چنانچه در فرایند اجرای حکم مشخص شود عملا ً استفاده ای از

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/12/25

استعلام

چنانچه در فرایند اجرای حکم مشخص شود عملا ً استفاده ای از منزل مسکونی یا آپارتمان محکوم علیه نمی شو د، اولاً، آیا همچنان این ملک در زمره مستثنیات تلقی می شود یا اینکه قابل توقیف، مزایده و استیفای دین از محل آن است؟ به عبارت دیگر، آیا وجه تسمیه » مسکونی « و قابلیت » سکونت « فی نفسه برای تلقی مستثنیات دین موضوعیت دارد و یا آنکه » استفاده و بهره برداری عملی به صورت مسکونی « موضعیت دارد؟ ثانیاً، چنانچه سابقا ً دادرس اجرای احکام مدنی ملک یا بخشی از آن را در زمره مستثنیات تلقی کرده باشد؛ اما ثابت شود به سبب عدم بهره برداری عملی جزء مستثنیات محسوب نمی شود، آیا دادرس می تواند از تصمیم خود عدول کند؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، با عنایت به بند » الف « ماده 24 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1394 و تبصره یک آن، منزل مسکونی که در حد نیاز و شأن عرفی محکوم علیه در حالت اعسارش است، در صورتی جزء مستثنیات دین تلقی می شود که محل سکونت وی باشد. بر این اساس، در فرض سوال که منزل مسکونی خالی از سکنه است و محکوم علیه عملا ً هیچ استفاده ای برای سکونت از آن نمی کند، جزء مستثنیات دین محسوب نمی شود. ثانیاً، تصمیم دادرس در خصوص مستثنیات دین بودن ی ا نبودن منزل مسکونی تصمیم قضایی است؛ بنابراین، چنان چه دادرس اجرای احکام بدون احراز شرایط مذکور ملک را جزء مستثنیات دین تلقی کند و سپس دلایلی مبنی بر عدم سکونت و بهره برداری محکوم علیه از ملک و عدم شمول عنوان مستثنیات بر آن به دست آید، می تواند از تصم یم قبل ی خود عدول کند. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه