در پرونده ای شخصی به عنوان مطلع احضار می شود و طی

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/03/08

استعلام

در پرونده ای شخصی به عنوان مطلع احضار می شود و طی تحقیقات به عمل آمده مشخص می شود که مطلع احضار شده، یکی از متهمین اصلی پرونده می باشد و در صورت آزادی وی ظن و بیم تبانی وی با متهمین دیگر و از بین بردن ادله ارتکاب بزه و ادله احتمالی وجود دارد. آیا بازپرس می تواند شخصی را که به عنوان مطلع احضار نموده و پس از تحقیقات، اتهام موضوع پرونده را متوجه وی دانسته و آزادی وی را موجب از بین رفتن ادله می داند، مستندا ً به بند » پ « ماده 180 قانون آیین دادرسی کیفری رأسا ً و در شعبه بازپرسی طی صورتجلسه ای اقدام به جلب متهم و س پس تفهیم اتهام به وی نماید؟

نظریهٔ مشورتی

الف - ماده 213 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 13۹2 ناظر به اشخاصی است که در پی احضار مقام قضایی با عنوانی غیر از متهم در مرجع قضایی حاضر می شوند و به دلالت این ماده، صرفا ً به شخصی می توان تف هیم اتهام کرد که به عنوان متهم احضا ر شده باشد؛ بنابراین اشخاصی از قبیل شاهد، مطلع و شاکی که در پی احضار مقام قضایی حاضر می شوند، در صورتی که در مظان اتهام قرار گیرند به منظور حفظ حقوق دفاعی ایشان و داشتن فرصت لازم برای تدارک دفاع، باید با رعایت ماده یاد شده و به عنوان متهم برای وقت دیگری اح ضار شوند ؛ البته موارد جلب ابتدایی موضوع ماده 180 قانون فوق الذکر تخصصا ً از شمول ماده یاد شده خارج می باشند. بنا به مراتب فوق مواد 180 و 213 قانون یادشده هر کدام در محل و مجرای خود قابل اعمال است. ب - فلسفه اصلی وضع ماده 213 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 13۹2 ، حفظ حقوق دفاعی اشخاص متهم به ارتکاب جرم است؛ زیرا همان گونه که در ماده 3 قانون یادشده و نیز ماده ۹4 آن تأکید دارد، تحقیقات مقدماتی باید به سرعت و به نحو مستمر انجام شود؛ بنابراین چنانچه وضعیت به گونه ای باشد که حقوق دفاعی متهم تأمین شده باشد؛ مانند موارد ی نظیر فرض سوال که شخص احضار شده به عنوان مطّلع یا شاهد، آمادگی خود را برای تحقیق از وی به عنوان متهم ابراز کند، بازپرس می تواند با احراز آمادگی متهم در دفاع و لحاظ ماده 1۹0 قانون یادشده و تفهیم حق داشتن وکیل، مبادرت به انجام تحقیق، بدون لزوم احضار مجدد کند . بدیهی است مواردی که انجام تحقیق منجر به صدور قرار تأمین کیفری و در نهایت بازداشت متهم می شود، می تواند دال بر عدم آمادگ ی متهم در دفاع و تدارک لازم جهت جلوگیری از بازداشت وی باشد؛ اما در هر صورت احراز شرایط، منوط به اعلام آمادگی متهم و تشخیص بازپرس ذی ربط است. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه