با توجه به مواد 148 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/08/13

استعلام

با توجه به مواد 148 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، آیا دادگاه علاوه بر تعیین تکلیف حقوقی سند موضوع دعوای جعل؛ از حیث اعلام بطلان و بی اعتباری آن ، باید اصل سند را نیز معدوم کند؟ به عبارت دیگر، تکلیف اصل سند مجعول موجود در پرونده که به عنوان مستند ارائه شده است، چیست؟ آیا باید معدوم شود؟

نظریهٔ مشورتی

با توجه به تبصره یک ماده 148 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و ذیل ماده 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، در تمام امور کیفری، دادگاه باید ضمن صدور رأی اعم از محکومیت یا برائت، منع یا موقوفی تعقیب یا پس از آن، در مورد اشیاء و اموالی که وسیله ارتکاب جرم بوده یا در اثر جرم تحصیل شده و یا حین ارتکاب، استعمال و یا برای استعمال اختصاص یافته است، تعیین تکلیف کند؛ بنابراین، در مورد سندی که جعلیت آن احراز شده است، دادگاه باید مطابق همین ماده رفتار کند؛ همچنان که به موجب ماده 221 قانون آیین دادرس ی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 ، دادگاه در صورتی که سند را مجعول بداند، باید در خصوص معدوم کردن تمام سند یا ابطال قسمت مجعول در روی سند و یا تغییر یا محو برخی کلمات تعیین تکلیف کند؛ اما چنانچه بدون احراز جعلیت، قرار موقوفی تعقیب صادر شود ، تصمیم بر م عدوم کردن سند منتفی است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه 1404/08/19 7/14047415 شماره پرونده: 1404-186/1-415 ک استعلام: با توجه به ماده 98 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، که مقرر داشته است: » عفو، همه آثار محکومیت را منتفی می کند، لکن تأثیری در پرداخت دیه و جبران خسارت زیان دیده ندارد « و نظر به اطلاق این ماده که هم شامل عفو عمومی و هم عفو موردی می شود، چنانچه محکوم علیه واجد شرایط محکومیت تبعی، با عقو مقام معظم رهبری به یک ی از مناسبت های ملی یا مذهبی آزاد شود، چنانچه در محدوده زمانی مقرر در ماده 25 قانون مارالذکر، مرتکب جرم تعزیری عمدی از درجه یک تا شش شود، آیا مقررات تکرار جرم در مورد وی قابل اعمال است یا خیر؟ به عبارت دیگر عفو باعث اعاده حیثیت کامل محکوم علیه شده و وی را از شمول مقررات تکرار جرم در مورد جرایم جدید بعد از عفو نیز خارج می سازد یا تکرار جرم از شمول ماده 98 مزبور خارج است و ماده 98 صرفا ً ناظر به محکومیت های تبعی و تکمیلی است و شامل تکرار جرم نمی شود؟ پاسخ: ً اولا - مقصود از عفو در تبصره 3 ماده 25 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ، عفو خصوصی موضوع ماده 96 این قانون است که به پیشنهاد رئیس محترم قوه قضاییه و موافقت مقام معظم رهبری اعطاء می شود و موج ب زوال آثار مجازات نیست؛ مگر آنکه تصریح شده باشد؛ اما عفو موضوع ماده 98 قانون مجازات اسلامی، عفو عمومی است که مطابق ماده 97 همین قانون از سوی قانون گذار اعطاء می شود و از آنجا که به تصویب قوه مقننه می رسد، رافع تمامی آثار جرم و محکومیت است. ثانیاً، عفو از موارد اجرای مجازات است؛ همچنان که مطابق تبصره 3 ماده 25 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 » در عفو و آزادی مشروط ، اثر تبعی محکومیت پس از گذشت مدت های فوق از زمان عفو یا اتمام آزادی مشروط رفع می شود «... ؛ بنابراین، چنانچه بخشی از محکومیت قطعی که طبق ماده 25 قانون یادشده دارای اثر تبعی )مجازات تبعی( است مشمول عفو شود، از آنجا که عفو از موارد اجرای مجازات است، باقی مان ده مجازات اصلی باید اجرا شود و شروع اعمال مجازات تبعی از تاریخ اتمام اجرای باقی مانده مجازات اصلی است. دکتر محمدعلی شاه حیدری پور مدیر کل حقوقی قوه قضاییه