چنانچه دادگاه در راستای اعمال ماده 502 آیین دادرسی کیفری مجازات تعزیری
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/04/14
استعلام
چنانچه دادگاه در راستای اعمال ماده 502 آیین دادرسی کیفری مجازات تعزیری محکوم علیه اعم از حبس یا شلاق را به نقدی تبدیل نماید در این صورت چنانچه محکوم علیه از پرداخت ج زای نقدی خودداری و مالی نیز از وی شناسایی نگرد د آیا امکان حبس م حکوم علیه بدل از جزای نقدی وفق بند ب ماده 529 آیین دادرسی کیفری وجود دارد؟ آیا حبس محکوم علیه بدل از جزای نقدی وفق بند ب ماده 529 قانون آیین دادرسی کیفری نیاز به دستور دادگاه دارد یا اینکه د ادیار اجرای احکام کیفری رأسا می تواند اقدام نماید )توجها به اینکه قانونگذار در مقام بیان اشاره ای به دستور دادگاه ننموده است(.
نظریهٔ مشورتی
1 - چنانچه اجرای مقررات ماده 529 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 بر اساس بند » ب « این ماده منتهی به حبس بدل از جزای نقدی محکوم علیه شود، در این صورت با توجه به این که تبدیل مجازات مندرج در حکم محکومیت اولیه به جزای نقدی ن سبت به محکوم علیه با فلسفه وضع ماده 502 قانون یادشده که جلوگیری از تحمیل آثار و عوارض جسمی و روحی علاوه بر نفس محکومیت )مجازات(، سازگاری نداشته و مناسب نمی باش د، بنابراین قاضی اجرای احکام کیفری باید جهت اعمال مجدد مقررات قسمت دوم ماده 502 قانون پیش گفته و تبدیل مجازات جزای نقدی به مجازات مناسب دیگر یعنی مجازات قابل اجرا نسبت به محکوم علیه نظیر محرومیت از حقوق اجتماعی یا مجازات جایگزین حبس و سایر مجازات های تکمیلی که موجب تشدید وضعیت بیماری محکوم علیه و یا وخامت حال او نشود، پرونده را به دادگاه مربوطه ارسال و تقاضای تبدیل مجازات کند. 2 - با عنایت به تصریح قسمت اخیر ماده 529 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، حکم صادره در خصوص جزای نقدی زیر نظر دادگاه نخستین اجرا می شود؛ بدین ترتیب تعیین مجازاتهای جایگزین جزای نقدی از جمله حبس، اصولا ً باید با دستور دادگاه باشد. در نتیجه، دستور بازداشت شخص محکوم به جزای نقدی به وسیله قاضی اجرای احکام دادسرای عمومی و انقلاب، فاقد وجاهت قانونی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه