چنانچه دادگاه تجدیدنظر حکم بدوی را نقض و قرار عدم استماع دعوا

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1403/07/10

استعلام

چنانچه دادگاه تجدیدنظر حکم بدوی را نقض و قرار عدم استماع دعوا صادر و یا حکم محکومیت را نقض و حکم بر بی حقی صادر کند و بار دیگر دعوایی با همان موضوع و بین همان اشخ اص مطرح شود، آیا دادرسی که در دعاوی قبلی اظهارنظر کرده و رأی وی در مرحله تجدیدنظر نقض شده است، ممتنع از رسیدگی بوده و مشمول بند » د « ماده 91 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است؟

نظریهٔ مشورتی

اولاً، در فرض سوال که قاضی دادگاه بدوی حکم بر محکومیت خوانده صادر؛ اما دادگاه تجدیدنظر با تمسک به مقررات راجع به شرایط شکلی دعوا، با نقض حکم، قرار عدم استماع دعوای بدوی را صادر و خواهان نیز بار دیگر همان دعوا را مطرح کرده است، دادرس دادگاه بدوی که سابقا ً اظهار نظر ماهوی کرده است، مشمول ایراد رد دادرس موضوع بند » د « ماده 91 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است. ثانیاً، در فرض سوال چنانچه دادگاه تجدید نظر با نقض حکم صادره از دادگاه بدوی، حکم بر بی حقی خواهان ص ادر کرده باشد، موضوع مشمول اعتبار امر مختومه بوده و هم ان دعوا قابل طرح مجدد نیست و تشخیص انطباق یا عدم انطباق دعوای مطرح شده با دعوایی که سابقا ً مورد رسیدگی قرار گرفته است، بر عهده مرجع رسیدگی کنن ده است و احراز این امر متفاوت از ماهیت دعوایی است که سابقا ً مورد رسیدگی قرار گرفته است و دادرس برای اتخاذ تصمیم در خصوص انطباق یا عدم انطباق دعوای جدید با دعوای قبلی، با منعی مواجه نیست. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه