با توجه به اینکه سهم الارث زوجه از ترکه غیر منقول زوج

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1404/02/07

استعلام

با توجه به اینکه سهم الارث زوجه از ترکه غیر منقول زوج با وجود فرزند، یک هشتم قیمت اموال غیر منقول می باشد، آیا برای توقیف و مزایده سهم الارث پسر متوفی به عنوان محکوم علیه، می توان بدون در نظر گرفتن یک هشتم زوجه متوفی، اقدام به محاسبه و توقیف و ادامه عملیا ت اجرایی نمود و سپس یک هشتم حاصل فروش سهم پسر را به عنوان بخشی از حق زوجه متوفی، در حساب دادگستری محفوظ داشت و یا آنکه به سبب حکم مقرر در ماده 948 قانون مدنی که به موجب آن در صورت امتناع دیگر وراث از ادای قیمت به زوجه، وی می تواند حق خود را از عین اموال اس تیفا کند، باید سهم پسر متوفی را با کسر یک هشتم زوجه متوفی از اصل مال غیر منقول، محاسبه و توقیف کرد؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، هر چند به موجب ماده 946 )اصلاحی 1387 ( قانون مدنی و تبصره آن )الحاقی 1389 » ( زوجه از قیمت اموال غیر منقول ارث می برد « ؛ اما به موجب ماده 948 قانون یاد شده » هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از » عین اموال « استیفا کند .« بر این اساس و با لحاظ آن که حق زوجه حقی عینی است و یکی از جلوه های » استیفای حق از عین یک مال « فروش آن است؛ اما این امر مانع از تملک ملک توسط زوجه به نسبت سهم خو د از کل قیمت اموال غیر منقول نیست. حکم مقرر در ماده 123 آیین نامه قانون ثبت املاک مصوب 1317/7/18 وزیر دادگستری با اصلاحات و الحاقات بعدی و رأی شماره 23 مورخ 1396/1/15 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که صدور سند مالکیت نسبت به ثمن عرصه و اعیانی در صورت امتناع از پرداخت قیمت را ب ه رسمیت شناخته است، موید این دیدگاه است. ثانیاً، با توجه به مراتب پیش گفته، در فرض سوال در توقیف و مزایده سهم الارث پسر متوفی به عنوان محکوم علیه، نظر به اینکه وفق ماده 894 قانون مدنی سهم صاحبان فرض، از جمله زوجه، از کل ترکه محاسبه می شو د، امر توقیف و مزایده صرفا ً نسبت به قدر السهم مشاعی محکوم علیه از ترکه صورت می گیرد و سهم الارث زوجه از ت رکه غیر منقول با لحاظ ترتیبات یادشده قابل توقیف نیست. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه