همان گونه که مستحضرید در رویه قانونگذاری کشور از سنوات گذشته تاکنون
اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1402/08/27
استعلام
همان گونه که مستحضرید در رویه قانونگذاری کشور از سنوات گذشته تاکنون به دلیل حساسیت محیط زیست و منابع طبیعی همواره بر ضرورت استعلام و هماهنگی با سازمان منابع طبیعی و دریافت موافقت این سازمان پیش از انجام هرگونه فعالیت معدنی در محدوده جنگل ها و منابع ملی تأک ید شده است؛ به گونه ای که صدور هرگونه پروانه اکتشاف و بهره برداری از معادن در محدوده های یاد شده، به اعلام موافقت قبلی سازمان منابع طبیعی منوط است؛ از جمله در بند 14 » آیین نامه مربوط به ضوابط و ترتیبات بهره برداری از معادن مصوب 14/4/1355 هیأت وزیران با اصلا حات بعدی « و ماده 36 » قانون معادن مصوب 1/3/1362 « و ماده 24 » قانون معادن مصوب 27/2/1377 با اصلاحات و الحاقات بعدی « همگی بر ضرورت دریافت موافقت قبلی سازمان منابع طبیعی برای صدور هرگونه پروانه اکتشاف و بهره برداری معدن در محدوده جنگل ها منابع ملی تأکید شده اس ت. با وجود این در سالیان گذشته » بدون استعلام « از اداره منابع طبیعی و در مواردی » فراتر از محدوده موافقت شده اداره منابع طبیعی « پروانه های اکتشاف و بهره برداری از معادن در محدوده جنگل ها و مراتع صادر شده است و این معادن با پشتوانه پروانه دریافتی مبادرت به تخ ریب لجام گسیخته منابع ملی و نابودی ذخایر ژنتیکی گیاهی و ریشه کنی و پاکتراشی درختان جنگلی مینمایند؛ توضیح آنکه، پیگیریهای حقوقی اداره منابع طبیعی برای برخورد با این تخریب ها و دخل و تصرفات غیر مجاز نیز با استدلال مراجع قضایی مبنی بر اینکه: » معدن دار در محدو ده پروانه خود فعال یت نموده است « ناکام مانده است. از این رو و از آنجا که تنها راه معضل و چالش یادشده، ابطال یا اصلاح پروانه های اکتشاف و بهره برداری معادن یاد شده است، خواهشمند است اعلام فرمایید آیا دعوای ابطال یا اصلاح پروانه ها )که بدون استعلام از اداره مناب ع طبیعی و یا فراتر از پاسخ استعلام اداره منابع طبیعی در محدوده منابع ملی صادر شده( قابل طرح و استماع است؟ در صورت قابلیت استماع، این دعوا آیا قابل طرح در دیوان عدالت اداری است و یا آنکه باید در دادگاه عمومی مطرح شود؟ آیا خوانده دعوا تنها سازمان صنعت، م عدن و تجارت )به عنوان مرجع صادر کننده پروانه اکتشاف و بهره برداری( باشد یا آنکه معدن دار نیز )به عنوان دارنده پروانه اکتشاف و بهره برداری( باید طرف دعوا قرار گیرد ؟
نظریهٔ مشورتی
اولاً، در فرض سوال، اداره کل منابع طبیعی نمی تواند به صرف ادعای عدم رعایت مقررات از نا حیه وزارت صنعت، معدن و تجارت در صدور و ارائه پروانه اکتشاف و بهره برداری از معدن، دعوای ابطال پروانه اکتشاف و بهره برداری را اقامه کند. ثانیاً، با عنایت به اینکه در فرض سوال صدور پروانه اکتشاف و یا بهره برداری از معدن بدون استعلام قبلی از سازمان منابع طبیع ی و یا اکتشاف و یا بهره برداری در محدوه ای فراتر از محدوده مورد موافقت آن سازمان، تخلف از اجرای مقررات و مغایر حقوق عامه می باشد، تعقیب تخلفات انجام شده در مراجع نظارتی؛ از جمله سازمان بازرسی کل کشور و ابطال پروانه با استفاده از ظرفیت قانونی مندرج در بند » هـ « ماده 2 )اصلاحی و الحاقی 15/7/1393 ( قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور مصوب 1360 با اصلاحات و الحاقات بعدی امکانپذیر است. ثالثاً، در فرض سوال، چنانچه اخذ پروانه اکتشاف و یا بهره برداری از سوی دارنده با انجام رفتار مجرمانه ای ا ز قبیل پرداخت رشوه همراه باش د، ابطال پروانه صادره تابع مقررات مربوط می باشد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه