دیدگاه اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مراحل پذیرش داوطلبان بر اساس قانون تسهیل صدور مجوزها
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/05/11
استعلام
نظر به تصویب قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مصوب ۱۴۰۰ و لازمالاجرا شدن این قانون در زمان اعلام نتایج آزمون فوقالعاده مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه و با توجه به اینکه هر ساله آییننامه این مرکز ملاک عمل پذیرش داوطلبان بوده است و براساس آن پس از قبولی در آزمون کتبی، پذیرش در آزمون شفاهی و طی مراحل گزینش و اخذ استعلامات مربوطه و در نهایت نظر مثبت هیأت تعیین صلاحیت جهت صدور پروانه ضروری است و این موارد در قانون یادشده بیان نشده است، خواهشمند است نظریه مشورتی خود را در خصوص پرسشهای زیر اعلام فرمایید: ۱- آیا باید نتایج آزمون فوقالعاده وکالت بر اساس قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مصوب ۱۴۰۰ اعلام شود؟ ۲- در مورد داوطلبان آزمون فوقالعاده وکالت، آیا باید آزمون شفاهی برگزار شود؟ ۳- در مورد داوطلبان آزمون فوقالعاده وکالت، آیا باید انجام تحقیقات محلی، اعمال نتیجه استعلامات قانونی و نظر هیأت تعیین صلاحیت مدنظر قرار گیرد؟ ۴- با توجه به برگزاری مداوم آزمونهای وکالت و کارشناسان رسمی توسط این مرکز، روند اجرای فرایند جذب (مصاحبه شفاهی عمومی و تخصصی، تحقیقات محلی، استعلامات قانونی، اخذ نظر هیأت تعیین صلاحیت) چگونه خواهد بود؟ ۵- با توجه به تبعات انحصار در مرجع برگزارکننده آزمون، آیا امکان برگزاری آزمون از طریق سازمانهای دیگری غیر از سازمان سنجش آموزش کشور وجود دارد؟
نظریهٔ مشورتی
۱، ۲ و ۳- نظر به اینکه آزمون وکالت مرکز وکلاء، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه پیش از لازمالاجرا شدن قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار (لازمالاجرا در اردیبهشت ۱۴۰۱)، برگزار شده است، این آزمون تابع مقررات و ضوابط زمان برگزاری آن است. به عبارت دیگر ملاک، زمان برگزاری است و نه زمان اعلام نتیجه؛ زیرا اعلام نتیجه آزمون صرفاً جنبه کاشفیت دارد. ۴- عنوان قانون «تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار» مصوب ۱۴۰۰ مفید معنای تسهیل در صدور مجوز و اجتناب از اقدامات موازی و زاید در جهت فراهم شدن هرچه بیشتر زمینههای اشتغال و کوتاه شدن این فرآیند است. بر این اساس اولاً، وفق ماده ۵ قانون یادشده پس از انجام آزمون کتبی و موفقیت در کسب نصاب مقرر، داوطلب از حیث علمی به عنوان پذیرفتهشده محسوب میشود. ثانیاً، توفیق در آزمون و تحصیل حد نصاب آزمون کتبی، به معنای احراز صلاحیتهای دیگر از جمله صلاحیتهای عمومی و حرفهای لازم که وفق مقررات و آییننامههای مربوط تدوین شده است، نمیباشد؛ همچنان که در ماده ۵ قانون یادشده تصریح شده است «داوطلبانی که حداقل هفتاد درصد (۷۰%) امتیاز میانگین نمرات یک درصد (۱%) حائزان بالاترین امتیاز را کسب کردهاند، به عنوان پذیرفتهشده، جهت طی مراحل مقتضی به مرجع صدور مجوز مربوط معرفی میگردند»؛ از جمله این مراحل، مراحل راجع به احراز صلاحیت عمومی و حرفهای است؛ بویژه آنکه، نوع حرفه مورد تصدی (وکالت) و اهمیت آن اقتضای چنین برداشتی و عقیده به ضرورت احراز این صلاحیتها را دارد. بر این اساس، به نظر میرسد در فرض سوال، اظهار نظر هیأت تعیین صلاحیت موضوع ماده ۹ آییننامه اجرایی ماده ۱۸۷ قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی مصوب ۹/۱۲/۱۳۹۷ رئیس محترم قوه قضاییه با اصلاحات و الحاقات بعدی در خصوص صلاحیت اخلاقی و رفتاری پذیرفتهشدگان پس از انجام آزمون، تحقیق و گزینش بلامانع باشد. ۵- با توجه به نص قانون مبنی بر لزوم برگزاری آزمون از طریق سازمان سنجش آموزش کشور، پس از لازمالاجرا شدن قانون یادشده، برگزاری آزمون به طریق دیگر مغایر قانون است.