1 - عبارت » جریمه ها و مجازات مقرر در این قانون
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/10/13
استعلام
1 - عبارت » جریمه ها و مجازات مقرر در این قانون « در ماده 201 قانون مالیات های مستقیم در خصوص رفتارهای موضوع این ماده که قبل از سال 1394 واقع شده است، اشاره به کدامین مجازات دارد؟ توضیح اینکه در سالهای 1392 و 1393 یک شرکت بازرگانی با سوء استفاده از کارت بازرگ انی دیگری اقدام به واردات کالا به کشور نموده؛ ولی به منظور فرار مالیاتی در اسناد و مدارک و دفاتری که در اداره امور مالیاتی به آنها استناد نموده، این فعالیت تجارتی را کتمان نموده است. در سال 1399 ضابط خاص در این خصوص اعلام جرم نموده است. در این خصوص همانگون ه که استحضار دارید با توجه به اینکه موضوع از جهت امکان اعمال ماده 2 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مشمول مرور زمان تعقیب شده است، از این طریق قابل پیگرد نیست؛ همچنین با توجه به اینکه زمان بروز رفتار ارتکابی سالهای 1392 و 1393 می باشد و بند 7 ماده 274 قانون مالیات های مستقیم الحاقی 1394 بوده و از ابتدای سال 1395 لازم الاجرا گردیده است، به استناد قانونی بعدی نمی توان رفتار قبلی را مجازات کرد. اما در خصوص اعمال ماده 201 قانون مالیات های مستقیم که اشاره بر محکومیت به مجازات دارد و قید مجازات برای رفتار دلالت بر تلقی جرم از آن دارد، با لحاظ بند » ب « ماده 109 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، موضوع قابل بررسی است؛ اما این در حالی است که مجازت 3 ماه تا دو سال حبسی که در ماده 201 قانون مالیات های مستقیم سال 1366 که پیش بینی شده بود، در اصلا حات سال 1380 از ماده حذف شده است و به جای آن عبارت » مجازات مقرر در این قانون « آمده است. در زمان حکومت آن مقرره مجازات پیش بینی شده در قانون در تبصره 2 ماده 199 ایضا ً همان 3 ماه تا دو سال بوده است که در اصلاحات 1394 این مجازات و ماده نیز حذف گردیده است. 2 - آیا اساسا ً رفتار اعلامی که در سال 1392 ارتکاب یافته دارای عنصر قانونی می باشد تا بر اساس آن مورد مجازات قرار گیرد؟
نظریهٔ مشورتی
مباشرت و معاونت در استفاده از کارت بازرگانی اشخاص دیگر که به منظور فرار مالیاتی و تنظیم اسناد خلاف واقع به استناد بندهای 1 و 7 ماده 274 قانون مالیات های مستقیم اصلاحی 1394 جرم مالیاتی محسوب می شود و با توجه به ماده 281 این قانون چنانچه اعمال یادشده از تاریخ 1/1/1395 یعنی تاریخ اجرای قانون اصلاحی یادشده واقع شده باشد قابلیت تعقیب کیفری و مجازات دارد و در فرض استعلام چنانچه تاریخ ارتکاب ای ن جرایم، قبل از تاریخ 1/1/1395 باشد، به لحاظ فقد عنصر قانونی قابل تعقیب نیست و فاقد وصف مجرمانه است. بدیهی است چنانچه استفاده از کارت بازرگانی دیگری به منظور فرار از مالیات بعد از سال 1395 انجام شده باشد طبق بند 7 ماده 274 قانون اصلاح قانون مالیات های مستق یم مصوب 31/4/1394 جرم مالیاتی محسوب می شود و دارنده کارت بازرگانی را نیز با عنایت به ماده 126 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در صورت تطبیق با این ماده به عنوان معاون جرم می توان تحت پیگرد قرار داد. ضمنا ً ماده 201 قانون مالیات های مستقیم در مقام جرم انگاری و تعیین مجازات نیست و صرفا ً شرایط محرومیت از معافیت ها و بخشودگی های قانونی را اعلام کرده است؛ لذا به استناد این ماده نمی توان رفتاری را جرم تلقی کرد و منظور از عبارت » علاوه بر مجازات های مقرر در این قانون « در ای ن ماده، مواردی است که صراحتا ً رفتاری در این قانون جرم انگاری شده است؛ از جمله موارد ذکر شده در ماده 274 قانون مالیات های مستقیم الحاقی 1394 . دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه