1 - با توجه به بند » پ « از ماده 455

اداره کل حقوقی قوه قضاییه — 1401/09/15

استعلام

1 - با توجه به بند » پ « از ماده 455 و ماده 457 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چنانچه دادگاه تجدید نظر صرفا ً در مقام رسیدگی به اعتراض تجدید نظرخواهی متهم باشد )شاکی خصوصی یا دادستان اعتراض به رأی بدوی ندارد( و در مرحله رسیدگی دادگاه تجدید نظر قضات شعبه تشخی ص دهند که رأی دادگاه بدوی از حیث تعیین عنوان مجرمانه یا اعمال مقررات تعدد مادی جرم متضمن اشکال است چنانچه اصلاح رأی مستلزم تشدید مجازات تعزیری باشد این امکان برای دادگاه تجدید نظر فراهم است که با اصلاح عنوان مجرمانه منطبق بر رفتار مجرمانه متهم یا با اصلاح نحوه اعمال مقررات تعدد مادی جرم مجازات تعزیری را تشدید نماید یا این که موضوع مشمول ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری است و دادگاه تجدید نظر در مقام اعمال اصلاحات فوق ممنوع از تشدید مجازات است؟ 2 - در حالتی که در رأی دادگاه بدوی عنوان مجرمانه صحیح تعیین نشده است و در فرضی که دادگاه تجدید نظر برای اصلاح عنوان مجرمانه ممنوع از تشدید مجازات تعزیری باشد آیا می بایست عنوان مجرمانه توسط دادگاه تجدید نظر اصلاح ولی به مجازات موضوع دادنامه بدوی اکتفا شود )حتی اگر مجازات قانونی عنوان مجرمانه موضوع رأی دادگاه بدوی متجانس و متناسب با مجازات قانونی عنوان صحیح نباشد(؟ یا اینکه دادگاه تجدیدنظر صرفا ً به ارائه تذکر اکتفا می نماید و تکلیفی بر اصلاح عنوان مجرمانه ندارد؟

نظریهٔ مشورتی

1 و 2 - در فرضی که دادستان یا شاکی خصوصی تجدید نظرخواهی نکرده باشد، دادگاه تجدید نظر استان با وجود تغییر و اصلاح عنوان مجرمانه، نمی تواند مجازات را تشدید کند؛ زیرا مستفاد از ماده 458 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 این است که اصل بر ممنوعیت تشدید مجازات متهم در مرحله تجدید نظر است و خلاف آن، یعنی تشدید مجازات در مرحله تجدید نظر، امری استثنایی است که مستلزم اح راز دو شرط است؛ نخست آن که مجازات مقرر در حکم نخستین، بر خلاف قانون و کمتر از حداقل مقرر قانونی باشد و دوم این که حکم دادگاه از این حیث مورد اعتراض شاکی یا دادستان قرار گرفته باشد؛ در غیر این صورت، تشدید مجازات در مرحله تجدید نظر امکان پذیر نیست. روح ال ه رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه