استفاده رایگان شرکت برق از زمین های زراعی

خلاصهٔ رأی

شرکت برق می تواند تا جایی که عرفا موجبات خرابی یا سلب استفاده متعارف از زمین های زراعی فراهم نشده، از آنها به طور رایگان استفاده کند.

متن کامل

رأی خلاصه جریان پرونده در این پرونده: 1- م. ب. ب. 2- ح. ب. ب. 3- ق. ب. ب. 4- ه. پ. 5- م. ف.ب. 6- الف. ع. 7- ر. ق. 8- ح. ش. تعلق با وکالت م.ص. ش. دادخواستی بطرفیت شرکت برق منطقه ای خراسان بخواسته صدور دستور موقت مبنی بر جلوگیری از عملیات اجرایی خوانده و نیز جبران خسارات وارده و اعاده وضع به حالت سابق تقدیم نموده است و توضیح داده است که موکلین کشاورز میباشند و ملک اراضی آنها درحد فاصل بین روستای ب. و ک. واقع است و اخیراً شرکت برق منطقه ای خراسان در زمین آنها اقدام به گودبرداری و غیره نموده و باعث اتلاف کشت و زرع آنها گردیده است و باعث ورود ضرر و زیان بسیار به آنها شده است و تمامی زحمات یکساله آنها را از بین برده است. با ارجاع پرونده به شعبه دوازدهم دادگاه عمومی مشهد، به موجب دادنامه بشماره 159/85 مورخه 87/2/30 با تودیع خسارت احتمالی، دستور موقت مبنی بر توقف عملیات گودبرداری خوانده در اراضی خواهانها صادر و اعلام میگردد که مورد موافقت سرپرست مجتمع قضایی نیز واقع میشود (برگ 13 پرونده) مدیرعامل شرکت برق منطقه ای خراسان با ارائه لایحه ای اظهار میدارد که حسب ماده 18 قانون سازمان برق --‌- ، وزارت نیرو و شرکتهای تابع آن میتوانند از زمینهای مزروعی جهت نصب وسایل انتقال و توزیع و همچنین عبور کانال خطوط برق مجاناً استفاده کند و درخواست رفع اثر از دستور موقت صادره را میکند (برگهای 14 و 15 پرونده). شعبه دوازدهم دادگاه عمومی مشهد به موجب دادنامه بشماره 8709975111200171 مورخه 87/3/7 با تودیع تأمین، قرار رفع اثر از دستور موقت صادره را صادر و اعلام میکند (برگ 16 پرونده). در جلسه مورخه 87/4/22 دادگاه، وکیل خواهانها اظهار میدارد که با انجام پروژه برق رسانی مورد نظر در داخل املاک موکلین، اکثر املاک آنها از خیر انتفاع خارج شده است و درخواست کارشناسی می نماید و نماینده خوانده با ارائه لایحه ای، تقاضای رد دعوی خواهان را می نماید و دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر و اعلام می نماید (برگهای 32 تا 34 پرونده). کارشناس منتخب در نظریه کارشناسی خود اظهار میدارد که شرکت برق در مسیر خطوط برق واقع در روستای ب. اقدام به حفر چاه و به تبع آن احداث سه دکل برق در مسیر عملیات اجرای خط 400 کیلووات نموده است و اضافه میکند که بعضی از اراضی مورد نظر در هنگام اجرای عملیات نصب تأسیسات دکلهای برق به زیر کشت غلات (گندم و یا جو) بوده است ولی با توجه به خشکسالیها، سرمازدگی و یا وقوع تگرگ در سال زراعی گذشته که غالب کشاورزان موفق به برداشت محصول نگردیده اند برای این کشاورزان نیز در اثر نصب تأسیسات دکلهای برق خساراتی منظور نشده است...ولی با عنایت به حریم منظوره توسط شرکت برق که با توجه به ولتاژ سیم های برق تعریف میشود و اینکه کشاورزان در حوزه حریم مذکور اجازه احداث بنا و یا غرس درختان طویل القدر را نخواهند داشت لذا با لحاظ طول مسیر سیمهای برق و ملحوظ داشتن حریم منظوره خسارتی تحت عنوان حقوق سلب استیفاء منافع برآورد و نسبت به هر یک از خواهانها، تعیین شده است که با توجه به میزان مساحت و نوع کشت در اراضی خواهانها، متفاوت میباشند و البته چون در زمین الف. ع. و ق. ب. ب. و ح. ش. در هر کدام یک دکل به ابعاد 10&;10 به مساحت 100 مترمربع احداث گردیده است، مبلغی نیز برای آن منظور شده است (برگهای 43 تا 48 پرونده). شرکت برق منطقه ای خراسان با ارائه لایحه ای اظهار میدارد که اقدامات شرکت مجاز و مجانی بوده است و وکیل خواهانها نیز طی لایحه ای به نظریه کارشناسی اعتراض میکند (برگهای 56 تا 59 پرونده) دادگاه قرار ارجاع امر به هیئت سه نفری کارشناسان را صادر و اعلام میکند (برگهای 60 و 76 پرونده). هیئت سه نفری کارشناسان در نظریه خود اعلام میکنند که از نظر شرکت برق منطقه ای هیچ منعی جهت کشاورزی تا زیر دکلهای فشار ق. وجود ندارد و خواهانها به کشاورزی خود می توانند ادامه دهند و هیچگونه سلب استفاده ای اتفاق نیفتاده است و فقط در مورد مساحت زیر هر دکل که ابعاد آن 10&;10 متر و جمعاً به مساحت 100 مترمربع میباشد و به دلیل عدم امکان استفاده از ماشین آلات کشاورزی جهت کشت محصولات مختلف کشاورزی عملاً کشاورزی در زیر دکلها صورت نمی پذیرد، میزان مبالغ قابل پرداخت به سه نفر از خواهانها که دکلهای فشار ق. در زمین آنها قرار گرفته است، اعلام میگردد و در ضمن آن اعلام میشود که زمین مربوط به الف. ع. و ح. ش. ، موقوفه میباشند ولی زمین ق. ب. ب.، ملکی نامبرده است (برگهای 77 و 78 پرونده). پس از آن، دادگاه با توجه به اینکه اظهارنظر کارشناسان پس از عزل آنان صورت گرفته، نظریه آنان را فاقد اعتبار اعلام میکند (برگ 81 پرونده). وکیل خواهانها به نظریه کارشناسی اعتراض و درخواست ارجاع به هیئت پنج نفری را میکند (برگ 85 پرونده). هیئت کارشناسی جدید سه نفری، در نظریه خود اعلام میکنند که سه قطعه زمین تحت تصرف آقایان ر. ق. ، الف. ع. و ه.پ. متعلق به اوقاف و بقیه ملکی میباشند و در هر مورد سه نوع خسارت مربوط به محدوده دکلها که در سهم سه نفر خواهانها میباشد، زیانهای وارده به حریم کابلهای فشار ق. که کلیه خواهانها را شامل میشود، خسارت وارده حاصل از سلب استفاده از حریم قانونی مسیر انتقال برق فشار ق. ، تعیین میگردد (برگهای 93 تا 95) وکیل خواهانها به آن اعتراض و درخواست هیئت پنج نفری کارشناسی را میکند (برگ 89 پرونده). شرکت برق منطقه ای نیز به نظریه کارشناسی اعتراض و تقاضای ارجاع به هیئت پنج نفری را میکند (برگ 96 پرونده). دادگاه قرار ارجاع امر به هیئت پنج نفری را صادر می نماید (برگ 98 پرونده). پس از آن، شعبه 12 دادگاه عمومی مشهد به موجب دادنامه بشماره 8809975111201018 مورخه 88/12/27 در مورد دعوی مطروحه به لحاظ عدم ابراز دلیل و مدرکی بر مالکیت ردیفهای اول و دوم و چهارم و ششم و هفتم و مشاعی بودن مالکیت ردیف پنجم و عدم ورود خسارت بالفعل به ردیف سوم و حتی سایرین و اینکه خوانده مکلف بپرداخت وجهی نیست و اقدام خوانده موجب سلب استفاده متعارف خواهانها نشده است، حکم به رد دعوی صادر و اعلام می نماید (توضیح اینکه مشخصات خواهان ردیف چهارم بنام ه. پ. در دادنامه صادره قید نشده است) (برگهای 105 و 106 پرونده). وکیل خواهانها بدادنامه صادره اعتراض و درخواست رسیدگی در دادگاه تجدیدنظر را می نماید (برگ 141 پرونده). با ارجاع پرونده به دادگاه تجدیدنظر، شعبه 19 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی، با توجه به ارجاع امر به هیئت پنج نفری کارشناسی، طرفین پرونده و هیئت پنج نفری کارشناسان را جهت اجرای قرار کارشناسی دعوت می نماید (برگ 148 پرونده). هیئت پنج نفری کارشناسی در نظریه خود، خسارات وارده به هر یک از خواهانها را که شامل خسارت نصب دکل و طول مسیر عبور شبکه از داخل زمین و سلب استیفای منافع بابت حریم و خسارات وارده به محصول میباشد را تعیین می نمایند (برگهای 166 تا 170 پرونده) وکیل خواهانهای بدوی به نظریه کارشناسی اعتراض و درخواست ارجاع امر به هیئت هفت نفری را میکند (برگ 174 پرونده). شرکت برق منطقه ای نیز درخواست ارائه توضیحات از هیئت کارشناسان منتخب را میکند (برگ 189 پرونده) هیئت کارشناسی مذکور، نظریه تکمیلی خود را ارائه و توضیحاتی راجع به نظریه خود میدهند (برگ 190 پرونده). دادگاه قرار ارجاع امر به هیئت هفت نفری کارشناسی را صادر و اعلام می نماید (برگ 192 پرونده) هیئت هفت نفری کارشناسان در نظریه خود در مورد هر یک از خواهانها نسبت به تعیین خسارات از جهت سلب استیفاءمنافع زمین در طول مسیر عبور شبکه و خسارت وارده به محصول و خسارت ناشی از عدم انجام فعالیتهای مکانیزه در عرصه زیر دکل، اقدام می نمایند (برگهای 217 تا 221 پرونده) شرکت برق منطقه ای به نظریه کارشناسی اعتراض و درخواست ارجاع امر به هیئت نه نفری را می نماید (برگ 223 پرونده). و ضمناً اعلام میکند که خواهانها هر یک دارای ملک جداگانه با پلاکها و اسناد متفاوت میباشند که باید در غالب دادخواستهای مجزا مبادرت به طرح دعوی می نمودند ولی طی یک دادخواست مبادرت به طرح دعوی نموده اند. در مورد ایراد مطروحه، دادگاه تجدیدنظر از اداره کل حقوقی استعلام میکند (برگ 233 پرونده) و پاسخی واصل میشود (برگهای 235 و 236) و براساس پاسخ واصله به وکیل خواهانهای بدوی اعلام میشود که مشخص نماید پرونده حاضر مربوط به کدام خواهان است (برگ 237 پرونده) و وکیل خواهانها طی لایحه ای اعلام میکند که دعوی مطروحه نسبت به ح.ب. ب. ادامه و نسبت به سایر تجدیدنظرخواهانها تصمیم شایسته مبذول گردد (برگ 239 پرونده) و دادگاه اعلام میکند که نام ح.ب. ب. جزء خواهانها نبوده است (برگ 241 پرونده) و در جلسه مورخه 90/7/4 دادگاه، خواهانها اعلام میکنند که در دادخواست اولیه، قید نا م. اشتباه بوده و ح. به اشتباه حسن نوشته شده است و ضمناً اعلام میکنند که پرونده بنام خواهان ردیف اول م. ب. ب. فرزند ن. رسیدگی گردد (برگ 242 پرونده). وکیل خواهانها نیز متعاقباً طی لایحه ای اعلام میکند که ادامه رسیدگی نسبت به م. ب. ب. باشد و ضمناً اضافه میکند که هیئت کارشناسی نسبت به دو قطعه از اراضی م. ب. ب. اظهارنظر کرده و نسبت به قطعه سوم اظهارنظری نشده است (برگ 243 پرونده) هیئت کارشناسی در نظریه اصلاحی خود، خسارت وارده به سه قطعه زمین در اختیار م. ب. ب. را 538/095/900 ریال تعیین میکند (برگهای 263 تا 266 پرونده). شرکت برق منطقه ای خراسان به نظریه کارشناسی اعتراض میکند (برگهای 268 و 269 پرونده) و هیئت هفت نفری کارشناسان، طی لایحه ای، نظریه قبلی خود را تأیید میکند (برگ 290 پرونده). شرکت برق منطقه ای، مجدداً به نظریه مذکور اعتراض و درخواست هیئت نه نفری را میکند (برگهای 291 و 292 پرونده). پس از آن شعبه 19 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موجب دادنامه بشماره 9109975133900908 مورخه 91/7/7 حکم به محکومیت شرکت خوانده بپرداخت مبلغ 538/095/900 ریال بابت اصل خسارت و علاوه هزینه دادرسی و کارشناسی و حق الوکاله وکیل برابر تعرفه به نفع خواهان صادر و اعلام می نماید و نسبت به تجدیدنظرخواهی دیگر تجدیدنظرخواهانها در ماهیت امر قرار رد دعوی صادر و اعلام می نماید (برگهای 294 و 295). وزارت نیرو از دادنامه مذکور، درخواست تجویز اعاده دادرسی را می نماید و با طرح پرونده در معاونت قضایی قوه قضائیه، برخی با استدلال اینکه، شرکت برق هم در نصب دکلها و هم در انتقال خطوط در زمین های روستایی، دارای حق ارتفاق میباشد و در این رابطه حق استفاده مجانی را دارد، با درخواست مطروحه موافقت و برخی دیگر نیز با استدلال به اینکه شرکت برق در ازای پرداخت وجه و قیمت اراضی، باید آنرا تملک کند، با درخواست مطروحه، مخالفت میکنند و نهایتاً با درخواست مطروحه موافقت و ریاست محترم قوه قضائیه با تجویز اعاده دادرسی موافقت و پرونده به این شعبه دیوانعالی کشور ارسال میشود. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضوممیز و بررسی اوراق پرونده در مورد تجویز اعاده دادرسی ریاست محترم قوه قضائیه موضوع ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری نسبت بدادنامه بشماره 9109975133900908 مورخه 91/7/7 شعبه 19 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی، مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور درخصوص تجویز اعاده دادرسی ریاست محترم قوه قضائیه نسبت بدادنامه بشماره 9109975133900908 مورخه 91/7/7 شعبه 19 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی، موضوع ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری که در پی دادنامه بشماره 8809975111201018 مورخه 88/12/27 شعبه 12 دادگاه عمومی مشهد و با طرح دعوی: 1- م. ب. ب. 2- ح.ب. ب. 3- ق. ب. ب. 4- ه. پ. 5- م. ف.ب. 6- الف. ع. 7- ر. ق. 8- ح. ش. تعلق با وکالت م.ص. ش. بطرفیت شرکت برق منطقه ای خراسان بخواسته جبران خسارات وارده و غیره، بشرح مندرج در آن اصدای یافته است، صرف نظر از اشکال مطروحه در پرونده در مورد چگونگی طرح دعوی بدوی و تقدیم خواسته چند نفر نسبت به قطعات مختلف زمین در یک دادخواست که می بایستی در هر مورد بطور مجزا صورت میگرفت از آنجائیکه با لحاظ ماده 87 قانون آیین دادرسی مدنی، طرح اینگونه ایرادات و اعتراضات مقید به زمان میباشد و در پرونده حاضر که بدون طرح هرگونه ایرادی، دادگاه بدوی مبادرت به رسیدگی نموده است ولی پس از صدور دادنامه بدوی و تجدیدنظرخواهی نسبت به آن، در مرحله تجدیدنظر، اعتراض مورد نظر، طرح شده است و سپس خواهانهای بدوی و وکیل ایشان، ملزم شده اند که اعلام کنند پرونده حاضر مربوط به کدام خواهان است و آنها نیز تبعیت نموده اند، میتواند موجبات تضییع حقوق خواهانهای بدوی را با توجه به اقدامات بعمل آمده فراهم نماید و از آنجائیکه حسب کارشناسیهای بعمل آمده در مراحل مختلف و نهایتاً نظریه هیئت هفت نفری کارشناسان با اقدامات بعمل آمده از سوی شرکت خوانده در عبور خطوط انتقال نیروی برق از زمینهای مورد نظر خواهانهای بدوی، سه نوع خسارت وارده به محصول بر اثر اجرای شبکه انتقال برق، خسارت سلب