در موضوع اعطای مرخصی با محکومان در ماده 520 قانون آیین دادرسی
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/03/09
استعلام
در موضوع اعطای مرخصی با محکومان در ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری اگر محکومان ضوابط و مقررات زندان را رعایت و در برنامه های اصلاحی و تقویتی شرکت و امتیازات لازم را اخذ ویتامین مناسب نیز معرفی نمایند آیا مرخصی در این صورت حق محکوم است یا امتیاز است اگر محکوم تامین مناسب برای استفاده از مرخصی نسپا رد یا از توی آن عاجز باشد با فرض حق برخورداری از مرخصی آیا میشود میزان مرخصی های استفاده نشد را مثلا ً تحت عنوان مرخصی متصل به آزادی از میزان محکومیت کسر نمود.
نظریهٔ مشورتی
جناب آقای محولاتی رئیس کل محترم دادگاه های عمومی و انقلاب مرکز سمنان با سلام و دعای خیر؛ بازگشت به استعلام شماره 9039/182/720 مورخ 1401/2/27 به شماره ثبت وارده 195 مورخ 1401/2/28 ، نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام می شود: 1 - مقنن در ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و تبصره های آن، با اهداف خاصی برای زندانیان مرخصی پیش ب ینی کرده است؛ به عنوان مثال، مرخصی موضوع صدر ماده 520 قانون یادشده به منظور ترغیب زندانیان در » رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم « و مرخصی موضوع تبصره 3 این ماده به منظور ترغیب آنان به » جلب رضایت شاکی خصوصی « پیش بین ی شده است؛ بنابراین در صورتی که محکوم واجد شرایط مقرر قانونی باشد و آمادگی برای سپردن تأمین مناسب را نیز داشته باشد، محروم کردن وی از برخورداری از مرخصی برخلاف اهداف مقنن است و مقامات مربوط بای د در حدود مقرر با مرخصی آنان موافقت کنند. صدر ماده 202 آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی مصوب 1400 موید این استنباط است. 2 - مواد 200 و 202 آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی اصلاحی 29/10/1400 ریاست محترم قوه قضاییه با عنایت به ماده 194 این آیین نامه همسو با ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 می باشد و اساسا ً مربوط به مدت مرخصی و چگونگی اعطای آن نیست و در خصوص اعطای مرخصی و مدت آن، قاضی اجرای احکام باید مطابق ضوابط مربوطه )نظیر آنچه در مواد قانونی آیین دادرسی کیفری و از جمله ماده 520 این قانون و مواد 194 ، 195 ، 196 ، 197 و 198 آیین نامه پیش گفته که عینا ً مبتنی بر ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری آمده است( رفتار کند. برابر ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و ماده 194 آیین نامه پیش گفته، محکومان می توانند به شرط رعایت ضوابط و مقررات زندان و مشارکت در برنامه های اصلاحی و تربیتی و کسب امتیازات لازم پس از سپردن تأمین مناسب، ماهانه حداکثر سه روز از مرخصی برخوردار شوند؛ بنابراین اعطای مرخصی به محکومان از یک سو مشروط به دارا بودن شرایط مقرر در این ماده و منوط به سپردن تأمین مناسب می باشد و از سوی دیگر مدت استفاده از مرخصی » حداکثر سه روز « در هر ماه است، نه » سه روز « در هر ماه؛ در نتیجه به تشخیص مقام اعطاکننده ممکن است کمتر از سه روز در هر ماه نیز باشد. با توجه به مراتب یادشده، گرچه از مواد موصوف استفاده نمی شود که هر زندانی سه روز در هر ماه مرخصی استحقاقی دارد و به طور خودکار ذخیره می شود، اما هرگاه شخصی در طول مدت سپری کردن محکومیت، نتواند از تمام یا بخشی از مرخصی که به تشخیص مقام اعطاکننده واجد شرایط استفاده از آن است؛ بهره مند شود، اعطای مجموع آن در پایان این مدت با لحاظ مواد 200 و 202 آیین نامه پیش گفته بلامانع است. شایان ذکر است اعطای مرخصی در هر صورت نمی تواند بیشتر از ح داکثر مقرر در ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری و ماده 194 آیین نامه یادشده باشد و در خصوص تمامی جرایم، چنانچه مجموع مرخصی استحقاقی زندانی به می زان مقرر در استعلام باشد، اعطای آن در قالب مرخصی منتهی به آزادی بلا مانع است و نوع جرم )محکومیت( از این حیث تأثیری ندارد. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه