به موجب بند 4 ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/07/15

استعلام

به موجب بند 4 ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 با اصلاحات و الحاقات بعدی » وزارتخانه های کشور و راه و ترابری مکلفند نسبت به تهیه آیین نامه راهنمایی و رانندگی و امور حمل و نقل و عبور و مرور اقدام نمایند ت ا پس از تصویب هیأت وزیران به موقع اجرا گذارده شود. « بر این اساس به پیشنهاد مشترک وزارتخانه های مذکور و به استناد قانون فوق » آیین نامه راهنمایی و رانندگی « در تاریخ 1384/3/18 به تصویب هیأت وزیران رسیده و به شماره 20873 /ت 29169 هـ مورخ 1384/4/8 ابلاغ شده است. پس از گذشت پنج سال، در تاریخ 1389/12/8 » قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی « به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و به موجب ماده 35 این قانون، ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 با اصلاحات و الحاقات بعدی )به استثنای بند 5 آن( به صراحت منسوخ اعل ام شده است. با توجه به مراتب و مستندات پیش گفته، خواهشمند است اعلام فرمایید با توجه به نسخ ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 با اصلاحات و الحاقات بعدی که مبنای تصویب آیین نامه راهنمایی و رانندگی بوده است، آیا آیین نامه مذکور نیز ملغی ا ست و یا آنکه همچنان به قوت و اعتبار خود باقی است؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، از رأی وحدت رویه شماره 17 مورخ 25 / 4 / 1398 هیأت عمومی دیوان عالی کشور چنین مستفاد است که نسخ قانون مستلزم نسخ آیین نامه آن نیست و اساسا ً آیین نامه همطراز با قانون نیست تا بی اعتباری آن مس تلزم نسخ آن به طور صریح یا ضمنی از سوی مقنن باشد و قضات در صورتی که آیین نامه را مغایر با قانون تشخیص دهند، وفق اصل یکصد و هفتادم قانون اساسی نمی توانند آن را اجرا کنند و مرجع تصویب کننده نیز می تواند با ل حاظ تغییر قوانین نسبت به تغییر و اصلاح آیین نامه اقدام کند. ثانیاً، هرچند ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 با اصلاحات و الحاقات بعدی که در مقام اصلاح ماده 32 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی برآمده و به تدوین آیین نامه راهنمایی و ران ندگی حکم نموده است، متعاقبا ً به موجب ماده 35 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1389 نسخ شده است؛ اما از آنجا که در ماده 34 همین قانون مقرر شده است که » پس از تصویب این قانون و تدوین آیین نامه ها و دستورالعمل های مربوطه کلیه قوانین و مقررات قبلی مربوط به ت خلفات راهنمایی و رانندگی لغو می گردد « و تاکنون آیین نامه جدید و مستقلی در مورد تخلفات راهنمایی و رانندگی به تصویب نرسیده است و صرفا ً همان آیین نامه راهنمایی و رانندگی مصوب 18 / 3 / 1384 هیأت وزیران در مقاطع زمانی مختلف به تاریخ های 30 / 6 / 1384 ، 18 / 5 / 1385 ، 5 / 3 / 1387 ، 25 / 12 / 1395 ، 8 / 5 / 1396 ، 26 / 5 / 1399 و 8 / 3 / 1402 اصلاح شده و هیأت بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین مجلس شورای اسلامی نیز در هر مورد عدم مغایرت این اصلاحیه ها در آیین نامه یاد شده با قوانین را احراز کرده است بنا به مراتب پیش گفته، مواد آیین نامه مربوط به بن د 4 ماده 18 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب 1380 با اصلاحات و الحاقات بعدی تا زمانی که مغایر قوانین لاحق بعدی نباشد و یا آیین نامه ای مغایر با آن ت صویب نشده باشد و یا از سوی مراجع ذی صلاح لغو نشده باشد، به قوت و اعتبار خود باقی است. بدیهی است با ت وجه به مراتب فوق، تشخیص موضوع حسب مورد بر عهده مرجع قضایی رسیدگی کننده است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه