1 - با توجه به بند 5 ماده 426 قانون آیین دادرسی

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/06/09

استعلام

1 - با توجه به بند 5 ماده 426 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 منظور از » حیله موثر در حکم « چیست؟ در هر صورت هر گونه حیله و تقلبی به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در حکم موثر است؛ مانند آن که فرد با طرح دعوای صوری اعسار و به کا رگیری شهود از پرداخت هزینه دادرسی معاف شود و چه بسا اگر این معافیت نبود به سبب هزینه دادرسی طرح دعوا، موفق به اثبات حق خود نمی شد. آیا اثبات شهادت کذب در دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، از موجبات اعاده دادرسی است؟ 2 - چنانچه حیله و تقلب یادشده از اسباب اعاده دادرسی نیست، اثبات آن چه اثر حقوقی دارد؟ آیا می توان هزینه دادرسی را از چنین شخصی وصول کرد؟

نظریهٔ مشورتی

1 - مقصود از حیله و تقلب در دعوای اصلی در بند 5 ماده 426 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، حیله و تقلبی است که موثر در ه مان دعوا باشد و حیله و تقلب در دعوای اعسار به عنوان دعوای فرعی، در دعوای اصلی تأثیری ندارد و از موجبات اعاده دادرسی در دعوای اصلی نخواهد بود. 2 - در فرض سوال که شخص با طرح دعوای صوری اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و به کارگیری شهود از پرداخت این هزینه معاف شده است، چنانچه موضوع مشمول ماده 514 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 باشد، هزینه دادرسی از محل دارایی های این شخص که حکم اعسار وی صادر شده است، وصول می شود و در هر صورت در فرض سوال، تشخیص ترتب یا عدم ترتب نفع قانونی بر استما ع اعاده دادرسی نسبت به حکم اعسار، بر عهده مرجع رسیدگی کننده است و چنانچه دادگاه نفع خواهان را احراز کند، کشف حیله و تقلب به شرح مندرج در استعلام، می تواند مستمسک استماع اعاده دادرسی نسبت به همان حکم اعسار باشد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه