برخی ادارات و دستگاه های اجرایی برخورداری مزایایی مانند دفترچه بیمه خدمات

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1402/12/27

استعلام

برخی ادارات و دستگاه های اجرایی برخورداری مزایایی مانند دفترچه بیمه خدمات درمانی و حق اولاد برای مادرانی که وفق رأی دادگاه و در نتیجه طلاق، حضانت فرزند یا فرزندان خود را بر عهده دارند را منوط به قید کفالت در حکم صادره می دانند؛ در حالی که حکم حضانت، موجب پرداخت هزینه های فرزند یا فرزندان توسط مادر است. با توجه به مراتب پیش گفته، آیا به صرف صدور حکم مبنی بر حضانت فرزند توسط مادر، می توان فرزند را از مزایای فوق الذکر برخوردار د انست؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، عهده داری حضانت به معنی داشتن سلطه و اختیار تصمیم گیری در خصوص تربیت روحی و جسمی کودک است؛ لذا هر آنچه اسباب اعمال این سلطه و اختیارات است و با آن ملازمه دارد، باید در اختیار حاضن قرارگیرد. ثانیاً، با عنایت به بند 2 ماده 111 و ذیل بند 4 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 با اصلاحات بعدی و قانون تفسیر بند 4 ماده 68 یادشده مصوب 1390 مبنی بر اینکه کارمندان زن شاغل و بازنشسته و وظیفه بگیر مشمول قانون یادشده که دارای همسر نبوده و یا همسر آنان معلول و یا از کار افتاده کلی است و یا خود ب ه تنهایی متکفل مخارج فرزندان هستند، از مزایای کمک هزینه عائله مندی و اولاد برخوردار می شوند. شایسته ذکر است مشروح مذاکرات جلسه علنی مجلس شورای اسلامی در خصوص شمول قانون مذکور نسبت به زنانی که ازدواج نکرده اند یا ازدواج کرده اند و از همسر خود جدا شده اند و نیز دادنامه شماره 820 مورخ 9 / 11 / 1391 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، موید این دیدگاه است. ثالثاً، در مورد مشمولین قانون استخدام کشوری مصوب 1345 با اصلاحات بعدی و قانون نظام هماهنگ پرداخت مصوب 1370 ، وفق تبصره یک ماده 9 قانون اخیرالذکر رفتار می شود و کمک هزینه عائله مندی به مستخدمان زن شاغل و بازنشسته ای تعلق می گیرد که به تنهایی متکفل مخارج فرزندان خود هستند. این افراد در صورت ازدواج مجدد و برعهده داشتن حضانت فرزندان و نفقه آنها به حکم دادگاه، از کمک هزینه های موضوع این تبصر ه برخوردار می شوند. رابعاً، از آنجایی که نفقه کودک بر عهده پدر می باشد و تأمین نفقه ارتباطی با حضانت ندارد، در فرض سوال مادری که حاضن است، به صرف حضانت از کمک هزینه عائله مندی و اولاد بهره مند نمی شود؛ مگر آنکه در اجرای مقررات پیش گفته به تنهایی متکفل مخارج فرزند خود باشد و یا آنکه در اجرای ماده 1199 قانون مدنی پدر و یا اجداد پدری در بین نباشند و یا قدرت بر انفاق نداشته باشند. بنا به مراتب پیش گفته، چنانچه مادر مشمول هر یک از بندهای فوق الذکر باشد، کمک هزینه عائله مندی و او لاد وفق مواد یادشده پرداخت می شود و دستگاه اجرایی ذی ربط نمی تواند از پرداخت این کمک هزینه استنکاف کند؛ در هر صورت رسیدگی به دعوای احراز متکفل مخارج فرزندان بودن موضوع مواد قانونی یادشده فاقد منع قانونی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه