ها و نهادهای پشتیبان از جمله طرح کمک به ایجاد و توسعه خوشه های صنعتی. ت - منابع داخلی سازمان صنایع کوچک و شهرک ‏های صنعتی ایران و شرکت ‏های تابعه استانی. ث - منابع صندوق های حمایتی از جمله منابع حاصل از اجرای ماده (37) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394 و قانون جهش تولید دانش بنیان مصوب 1401. ج - سایر منابع دستگاه ‏ها و نهادهای پشتیبان توسعه خوشه ای از محل اعتبارات مصوب مربوط.