در تصادف منتهی به فوت، پدر متوفی به عنوان مقصر )قاتل غیر

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/02/26

استعلام

در تصادف منتهی به فوت، پدر متوفی به عنوان مقصر )قاتل غیر عمد( شناخته شده است. متوفی دارای مادر و دو برادر است. با عنایت به بند » ب « ماده 8 92 قانون مدنی مبنی بر محروم شدن مادر از بردن ارث بیش از یک سدس در صورت وجود دو برادر برای متوفی و ماده 451 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مبنی بر محرومیت پدر )قاتل غیرعمد( از دیه متوفی، پنج ششم باقیمانده از دیه متوفی به چه کسی می رسد؟ آیا به جهت آن که در طبقه اول وارث دیگری نیست، به مادر به ارث می رسد و ماده 892 قانون مدنی منصرف از این فرض است؟ آیا می توان به استناد قسمت اخ یر ماده 451 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به علت عدم وجود وارث دیگر در طبقه اول به تعلق دیه به مقام معظم رهبری نظر داد؟ آیا این توجیه که مادر در طبقه اول محروم از دریافت مابقی دیه است و غیر وارث دیگر در ماده 45 1 یادشده مربوط به تمام طبقات است و نه فقط یک ط بقه، می توان بر این عقیده بود که مابقی دیه به برادران در طبقه دوم به ارث می رسد؟ آیا می توان به تعلق مابقی دیه پدر نظر داد و بر این اعتقاد بود که به سبب ارث بری پدر از دو پسر دیگرش و به مانن د فرضی که پدر همسر خود را به قتل می رساند و فرزند صغیر دارد و با پ رداخت دیه، دوباره از باب ولایت دیه به خود پدر می رسد، در این فرض نیز مابقی دیه به پدر می رسد؟ آیا می توان غیر از موارد یادشده نظر دیگری ارائه کرد؟

نظریهٔ مشورتی

با عنایت به قاعده مذکور در ماده 888 قانون مدنی، مادام که یک نفر از طبقه اول باقی باشد که مانعی از ارث بردن او نیست، حاجب افراد طبقه دوم از اصل ارث خواهد بود. بند » ب « ماده 892 قانون مدنی نیز صرفا ً ناظر به حجب نقصانی مادر از ثلث به سدس است و نه ردّ؛ بنابراین در فرض سوال که پدر )راننده مسبب حادثه( وفق ماده 451 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از دیه فرزندش ارث ن می برد، مابقی دیه نیز به رد ّ به مادر متوفی به ارث می رسد و نه برادران وی. همچنین فرض مطرح شده در ذیل استعلام مبنی بر پرداخت سهم مولی علیهم از دیه مادر به ولی قهری، اشتباه و به نوعی خلط بحث است و اداره اموال صغیر توسط ولی قهری به منزله مالکیت وی نسبت به امو ال مولی علیه نیست. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه