عیدی ۱۴۰۵ کارگران چقدر است؟ فرمول محاسبه، کف و سقف قانونی
هر سال با نزدیک شدن به اسفند، جستوجو دربارهٔ «عیدی» اوج میگیرد؛ اما فرمول عیدی کارگران ثابت است و از سال ۱۳۷۰ تغییری نکرده — آنچه هر سال عوض میشود فقط حداقل مزدی است که سقف عیدی به آن گره خورده است. در این مطلب فرمول قانونی را با اعداد رسمی سال ۱۴۰۵ حساب میکنیم تا دقیقاً بدانید چه مبلغی حق شماست.
مبنای قانونی عیدی: دو ماه مزد با سقف سه ماه حداقل مزد
عیدی کارگران تابع «قانون تعیین عیدی و پاداش سالانهٔ کارگران شاغل در کارگاههای مشمول قانون کار» مصوب اسفند ۱۳۷۰ است. طبق مادهواحدهٔ این قانون، کارفرما مکلف است به هر کارگر به نسبت یک سال کار، معادل ۶۰ روز آخرین مزد بهعنوان عیدی و پاداش بپردازد، مشروط بر اینکه مبلغ پرداختی از معادل ۹۰ روز حداقل مزد روزانهٔ قانونی بیشتر نشود.
به زبان ساده: عیدی = دو ماه آخرین مزد شما؛ ولی هر قدر هم حقوقتان بالا باشد، عیدی از سه ماه حداقل مزد قانونی فراتر نمیرود.
اعداد سال ۱۴۰۵: کف و سقف عیدی
طبق بخشنامهٔ مزد شمارهٔ ۶۶۸۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۱/۳۱ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (مصوبهٔ شورای عالی کار)، حداقل مزد روزانهٔ سال ۱۴۰۵ مبلغ ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال است. بر این اساس:
- کف عیدی ۱۴۰۵ (کارگر حداقلبگیر با یک سال کامل کارکرد): ۶۰ × ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ = ۳۳۲٬۵۱۱٬۰۰۰ ریال، یعنی حدود ۳۳ میلیون و ۲۵۱ هزار تومان
- سقف عیدی ۱۴۰۵ (برای همهٔ کارگران): ۹۰ × ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ = ۴۹۸٬۷۶۶٬۵۰۰ ریال، یعنی حدود ۴۹ میلیون و ۸۷۷ هزار تومان
چه کسانی به سقف میخورند؟ هر کارگری که مزد ماهانهاش بیش از یکونیم برابر حداقل مزد باشد (در سال ۱۴۰۵ یعنی بیش از حدود ۲۴۹٬۳۸۳٬۲۵۰ ریال در ماه)، عیدیاش همان سقف ۴۹۸٬۷۶۶٬۵۰۰ ریالی است. نرخهای بهروز را همیشه میتوانید در صفحهٔ نرخهای رسمی ببینید.
سه مثال با حقوقهای مختلف
فرمول را روی سه حقوق متفاوت (یک سال کامل کارکرد در ۱۴۰۵) اجرا کنیم:
- کارگر حداقلبگیر (مزد ماهانه ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال): عیدی = دو برابر مزد ماهانه = ۳۳۲٬۵۱۱٬۰۰۰ ریال (۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ تومان)
- مزد ماهانه ۲۰۰ میلیون ریال (۲۰ میلیون تومان): دو برابر مزد = ۴۰۰ میلیون ریال؛ چون از سقف ۴۹۸٬۷۶۶٬۵۰۰ ریالی کمتر است، عیدی همان ۴۰۰ میلیون ریال (۴۰ میلیون تومان) است
- مزد ماهانه ۳۰۰ میلیون ریال (۳۰ میلیون تومان): دو برابر مزد = ۶۰۰ میلیون ریال؛ از سقف بیشتر است، پس عیدی به ۴۹۸٬۷۶۶٬۵۰۰ ریال (حدود ۴۹٬۸۷۷٬۰۰۰ تومان) محدود میشود
کارکرد کمتر از یک سال: عیدی به نسبت
اگر کمتر از یک سال در کارگاه کار کرده باشید — یا وسط سال تسویه کنید — طبق تبصرهٔ ۱ همان مادهواحده، عیدی به مأخذ ۶۰ روز مزد و به نسبت ایام کارکرد محاسبه میشود و پرداختی هر ماه هم نباید از یکدوازدهم سقف سالانه بیشتر شود. مثلاً کارگری با شش ماه سابقه در سال ۱۴۰۵ و مزد حداقل، نصف عیدی کامل یعنی حدود ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال (۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان) دریافت میکند.
اگر کارگاه همیشه بیشتر داده باشد، همان عرف معتبر است
تبصرهٔ ۲ مادهواحده تکلیف کارگاههای دستودلباز را روشن کرده است: در کارگاههایی که مطابق رویهٔ جاری بیش از مبالغ قانونی پرداخت میشود، عرف کارگاه معتبر خواهد بود و کارفرما نمیتواند یکطرفه به حداقل قانونی برگردد.
عیدی کارگر با عیدی کارمند دولت فرق دارد
دقت کنید مادهواحدهٔ ۱۳۷۰ ناظر به «کارگاههای مشمول قانون کار» است. عیدی کارکنان دولت تابع مقررات جداگانه است و معمولاً بهصورت مبلغ مقطوع سالانه تعیین میشود؛ بنابراین اعداد این مطلب را به قراردادهای استخدام دولتی تعمیم ندهید.
مالیات عیدی
بخشی از عیدی طبق بند ۱۰ مادهٔ ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم از مالیات حقوق معاف است؛ سقف ریالی این معافیت در سالهای اخیر با اصلاحات قانونی تغییر کرده است و مبلغ دقیق سال ۱۴۰۵ را باید از بخشنامههای سازمان امور مالیاتی استعلام کرد.
اختلاف بر سر عیدی به کجا میرود؟
طبق تبصرهٔ ۳ مادهواحده، رسیدگی به اختلافات ناشی از این قانون در صلاحیت مراجع فصل حل اختلاف قانون کار است؛ یعنی همان مسیر مادهٔ ۱۵۷ قانون کار: ابتدا سازش، سپس هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف. عیدی معمولاً همراه سنوات و ماندهٔ مرخصی در تسویهحساب مطالبه میشود؛ برای برآورد کل مطالبات پایان کار از ماشینحساب حق سنوات و مزایای پایان کار استفاده کنید و راهنمای کامل را در محاسبهٔ حق سنوات در سال ۱۴۰۵ بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
عیدی ۱۴۰۵ حداقلبگیرها دقیقاً چقدر است؟
برای یک سال کامل کارکرد با حداقل مزد: ۳۳۲٬۵۱۱٬۰۰۰ ریال معادل ۳۳٬۲۵۱٬۱۰۰ تومان. اگر مزدتان بالاتر از حداقل است، دو برابر مزد ماهانهٔ خودتان را حساب کنید و با سقف ۴۹۸٬۷۶۶٬۵۰۰ ریالی مقایسه کنید؛ هر کدام کمتر بود، عیدی شماست.
آیا به قرارداد موقت و فصلی هم عیدی تعلق میگیرد؟
بله. ملاک، اشتغال در کارگاه مشمول قانون کار است و برای کارکرد کمتر از یک سال، عیدی به نسبت ایام کارکرد محاسبه میشود.
عیدی چه زمانی باید پرداخت شود؟
قانون زمان دقیقی تعیین نکرده و عرفاً پایان سال پرداخت میشود؛ اما اگر قرارداد شما وسط سال خاتمه یابد، عیدی به نسبت کارکرد باید هنگام تسویهحساب پرداخت شود.
مبنای عیدی «آخرین مزد» است یا میانگین؟
متن قانون معیار را «آخرین مزد» قرار داده است؛ یعنی مزد شما در زمان محاسبه، نه میانگین ماههای سال.
اگر کارفرما عیدی ندهد چه ضمانتی وجود دارد؟
عیدی را همانند سنوات از طریق هیئت تشخیص و حل اختلاف ادارهٔ کار مطالبه کنید؛ آرای قطعی این مراجع لازمالاجراست و بهوسیلهٔ اجرای احکام دادگستری اجرا میشود (مادهٔ ۱۶۶ قانون کار).
— — — این مطلب جنبهٔ آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاورهٔ تخصصی وکیل نیست. برای اقدام در پروندهٔ خود حتماً با وکیل دادگستری مشورت کنید.