1 - آیا ادعای بایع مبنی بر جهل » به فوری بودن

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/05/01

استعلام

1 - آیا ادعای بایع مبنی بر جهل » به فوری بودن خیار غبن « به علت کم سوادی پذیرفته است؟ آیا ملاک ماده 1131 قانون مدنی برای دیگر خیارات و دیگر معاملات به عنوان یک قاعده عام ق ابل پذیرش است و یا آن که استثناء است؟ 2 - در صورتی که این ادعا را قابل پذیرش بدانیم، نحوه اثبات جهل به فوریت قانون چگونه است؟ آیا نیاز به ادله اثبات مستقل دارد و یا از آن جا که از درونیات و امور شخصی است، مطابق قاعده » لایعلم الّا من قبله « با سو گند بایع قابل اثبات است؟

نظریهٔ مشورتی

ملاک حکم مقرر در ماده 1131 قانون مدنی مبنی بر اشتراط علم به حق فسخ و فوریت آن برای ساقط شدن خیار فسخ نکاح، در موارد مشابه قابل تمسک و استفاده است و این حکم به عنوان قاعده ای کلی در دیگر عقود از جمله فرض سوال، قابلیت اعمال و اجرا دارد. با وجود این، از آن جایی که در فرض سوال اماره قانونی آگاهی افراد از حکم قانون نیز مجرا می باشد، بار اثبات بی اطلاعی از قانون و به عبارتی اثبات خلاف این اماره بر عهده مدعی جهل است و وی باید همانند هر امر عدمی دیگر با تمسک به امور وجودی که با جهل وی نسبت به حکم ملازمه دارد و همچنین با توسل به امور حسی و آثار آن، جهل خود را به اثبات برساند و برای تمسک به احکام مترتب بر قاعده » لا یعلم الا من قبله « محملی وجود ندارد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه