همانگونه که مستحضرید وفق ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/06/06

استعلام

همانگونه که مستحضرید وفق ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 محکومیت به پرداخت خسارت تأخیر تأدیه مستلزم مطالبه طلبکار، تمکن مدیون، امتناع مدیون و تغییر فاحش قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت است. آیا با صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرس ی شرط تمکن مدیون از بین رفته و تاریخ صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، قاطع محاسبه خسارت تأخیر تأدیه به جهت عدم تمکن مدیون خواهد بود؟

نظریهٔ مشورتی

صرف نظر از ابهام موجود در استعلام، چنانچه مقصود اعسار خوانده )محکوم علیه( از پرداخت هزینه دادرسی مربوط به واخواهی، تجدید نظرخواهی و یا فرجام خواهی باشد، صرف نظر از اینکه حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی این مراحل، می تواند قرینه و مویدی بر اعسار از پرداخت محکوم به نیز باشد، از آنجا که اعسار امری حادث است و با لحاظ شرایط زمان صدور، حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی صادر می شود و چه بسا در زمان محکومیت به پرداخت محکوم به و یا زمان اجرای این حکم چنین وضعیتی برای محکوم علیه موجود نباشد و در واقع وی معسر از پرداخ ت محکوم به نباشد و همچنین با عنایت به اینکه معافیت از پرداخت خسارت تأخیر تأدیه موضوع حکم مستلزم فراهم بودن موجب قانونی )در فرض سوال حکم اعسار یا تقسیط از پرداخت محکوم به( است و در فرض سوال چنین موجبی وجود ندارد و نیز با لحاظ آنکه رأی وحدت رویه شماره 824 مو رخ 1 / 6 / 1401 هیأت عمومی دیوان عالی کشور ناظر بر فرض صدور حکم اعسار از پرداخت محکوم به به نحو کلی یا با تعیین مهلت و یا اقساط است، رأی وحدت رویه یاد شده قابل تسری به فرض صدور حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی نیست. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه