در خصوص نظام نیمه آزادی موضوع مواد 56 و 57 قانون مجازات
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/08/09
استعلام
در خصوص نظام نیمه آزادی موضوع مواد 56 و 57 قانون مجازات اسلامی، ملاک حبس های موضوع ماده 57 مذکور )درجات 5 ، 6 و 7 ( مجازات قانونی است یا قضایی؟ و آیا شرایط و ضوابط رأی باز مندرج در آیین نامه سازمان زندان ها به نظام نیمه آزادی نیز تسری دارد؟
نظریهٔ مشورتی
1 - منظور از عبارت » حبس های تعزیری درجه پنج تا هفت « در صدر ماده 57 قانون مجازات اسلامی 1392 ، مجازات قانونی جرم ارتکابی است نه مجازات قضایی که در دادنامه قید می شود؛ زیرا مقنن در این ماده از عبارت » محکومی ت به حبس « استفاده نکرده است و موید این نظر، تصریح ماده 62 این قانون است که در این ماده به جرایم تعزیری اشاره شده است. 2 - مستفاد از مواد 56 و 57 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 553 و 554 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 این است که اعمال نهاد نظام نیمه آزادی موضوع مواد قانونی پیش گفته به عنوان شیوه اجرای حکم حبس تابع احکام و شرایط مقرر در مواد موصوف در صلاحیت دادگاه صادرکننده حکم قطعی است و اشتغال به کار محکومان زندانی در مراکز اشتغال داخل و خارج از موسسه کیفری یعنی اشتغال در مراکز حرفه آموزی و اشتغال با خروج از موسسه )رأی باز( موضوع شق 6 بند » ب « ماده یک آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مصوب 28/3/1400 رئیس محترم قوه ق ضاییه با تصویب شورای طبقه بندی و بر اساس مقررات ذی رب ط این آیین نامه )از جمله مواد 181 ، 182 و 183 آن( به مفهوم اعمال نهاد نظام نیمه آزادی موضوع مواد 56 و 57 قانون مجازات اسلامی که تابع احکام و شرایط خاصی می باشد، نیست و نحوه اجرای نظام نیمه آزادی در مقررات فصل سوم آیین نامه اجرایی ماده 63 قانون مجازات اسلامی 1392 )مصوب 4/2/1398 ( بیان شده است؛ لذا مقررات مذکور در آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، در خصوص اشتغال محکومان زندانی در مراکز حرفه آموزی و اشتغال با خروج از موسسه قابل تسری به محکومان نظام نیمه آزادی نمی باشد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه