شرایط تحقق محاربه
خلاصهٔ رأی
با عنایت به تشخیص قضایی مبنی بر اینکه درگیری ایجاد شده علی رغم شدید بودن، ایجاد اخلال در نظم عمومی و ایرادجراحات شدید، به علت خصومت و کینه شخصی و سابقه درگیری شرکت کنندگان درنزاع واقع شده است، شرایط تحقق بزه محاربه وجود ندارد.
متن کامل
رأی دادگاه بدوی پرونده کلاسه * شعبه * تصمیم نهایی شماره * متهمین: ۱. اقای س. ر. فرزند غ. ۲. اقای ع. ر. فرزند غ. با وکالت اقای ع. ن. ج. فرزند م. به نشانی *۱ و اقای م. پ. فرزند و. به نشانی *همکف --همراه --* اتهام: محاربه و افساد فی الارض رای دادگاه در خصوص اتهام اقایان: ع. و س. ر. فرزند ا. غ. ، با وکالت اقایان م. پ. و ع. ن. ج. و م. د. مبنی بر محاربه از طریق کشیدن سلاح سرد که موجب ارعاب و سلب امنیت مردم گردیده و به جراحات طرفین درگیری منتهی شده است.بدین شرح که متعاقب درگیری بین متهمین فوق و فردی بنام ج. خ. و د.ان وی توام با کشیدن سلاح سرد امثال قمه و شمشیر و ایراد جراحات شدید به برخی از افراد درگیر ، مردم *از مشاهده این درگیری وحشت زده شده و تصاویری که از سوی افراد ناظر تهیه شده موید این موضوع می باشد. لذا افراد درگیر توسط مامورین با حکم قضایی جلب و احضار و در مراحل مختلف تحقیق مشخص شده طرفین درگیری و نزاع دسته جمعی منجر به جراحات شدید و منتهی به نقص عضو ( دست چپ اقای ج. خ. ) که باهم دارای نسبت خویشاوندی می باشند و چندین سال است.با یکدیگر منازعه و درگیری داشته و این نزاع رعب اور اخیر نیز در راستای ادامه خصومتهای قبلی صورت پذیرفته و پزشکی قانونی جراحات شدید وارده به اقای ج. خ. و س. ر. را گواهی نموده است.و متهمین پرونده در جلسات مختلف رسیدگی به منازعه دسته جمعی منتهی به اخلال در نظم عمومی و ایراد جراحات شدید اقرار و اعتراف کرده و متهم ردیف اول ادعا کرده چون برادرم س. ر. توسط اقای ج. خ. و تعد. از همدستان وی با چاقوی بلند ( پنجاه سانتی ) ج. خ. از ناحیه دست راست مجروح گردیده وارد درگیری شده و سرانجام پرونده با عنوان اتهامی محاربه در کیفرخواست به دادگاه ارسال و دادگاه پس از جری تشریفات قانونی وتشکیل جلسه دادگاه با حضور متهمین و سه نفر از وکلای انان و نماینده محترم دادستان متهمین در جلسه دادگاه به درگیری با چاقوی بلند و قمه و درگیری با طرف مقابل خود یعنی ج. خ. و ایراد جراحات موصوف در گواهی پزشکی قانونی که بیست و چهار مورد می باشد. معترف شدند ولی موضوع ایجاد رعب و وحشت در بین مردم را انکار کرده و مدعی شدند قصدی برای ارعاب و اخافه مردم مدنظر انها نبوده و دفاعیات وکلای متهمین نیز به این موضوع تاکید داشته است؛ علیهذا با عنایت به مراتب فوق و ملاحظه: ۱- وجود خویشاوندی بین طرفین منازعه ۲- وجود خصومت و سابقه درگیری بین متهمین پرونده و شخص ج. خ. که از ناحیه دست چپ به شدت اسیب دیده و به نقص عضو مبتلا شده ۳- سابقه سوی اقای ج. خ. ۴- عدم احراز قصد متهمین ع. و س. ر. در ایجاد جو رعب و وحشت برای عامه مردم ، هرچند به دلیل شدت درگیری و مشاهده جراحات ایجاد شده از سوی متهمین چنین اثاری در بین عابرین مشاهده کنندگان در پی داشته ۵ - قاعده الحدود تدری بالشبهه در مجموع دادگاه بزه منتسبه به متهمین را محرز ندانسته و با استناد به قاعده دری و اصل برایت و ماده ۴ قانون ایین دادرسی کیفری اقایان ع. و س. ر. را از اتهام محاربه تبریه می نماید. این رای حضوری بوده و بااستناد به مواد ۴۲۶٫۴۲۷٫۴۲۸ و ۴۳۱ از قانون ایین دادرسی کیفری ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجامخواهی در دیوان عالی کشور می باشد./ا دادرس دادگاه انقلاب اسلامی قم مستشار دادگاه انقلاب اسلامی قم غ. خ. ع. ا. ا. ز. رأی شعبه دیوان عالی کشور بسمه تعالی فرجام خواه: دادستان سازمان * فرجام خوانده: اقایان ع. ر. و س. ر. فرجام خواسته: دادنامه شماره*مورخ ۱۴۰۱/۲/۷ اول دادگاه انقلاب * تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجام خواه: ۱۴۰۱/۲/۱۱ تاریخ وصول دادخواست فرجامی: ۱۴۰۱/۲/۵ مرجع رسیدگی: شعبه * هییت شعبه اقایان: ق. م. ( رییس ) و س. ح. ن. ( عضو معاون ) خلاصه جریان پرونده: پرونده فوق حاکی است. در مورخه ۱۴۰۰/۷/۲۹ در یکی از خیابان های *درگیری شدیدی بین متهمین اقای ع. ر. و س. ر. فرزند ا. غ. با اقای ج. خ. فرزند غ. رخ داد که مامورین کلانتری پس از اطلاع نسبت به دستگیری ایشان اقدام نموده و از انجا که نوع درگیری شدید و جراحات و صدمات زیادی را در بر داشته و موجب رعب و وحشت و نا امنی گردیده واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب نیز به یاری پلیس از متهمین تحقیق و بازجویی نموده است. و پس از بازداشت متهمین با قرار بازداشت موقت اقدامات تکمیلی و استعلامات انجام و در مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۲۲ منجر به صدور قرار نهایی گردیده و به موجب ان قرار جلب به دادرسی اقایان ع. ر. و س. ر. مبنی بر محاربه از طریق کشیدن سلاح موجب ارعاب و سلب امنیت مردم صادر گردیده که در تاریخ ۱۴۰۰/۱۲/۱۹ مورد موافقت دادیار اظهارنظر قرار گرفته است. ( ص ۳۶۵ ۳۷۰ ) پرونده با کیفرخواست به دادگاه های انقلاب *ارسال و به شعبه اول ارجاع گردیده و در جلسه مورخ ۱۴۰۱/۲/۵ شعبه *، اقای ج. خ. که در درگیری بوده علت درگیری و انگیزه خود را در نزاع با س. و ع. ر. چنین بیان داشته است. من با س. و ع. ر. اشنا و پسر خاله زن پدرم می باشند و علت دعوا این بود. که س. و ع. و م. م. امدند و با موتور جلو ماشین من که با م. بودم درگیر شد و ع. ر. با شی تیز و س. هر دو به من ۲۴ زخم به من وارد کردند. و دست چپ من از حدود کف دست قطع شد و دوباره پیوند زدند فیلم ان موجود است. و علت ان درگیری قبلی که با چاقو زده بودم می باشد. ( ص ۴۱۴ ) در همین جلسه ع. ر. در پاسخ تفهیم اتهام بیان داشت: قبول ندارم. من اخر دعوا رسیدم در تاریخ ۱۴۰۰/۷/۲ برادرم س. داشت قهوه می خورد ج. خ. و م. م. ، س. را با چاقو مجروح کرده و دو دست او را زخمی کرده اند و در این مورد من پنج دقیقه بعد رسیدم و زدم تو گوش س. که چرا دعوا کردی س. گفت انها سه نفر با شمشیر به من حمله کردند. و او را به بیمارستان بردم. ع. ر. در مورد درگیری ۱۴۰۰/۷/۲۹ بیان داشته در تاریخ ۱۴۰۰/۷/۲۹ داشتم از خیابان عبور می کردم دیدم شلوغ است. دیدم همین افراد به س. چاقو زده اند سه نفر از انها رفتند. اما ج. مانده وی خواست دعوا کند و من یک *ه پنجاه سانتی در دعوای شب قبل ان را با خود داشتم رفتم جلو ج. با چاقو در حال فحاشی بود. و من هم چند ضربه به دست راست ( مچ او ) زدم ( ص ۴۱۷ ) س. ر. در پاسخ تفهیم اتهام چنین اظهار نموده است. اتهام را قبول ندارم. من اشتباها ضرب و جرح قبول دارم. و *ه یا چاقوی شصت سانتی نداشتم چاقوی من چهل تا ۵۰ سانت بود. وی علت درگیری را چنین بیان نموده است: داشتم می رفتم جشن عروسی فامیلم که سه نفر ج. خ. و ع. ک. و م. م. به من فحاشی کردند. و اشاره کردند. با بستن را هم بسته شد ایستادم ج. خ. و م. اقا م. و ع. س. با چاقو امدند و ع. ک. با شمشیر پیاده شد ( راننده ماشین پراید بود. ) و ج. خ. و م. به من و ح. د. خ. چاقو زدند من هم چند ضربه به ج. زدم و ضربات به مچ دست راست ج. خ. را من زدم وکیل اقای س. و ع. ر. در دفاع از موکل محاربه را به هیچ عنوان نپذیرفت و علت درگیری کینه و خشم از اختلافات گذشته دانسته و موکلین شروع کننده درگیری نبوده اند و طبق استشهادیه موکلین افراد با اخلاق ، افراد مذهبی هییتی بوده و تقاضای تبریه موکلین را از اتهام محاربه نموده اند. در مورخه ۱۴۰۱/۲/۷ پس از ختم رسیدگی و اخذ اخرین دفاع شعبه *طی دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۲/۷ با این استدلال که ۱ وجود خویشاوندی بین طرفین منازعه ۲ وجود خصومت وسابقه درگیری بین متهمین پرونده و شخص ج. خ. ۳ سابقه سو اقای ج. خ. ۴ عدم احراز قصد متهمین ع. و س. ر. در ایجاد رعب و وحشت برای عامه مردم ، و قاعده درا و اصل برائت بزه محاربه را احراز ندانسته و حکم برائت صادر نموده است. دادگاه ذیل رای حضوری بودن و قابلیت فرجام خواهی ان را قید نموده است. رای صادره در تاریخ ۱۴۰۱/۲/۱۱ به دادستان ابلاغ گردیده و دادستان سازمان *در مورخه ۱۴۰۱/۲/۵ در چهار صفحه به رای صادره و فرجام خواهی نموده است. که اختصارا به موارد فرجامخواهی اشاره می گردد. ۱ درگیری منتهی به قطع عضو و نهایتا منتهی به فوت بیانگر ملتهب بودن وضعیت منطقه و ناحیه ۳ شهرداری *و ترس و بیم عموم مردم در پی ان بوده است. ۲ افرادی که در درگیری شرکت کرده از اراذل و اوباش و افراد شرور سابقه دار در امر مواد مخدر و مشروبات الکلی و … می باشند. ۳ درگیری در انظار عمومی مردم رخ داده است. ۴ در درگیری مذکور یک نفر از افراد شرکت در درگیری به جهت شدت صدمات وارده فوت کرده است. ۵ بازتاب بسیار گسترده و بسیار منفی این حادثه در همین افکار عمومی و فضای مجازی موجب رعب و وحشت بیشتر شده است. پرونده درمورخ ۱۴۰۱/۳/۱۶ به شعبه *ارجاع و توسط رییس محترم شعبه به اینجانب س. ح. ن. عضو معاون ارجاع و متعاقبا گردشکارپرونده به شرح مذکور تنظیم و در دستور کار قرار گرفت. که در حین شور رای صادره و مفاد لایحه فرجام خواهی قرائت خواهد شد. هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ح. ن. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای م. پ. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر اینکه الف ) بیان مختصری از موضوع پرونده و دادنامه فرجام خواسته: در تاریخ ۱۴۰۰/۷/۲۹ حدود ساعت ۸شب یک فقره درگیری همراه با *ه کشی در یکی از مناطق شلوغ و پرتردد *رخ داده که طی ان فرجام خواندگان با افراد دیگری درگیر شده و با استفاده از چاقو و *ه ، صدمات و جراحات زیادی را وارد اورده و موجبات رعب و وحشت شدید مردم و کسبه *می گردند به نحوی که یکی از فرجام خواندگان ( ع. ر. ) در اقدامی شبیه به سلاخی با ضربات متعدد *ه در مریی و منظر عمومی موجب قطع دست شخصی بنام ج. خ. شده و ضمن ایجاد شرایط رعب و وحشت برای اهالی ان منطقه ، با انتشار فیلم های گرفته شده در ان محل ، وحشت عمومی و بدبینی عمومی نسبت به مراجع قضایی و انتظامی را به دنبال داشته و سپس معلوم می شود. فرجام خواندگان از اراذل و اوباش منطقه بوده و لقب سلطان را دارند و هیچکس توان مقابل با انان را ندارد. و سوابق متعدد شرارت و درگیری و چاقو کشی دارند.به هر حال پس از رسیدگی در سازمان *، شعبه ۳ بازپرسی ان دادسرا برای فرجام خواندگان قرار جلب به دادرسی به اتهام محاربه ۶ نفر دیگر از متهمین ، قرار منع تعقیب از اتهام مزبور صادر کرده اند و پس از صدور کیفرخواست در مورد فرجام خواندگان پرونده به دادگاه انقلاب *ارسال که توسط شعبه *ر به صدور دادنامه مورخ ۱۴۰۱/۲/۷ از ان دادگاه مبنی بر تبریه فرجام خواندگان از اتهام محاربه می گردد. و استدلال دادگاه نیز برای صدور رای برائت ، عدم احراز قصد اخافه و ارعاب مردم از سوی متهمان بوده زیرا انان با طرفهای درگیر ، رابطه خویشاوندی داشته و سابقه خصومت و درگیری نیز میان انان وجود داشته است. و لذا قصد اخافه و ارعاب منتفی بوده و یا لااقل مورد تردید دانسته شده است. متعاقبا دادستان مرکز *به دلیل اثار رعب و وحشت فراگیر ایجاد شده در اثر اقدامات متهمان ، نسبت به رای صادره فرجام خواهی نموده است. ب ) اظهارنظر درمورد دادنامه فرجام خواسته: به عقیده اینجانب با توجه به اوراق و محتویات پرونده و مفاد لایحه فرجامخواهی واصله ، فرجام خواهی وارد و موجه بوده و بنا به دلایل ذیل ، دادنامه فرجام خواسته شایسته نقض به استناد بند۴ قسمت ب ماده ۴۶۹ قانون ایین دادرسی کیفری و ارجاع پرونده به شعبه دادگاه همعرض جهت رسیدگی مجدد است: ۱ متهمان ( فرجام خواندگان ) سلاح سرد چاقو و *ه درمحل عمومی کشیده اند ، و زمان و مکان کشیدن سلاح توسط انان ، شلوع و پر تردد توسط مردم بوده است. ۲ در کشیدن سلاح خود ، قصد جان دیگری را نموده اند و به فجیع ترین شکل ممکن از نوع سلاخی ، دربرابر دیدگان مردم ، اقدام به قطع دست و کندن پوست سر مجنی علیه کرده اند ، ۳ نامبردگان که از اشرار و اراذل و اوباش محل بوده و لقب سلطان را یدک می کشند ، انچنان جسارت داشته اند که موجب رعب و وحشت فراوانی برای مردم ان منطقه و کل *شده اند.۴ این دفاع که متهمان سابقه خصومت شخصی با طرفهای درگیر داشته اند موثر در مقام نیست ، زیرا بموجب ماده ۲۷۹ قانون مجازات اسلامی ، هر گاه کسی با انگیزه شخصی به سوی یک یا چند شخص خاص سلاح بکشد و عمل او جنبه عمومی نداشته باشد. محارب محسوب نمی شود. ، بنابراین چنانچه با کشیدن سلاح با انگیزه شخصی ، عمل او جنبه عمومی داشته باشد. ، محارب خواهد بود. ۵ بازتاب رعب اور واقعه رخ داده که مورد تاییدوتاکید کلیه مراجع انتظامی و امنیتی *قرار گرفته و انتظار جدی از دستگاه قضایی برای ایجاد امنیت عمومی ، مانع از شخصی تلقی کردن موضوع است.در خصوص دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۲/۷ شعبه *مشاوره نموده چنین رای می دهد: ( ( رای شعبه ) ) در خصوص فرجام خواهی دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان *نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۲/۷ شعبه *که بموجب ان فرجام خواندگان اقایان ع. ر. و س. ر. فرزند ا. غ. با وکالت اقایان م. پ. و ع. ن. ج. و م. د. از اتهام محاربه از طریق کشیدن سلاح سرد که موجب ارعاب و سلب امنیت مردم گردیده