با توجه به دادرسی الکترونیک موضوع مواد 649 تا 663 قا نون
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/07/15
استعلام
با توجه به دادرسی الکترونیک موضوع مواد 649 تا 663 قا نون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 ، آیا انجام تحقیقات و اخذ اظهارات به صورت الکترونیکی از اصحاب پرونده؛ بویژه متهم، از وظایف و اختیارات مراجع قضایی است؟ آیا متهم می تواند از بازجویی و پاسخ به صورت الکترونیکی استنکاف و جهت انجام تحقیقات و بررسی مستندات پرونده استفاده از حق حضور فیزیکی در مرجع قضایی و جلسه دادسرا و دادگاه را درخواست کند؟
نظریهٔ مشورتی
اولاً، از مقررات دادرسی الکترونیکی؛ از جمله ماده 659 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و مواد 4 تا 9 آیین نامه نحوه استفاده از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی مصوب 24 / 5 / 1395 و دستورالعمل نحوه تحقیق و رسیدگی با استفاده از سامانه های ارتباط الکترونیک مصوب 28 / 12 / 1399 ، چنین مستفاد است که در فرض فراهم بودن زیرساخت و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری مرتبط، انجام برخی امور مانند طرح شکایت و دعوا و ارجاع پرونده و ابلاغ به نحو الکتر ونیکی الزامی است؛ اما برگزاری جلسه رسیدگی و دادرسی به نحو مجازی و از طریق سامانه های ارتباط الکترونیکی الزامی نیست و مرجع رسیدگی کننده مکلف به اجابت درخواست اصحاب دعوا یا وکلای آنان در تشکیل جلسه رسیدگی به نحو مجازی نمی باشد. ثانیاً، در فرض فراهم بودن امک انات و زیرساخت های لازم برای برگزاری جلسه رسیدگی از طریق سامانه های ارتباط الکترونیکی و موافقت دادگاه با این امر، منعی در تشکیل جلسه با حضور برخی اصحاب دعوا یا وکیل آنها به نحو حضوری و حضور برخی دیگر به نحو مجازی و از طریق سامانه های یادشده نمی باشد و تشکی ل جلسه رسیدگی از طریق این سامانه ها، الزاما ً به این معنی نیست که اصحاب دعوا همگی به نحو مجازی در جلسه شرکت کنند. ثالثاً، به موجب ماده 24 دستورالعمل یادشده، در صورت ضرورت یا درخواست مخاطب با تشخیص مقام قضایی، تحقیق یا رسیدگی با حضور در شعبه انجام می شود؛ بن ابراین صرف استنکاف متهم از پاسخگویی به نحو الکترونی کی و یا درخواست وی جهت برگزاری جلسه حضوری موجب تکلیف مقام قـضایی برای برگزاری چنین جلسه ای نیست؛ اما در برگزاری جلسه الکترونیکی رعایت دقیق مقررات دادرسی الکترونیک و حقوق دفاعی متهم، امری الزامی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه